Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көк түстің алғашқы музыкалық түрі
Early form of blue music
Классикалық әйелдер блюзі – 1920 жылдары танымал болған блюз музыкасының алғашқы түрі. Бұл стиль дәстүрлі халық блюзі мен қалалық театр музыкасының бірігіп құрылған түрі, сонымен қатар варьете блюзі деп те аталады. Классикалық блюзді әйел әншілер пианиношылармен немесе шағын джаз тобымен бірге орындады және бұл жазылған алғашқы блюз еді. Ма Рейни, Бесси Смит, Этель Уотерс және осы жанрдағы басқа әншілер блюздің танымалдылығын кеңейтуде маңызды рөл атқарды.
Classic female blues was an early form of blues music, popular in the 1920s. An amalgam of traditional folk blues and urban theater music, the style is also known as vaudeville blues. Classic blues were performed by female singers accompanied by pianists or small jazz ensembles and were the first blues to be recorded. Ma Rainey, Bessie Smith, Ethel Waters, and the other singers in this genre were instrumental in spreading the popularity of the blues.
Шығу тегі
Блюз – Американың оңтүстігінде пайда болған афроамерикандық халық музыкасының бір түрі. Блюзді сахнада халыққа танымал ойын-сауық ретінде алғаш рет орындаған және «Блюздің анасы» атанған Гертруда «Ма» Рейни (1886–1939) 1902 жылдары шоу әндері мен комедиясына блюзді енгізе бастады. Рейни бір әйелдің жоғалтқан күйеуі туралы айтқан әнін естіп, оны үйреніп, өзінің қорытынды нөмірі ретінде пайдалана бастады, оған «блюз» деп ат қойды. Рейнидің жолымен басқа да жас әйелдер ерді, олар шатырлы шоуларда өнер көрсетті, бұл қара нәсілді әртістерге қол жетімді болған аз қоныстардың бірі еді. Көптеген әртістер қара нәсілді театр иелерінің брондау қауымдастығы (T.O.B.A.) құрған арнамен Шығыс жағалауы және Оңтүстік аймақтарында, батысқа қарай Оклахомаға дейін гастрольдік сапарлар жасады. Блюзді кеңінен танымал етуде маңызды рөл атқарған композитор В.К. Хенди 1912 жылы өзінің алғашқы блюз әндерін жариялады. Оның шығармалары, әсіресе «The Memphis Blues» және «St. Louis Blues» әндері, тез арада блюз әншілері үшін стандартқа айналды. Хендидің үлгісімен жасалған әндер қара нәсілді сахналық шоуларда орындалды, сондай-ақ Софи Таккер сияқты ақ нәсілді водевиль әртістері де орындап, жаздырды.
Blues, a type of black folk music originating in the American South, were mainly in the form of work songs until about 1900. Gertrude "Ma" Rainey (1886–1939), known as "The Mother of the Blues", is credited as the first to perform the blues on stage as popular entertainment when she began incorporating blues into her act of show songs and comedy around 1902. Rainey had heard a woman singing about the man she had lost, learned the song, and began using it as her closing number, calling it "the blues". Rainey's example was followed by other young women who followed her path in the tent show circuit, one of the few venues available to black performers. Most toured through a circuit established by the black owned Theatre Owners Booking Association (T. O. B. A.) on the East Coast and through the South as far west as Oklahoma. A key figure in popularizing the blues was the composer W. C. Handy, who published the first of his blues songs in 1912. His compositions, notably "The Memphis Blues" and "St. Louis Blues", quickly became standards for blues singers. Songs modeled on Handy's were performed in black stage shows and were also performed and recorded by white vaudevillians, such as Sophie Tucker.
1920-шы жылдар
1919 жылы Хенди және Харлемдік әнші-күйші және музыка баспашысы Перри Брэдфорд рекорд компанияларын қара түсті тұтынушылар қара орындаушылардың жазбаларын қуана сатып алатынына көндіру үшін үгіт бастады. Брэдфордтың табандылығының арқасында 1920 жылдың 14 ақпанында «General Phonograph Company» Нью-Йорк кабаре әншісі Мами Смиттің Okeh студиясында жазба жасауға мүмкіндік берді. Ол екі блюз емес ән жазды, олар сол жазда аса жарнамаланбастан шығарылды, бірақ коммерциялық жағынан сәтті болды. Смит 10 тамызда студияға оралып, қара нәсілді әйел жазған алғашқы блюз әні – «Crazy Blues» әнін жаздырды. Бұл жазба алғашқы айында 75 000-нан астам дана сатылды, сол кезге қарағанда өте үлкен көрсеткіш. Этель Уотерс, Альберта Хантер, Мэри Стаффорд, Кэти Криппен, Эдит Уилсон және Эстер Бигеу сияқты әншілер де 1921 жылдың соңына дейін алғашқы жазбаларын жасады. Блюз бүкіл елде кең таралған құмарлыққа айналды, ал жазба индустриясы жүздеген қара әйел әншілерді белсенді түрде іздестіріп, шарт жасасып, жаздырды. Блюз жазбалары негізінен афроамерикалықтарға сатылды, мысалы, Hegamin-нің 1922 жылы Paramount Records үшін жасаған жазбалары, Paramount-тің «жарыс» сериясы емес, «популярлы» сериясының бөлігі ретінде шығарылды. Сонымен қатар, Марион Харрис «Saint Louis Blues» және «Beale Street Blues» әндерінің нұсқалары сияқты блюзді сенімді түрде жазған алғашқы ақ түсті әйел әнші болды. Анет Ханшоу да «Moanin' Low» сияқты блюз әндерін жазды. Классикалық блюз әншілерінің ең танымал өкілі – Теннесси штатында туған Бесси Смит, ол алғаш рет 1923 жылы жазба жасады. «Блюз императрицасы» атанған ол үлкен дауысқа және «Егер мен істесем, ешкімнің ісі емес» деген көзқарасқа ие болды. Смит (Мами Смитпен туыс емес) 1912 жылдан бастап Т.О.Б.А. айналымында гастрольде болды, бастапқыда хор қызы ретінде; 1918 жылы ол Атлантик-Ситиде, Нью-Джерсиде өзінің жеке ревюін көрсетті. Ол бастапқыда жазба жасауға үш компания бас тартқаннан кейін Columbia компаниясымен келісімшарт жасады. Ақырында ол 1920-жылдардың ең жоғары жалақы алатын қара нәсілді әртісіне айналды және 160-тан астам ән жазды. Оңтүстікте зор танымал болған Ма Рейни 1923 жылға дейін Солтүстік қалаларында көп танылмады, ол алғашқы жазбаларын шығарған кезде. Ол және Бесси Смит классикалық блюз стилінде өзгерістер әкелді, себебі тыңдаушылар олардың қатаң, табиғи дыбысын бұрынғы, жеңіл дауысты, күрделі блюз әншілерінен артық көреді. Рейни 100-ден астам ән жазды, оның 24-і – өзінің шығармалары. Джаз тарихшысы Дэн Моргенстерннің айтуынша, «Бесси Смит (және одан кейін келгендердің барлығы) өнер мен шеберлігін Мадан тікелей немесе жанама түрде үйренді». 1920-жылдардың соңына дейін кеңінен жазба жасаған басқа классикалық блюз әншілері – Ида Кокс, Клара Смит, Сара Мартин және Виктория Спиви мен оның туысы Сиппи Уоллес. Сиппи, Мами Смиттің орындауынан шабыт алып, блюз әншісі болуға бел буды, ол 1926 жылы Okeh компаниясы өзінің алғашқы жазбасын – «Black Snake Blues» әнін шығарған кезде бірден жетістікке жетті. 1929 жылы ол тұңғыш қара түстілерге арналған сөйлейтін фильмге түсті.
In 1919, Handy and the Harlem songwriter and music publisher Perry Bradford began a campaign to persuade record companies that black consumers would eagerly purchase recordings by black performers. Bradford's persistence led the General Phonograph Company to record the New York cabaret singer Mamie Smith in its Okeh studio on February 14, 1920. She recorded two non blues songs, which were released without fanfare that summer but were commercially successful. Smith returned to the studio on August 10 and recorded "Crazy Blues", the first blues recorded by a black woman. The record sold over 75,000 copies in its first month, an extraordinary figure for the time. Ethel Waters, Alberta Hunter, Mary Stafford, Katie Crippen, Edith Wilson, and Esther Bigeou, among others, made their first recordings before the end of 1921. Blues had become a nationwide craze, and the recording industry actively scouted, booked and recorded hundreds of black female singers. Blues recordings were marketed exclusively to African Americans, for instance, Hegamin's recordings for Paramount Records in 1922, which were issued as part of Paramount's "popular" series rather than its "race" series. Marion Harris meanwhile became the first white female singer to credibly record the blues with tracks such as her versions of "Saint Louis Blues" and "Beale Street Blues". Annette Hanshaw also made some blues recordings, such as "Moanin' Low". The most popular of the classic blues singers was Tennessee born Bessie Smith, who first recorded in 1923. Known as the "Empress of the Blues", she possessed a large voice with a "T'ain't Nobody's Bizness if I Do" attitude. Smith (who was unrelated to Mamie Smith) had toured on the T. O. B. A. circuit since 1912, originally as a chorus girl; by 1918 she was appearing in her own revue in Atlantic City, New Jersey. She struggled initially to be recorded—three companies turned her down before she was signed by Columbia. She eventually became the highest paid black artist of the 1920s and recorded over 160 songs. Ma Rainey, whose popularity in the South was unrivaled, was little known in the cities of the North until 1923, when she made her first recordings. She and Bessie Smith brought about a change in the style of the classic blues, as audiences came to prefer their rougher, earthier sound to that of the lighter voiced, more refined blues singers who had preceded them on record. Rainey recorded over 100 songs, 24 of them her own compositions. According to the jazz historian Dan Morgenstern, "Bessie Smith (and all the others who followed in time) learned their art and craft from Ma, directly or indirectly." Other classic blues singers who recorded extensively until the end of the 1920s were Ida Cox, Clara Smith, Sara Martin and Victoria Spivey and her cousin Sippie Wallace. Spivey, inspired by a Mamie Smith performance to become a blues singer, achieved overnight success in 1926, when Okeh released her first recording, her original "Black Snake Blues". In 1929 she appeared in the first all black talking film.
Қалпына келтіру және қайта жаңғыру
1928 жылға қарай классикалық блюз стиліне деген қызығушылық төмендеді. 1926 жылы Блинд Лемон Джефферсонның алғашқы коммерциялық жазбасы табысқа ие болғаннан кейін, көбірек "қалың елдік", қалалық емес блюз түрі танымал болды, оны әдетте гитарамен немесе фортепианомен сүйемелдеп ер адамдар орындады. Ұлы депрессияның қара вадевиллге және жазба индустриясына, сондай-ақ 1930 жылдары свинг музыкасына қарай үрдістің әсері классикалық блюз әншілерінің көпшілігінің мансабын аяқтады. Кейбіреулері, Этель Уотерс сияқты, музыкалық стильдердің өзгеруіне бейімделді; ал кейбіреулері, Люсиль Хегамин мен Сара Мартин сияқты, кейіннен көбінесе ойын-сауық саласынан тыс жұмыс істеді; басқалары, Хэтти МакДаниел мен Эдит Уилсон сияқты, кино мен радиода сәтті актерлерге айналды. Бесси Смит 1937 жылы 41 жасында автокөлік апатында қаза тапты. Лайонел Хэмптон: "Егер ол тірі болғанда, Бесси бізбен бірге Свинг дәуірінде алдыңғы қатарда болар еді" деген пікірін білдірді. 1933 және 1934 жылдары әйел блюз әншілерінің танымалдылығы төмендеген кезде, осы әртістердің кейбіреулері свинг блюз деп аталған музыканы орындап, жаздыра бастады. Лил Джонсон мен Люсиль Боган сияқты әншілер арзан лейблдердің ARC тобы және Decca Records үшін жаздыра бастады (1934 жылдың соңынан бастап). 1920-ші жылдардағы басқа да әйел блюз әншілері, кейіннен свинг блюз жазбаларын жасағандар қатарында Виктория Спиви, Ида Кокс және Берта "Чиппи" Хилл болды. 1960 жылдары блюзге деген қызығушылықтың қайта жандануы Сиппи Уоллес, Альберта Хантер, Эдит Уилсон және Виктория Спивиді концерт сахнасына қайта әкелді. 1961 жылы Спиви өзінің Spivey Records атты жеке лейблін ашты. Өзін жазудан басқа, ол Люсиль Хегамин, Мемфис Слим, Лонни Джонсон және тағы басқаларын жазды.
By 1928, the popularity of the classic blues style was waning. With the success of the first commercial recordings of Blind Lemon Jefferson in 1926, a more "down home", less urbane form of blues became popular, typically performed by men accompanying themselves on guitar or piano. The effect of the Great Depression on black vaudeville and the recording industry, and also the trend toward swing music in the 1930s, ended the careers of most of the classic blues singers. Some, like Ethel Waters, adapted to changing musical styles; some, like Lucille Hegamin and Sara Martin, subsequently worked mainly outside the entertainment field; others, like Hattie McDaniel and Edith Wilson, became successful actors in film and radio. Bessie Smith died in a car crash in 1937, at the age of 41. Lionel Hampton was quoted as saying, "Had she lived, Bessie would've been right up there on top with the rest of us in the Swing Era." With the downturn in the popularity of female blues singers, beginning about 1933 and 1934, some of these artists began performing and recording what became swing blues. Singers like Lil Johnson and Lucille Bogan started recording for the ARC group of cheaper labels and for Decca Records (after late 1934). Other 1920s female blues singers who later made swing blues records include Victoria Spivey, Ida Cox, and Bertha "Chippie" Hill. In the 1960s, a revival of interest in the blues brought Sippie Wallace, Alberta Hunter, Edith Wilson and Victoria Spivey back to the concert stage. In 1961, Spivey started her own record label, Spivey Records. In addition to recording herself, she recorded Lucille Hegamin, Memphis Slim, Lonnie Johnson among others.
Маңыздылығы
Классикалық әйел блюз әншілері жазба индустриясының пионерлері болды, алғашқы қара әншілер мен блюз орындаушыларының қатарында еді. Олар АҚШ бойынша 12 тактілі блюзді танымал етуде де маңызды рөл атқарды. Махалия Джексон мен Дженис Джоплин Бесси Смиттен әсер алғандардың арасында. Лерой Джонстың сөзіне қарағанда, классикалық блюз әншілерінің фонограф жазбалары "бар болған халықтық дәстүрге әсер етіп, бұрынғыдан өзгеше дәстүрді қалыптастырды". Дафне Дюваль Харрисонның пікірінше, блюз әйелдерінің үлесіне "мелодиялық желілерде импровизацияны күшейту, мәтіннің мағынасын өзгертетін ерекше фразалау, сондай-ақ айқай-шу, зар, ағылау және еңкею арқылы дауыстық драмалық әсер ету кірді. Осылайша, блюз әйелдері джаз, Бродвей мюзиклдері, 1930 және 1940 жылдардағы эстрадалық әндер, госпел, ритм-н-блюз және, әрі қарай, рок-н-ролл сияқты басқа да ән түрлеріне әсер етті".
The classic female blues singers were pioneers in the record industry, among the first black singers and blues artists recorded. They were also instrumental in popularizing the 12 bar blues throughout the United States. Mahalia Jackson and Janis Joplin are among those who named Bessie Smith as an influence. According to LeRoi Jones, phonograph recordings of the classic blues singers "affected the existing folk tradition and created another kind of tradition that was unlike any other in the past". Daphne Duval Harrison wrote that the blues women's contributions included "increased improvisation on melodic lines, unusual phrasing which altered the emphasis and impact of the lyrics, and vocal dramatics using shouts, groans, moans, and wails. The blues women thus effected changes in other types of popular singing that had spin offs in jazz, Broadway musicals, torch songs of the 1930s and 1940s, gospel, rhythm and blues, and eventually rock and roll."