Кіріспе

Италиялық теолог және философ Корнелио Фабро (Flumignano, Udine, 24 тамыз 1911 – Рим, 4 мамыр 1995) – Стигматин орденінің итальяндық католик діни қызметкері және схоластикалық томист философ. Ол Имансыздық, дін және мәдениеттерді зерттеу институтын құрды. Фабро өнімді философиялық еңбектерімен белгілі болды және томизмнің схоластикалық қайта жандануына үлес қосты. Оның 20 ғасыр философиясына қосқан маңызды үлестерінің бірі – Аквинаның метафизикасындағы "қатысу" ұғымын назарға ілу болды. Фабро сонымен қатар заманауи философиямен, әсіресе Кьеркегордың ойларының христиан философиясымен байланысымен, заманауи ойдағы антропоцентризмнің пайда болуы мен мәнісімен, сондай-ақ "прогрессивті" теологияны сын тұрғысынан қарастырумен қызығушылық танытты.

Ерте өмір

Фабро 1911 жылғы 24 тамызда Солтүстік Италиядағы Удине қаласының Флуминьяно ауылында Анджело мен Анна Занелло отбасында дүниеге келді. Ол төрт баланың үшіншісі болды: екі үлкен ағасы – Антонио мен Секондо, және кіші қарындасы – Альма Терезина. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол тифке шалдықты, бірақ әскери дәрігер оны емдеп сақтап қалды. 1915 жылдың жазында Удине ауруханасында оған мастоидитке байланысты операция жасалды, ол 1916 жылдың көктеміне дейін сол ауруханада жатты. Осының салдарынан, оның алғашқы білімін үлкен ағасы берді.

Білім

1928 жылы Фабро семинарияға дейінгі оқуын аяқтап, "Scuola Apostolica" философиясын зерттей бастады. 1929 жылы Ортеново-Ла-Специядағы Мариандық ғибадатханада жеке оқуын аяқтағаннан кейін, ол болашақ Латеран университеті "Collegio Sant’Apolinare" философиясын зерттеуді бастау үшін Римдегі Мазарино көшесінде орналасқан Сант'Агата деи Готи монастырындағы Стигматиндік орденнің Курия Генералиция және Халықаралық колледжіне ауысты. 1931 жылы ол докторлық дәрежесін жоғары бағамен "L’oggettività del principio di causa e la critica di D. Hume" (Д. Юмның себептік принципінің объективтілігі және сын) атты диссертациясымен аяқтады. Бұл диссертация Хьюмның ХХ ғасырдың басында оқытылған дәстүрлі сын-пікірін қайталайды. Фабро теология бойынша лицензиат алу үшін Pontifical International Institute Angelicum-да, Санкт-Томас Аквинскийдің понтификаттық университетінің алға басушысы, Angelicum-да оқуға кірісті. 1934 жылы 20 желтоқсанда ол Санкт-Томас Аквинскийдің понтификаттық академиясынан "Il principio di causalità, origine psicologica, formulazione filosofica, valore necessario ed universale" (Сабандастық принципі, оның психологиялық шығу тегі, философиялық тұжырымдамасы және қажетті және әмбебап құндылығы) атты монографиясы үшін сыйлық алды. 1934 жылдың 8 қыркүйегінде Фабро Виа Фламиниадағы Санта-Кроче шіркеуіндегі өзінің орденінің діни үйіне ауыстырылды, онда ол шіркеу органисті болып тағайындалды; ол өмірінің соңына дейін Санта-Крочеде қалды. Фабро философия мен теология бойынша білімін Pontificium Institutum Internationale Angelicum, болашақ Санкт-Томас Аквинскийдің понтификаттық университеті, Angelicum-да жалғастырды. 1935 жылдың 7 шілдесінде ол Angelicum-нан теология бойынша лицензиат алды. 1935 жылдың жаз-күз мезгілінде Фабро Неапольдің "Stazione Zoologica" зоология институтында стипендиямен оқыды. 1948 жылы Рим университетінде теориялық философиядан сабақ берді. 1949 жылы Мария SS. Assunta (LUMSA деп те аталады) университетінде сабақ бере бастады және 1954 жылдан 1956 жылға дейін Институттың директоры болды. 1954 жылы Фабро "Participation et causalité" ("Бейірім мен себептік байланыс") тақырыбында дәріс оқу үшін Лувен университетіне қонақ профессор ретінде шақырылды. Бұл дәрістер 1960 жылы итальян тілінде, ал 1961 жылы француз тілінде жарық көрді. Фабро 1954 жылы Неаполь университетінің теориялық философия кафедрасын жеңіп алды. 1956 жылдан 1958 жылға дейін Фабро Миландағы Католиктік қасиетті жүрек университетінің әдебиет факультетіндегі білім және философия тарихы факультетінің философия профессоры болды. Миландан оралғаннан кейін Фабро Мария SS. Assunta университетінде сабақ беруді жалғастырды, 1965 жылға дейін, ол Перуджа университетінде сабақ бере бастады. 1965 жылы Фабро Нотр-Дам университетінде (Индиана, АҚШ) қонақ профессор ретінде сабақ берді. Римде өмір сүруді және оқытуды жалғастыра отырып, Фабро Перуджа университетінде де сабақ берді. 1965 жылы ол философия ғылымының әдеттегі профессоры атанды. 1965-1967 жылдары білім факультетінің меңгерушісі, 1968-1981 жылдары теориялық философиядан профессорлық қызмет атқарды.

Томистік метафизика

Фаброның ХХ ғасыр томистік метафизикасына қосқан үлесі зор. Фаброның пікірінше, болмыс алдымен интеллектімен ұғынылады, абстракция немесе үкім арқылы емес. Ол іс жүзіндегі болмысты (esse in actu) және акт ретіндегі болмысты (esse ut actus) ажыратады. Біріншісі жай-күйкі оқиғалар, субстанция, болмыстың принциптері және т.б. туралы айтуға мүмкіндік береді, ал екіншісі болмыстың іске асырушы принципіне (нақтылығына) ғана тән. Қатысу ұғымына қатысты Фабро предикаттық қатысуды (бір ауызды айту арқылы сипатталатын) және трансценденталдық қатысуды (аналогтық айту арқылы сипатталатын) ажыратады. Фаброның пікірінше, қатысудың құрылымдық және динамикалық себептік өлшемдері бар. Фабро Аквинаның метафизикасы мен ойлау жүйесіне қатысты өзінің көзқарасын «негізгі томизм» немесе «интенсивті томизм» деп атайды. Ол Томас де Вио Каетан және Реджинальд Гарригу Лагранж сияқты авторлардың мысалындағы классикалық немесе дәстүрлі тәсілден, сондай-ақ Джозеф Маршаль, Карл Ранер және Эмерих Корет сияқты авторлардың үлгілеген трансценденталдық тәсілден ерекшеленеді. Классикалық тәсіл болмысты (эн) өмір сүрудің қосылған мәні ретінде қарастырса, ал трансценденталдық тәсіл болмысты (эн) болмыстың шексіз көкжиегінің шектілігі ретінде қарастырады, ал Фаброның интенсивті тәсілі болмысты (эн) шектеулі және сәйкес мәнмен анықталатын қатысқан акт ретінде қарастырады.

Қатысудың метафизикалық түсінігі (1939)

Фаброның "Қатысудың метафизикалық ұғымы" (1939) еңбегі үш бөлімге бөлінген. Бірінші бөлім Аквинаның қатысу туралы ұғымындағы Платон мен Аристотельдің бастауларын зерттейді. Екінші бөлім предикаттық қатысу мен трансценденталдық қатысу арасындағы ерекшелікті түсіндіреді. Үшінші бөлім шектеулі жаратылыстардағы мән мен барлықтың арасындағы нақты ерекшелікті дәлелдейді және табиғи және құдайлық қатысу арасындағы ерекшелікті көрсетеді.

Нео-томизм және Суарезизм (1941)

Фаброның неотомизмі мен суазезизмі – Томас Аквиннің жаратылыстардағы мән мен болмыстың арасындағы нақты айырмашылыққа қатысты ұстанымын қорғайтын күшті жауап. Фабро 1939-1941 жылдар аралығында нақты айырмашылық туралы төрт мақаладан тұратын серия жазды, және олардың екеуі «Divus Thomas» (Пьяценца) журналынан 1941 жылы кітап ретінде жарық көрді. Бұл мақалалар Педро Дескоксқа, S. J., жауап ретінде жазылды, ол 1938 жылғы мақаласында Аквиннің мән мен болмыстың арасында нақты айырмашылық бар екенін ешқашан үйретпегенін мәлімдеген.

Қатысу және себептілік (1960)

Фаброның қатысу туралы екінші маңызды томы қатысудың динамикалық себептік өлшеміне назар аударады. Бір жағынан, ол себептілікті предикаменттік қатысу ретінде зерттейді, "форма болмыс береді" (forma dat esse) принципінің мағынасын және форманың болмыстың принципі екенін қарастырады. Ол "форма – Құдай мен шектеулі болмыс арасындағы предикаменттік делдал" деген қорытындыға келеді. Екінші жағынан, Фабро Аквинаның барлық жаратылыстың жаратылуын себептік трансценденталдық қатысу тұрғысынан баяндайды. "Себептік трансценденталдық қатысу – жаратылыс арқылы барлық жаратылыстардың ортақ эссесін (esse) өндіру болып табылады (De pot. 3.5 ad 12; De ver. 21.5 ad 56). Эссе – құдайлық себептіліктің тікелей нәтижесі және Құдайдың әрбір жаратылған себепке тікелей әсер етуі осы эссенің тікелей өндірісі арқылы жүзеге асырылады."