Кіріспе

Саара хардвикки, көбінесе Хардвиктің тікенді құйрықты кесірткесі немесе Үнді тікенді құйрықты кесірткесі деп аталады. Бұл түр Тар шөлінде, Катч аймағында және Үндістан мен Пәкістанның айналасындағы құрғақ аймақтарда таралған. Ол негізінен шөппен қоректенеді және кейбір аймақтарда көптеп кездеседі. Ол шашыраңқы топтарда тіршілік ететіндіктен, көбінесе қырандар сияқты жыртқыштарды қызықтырады. Сондай-ақ, жергілікті халық оны аулайды, себебі одан алынатын майдың құмарлықты қоздырады деп сендіреді.

Таксономия және этимология

Дәстүрлі түрде S. hardwickii түрі Uromastyx туысына жатқызылған, бірақ 2009 жылы ол жақын туысқан түрлері S. asmussi және S. loricata-мен бірге Saara туысына көшірілді. Hardwickii деген атау ағылшын табиғатты зерттеушісі Томас Хардвикке арналған, ол J. E. Gray бұл түрді сипаттаған суреттерін әкелген. Uromastyx (кәдімгі мағынада) және Leiolepis туыстық тобын жеке Uromastycidae тұқымдастығы ретінде қарастыру ұсынылған, алайда бұл кеңінен қабылданбады, себебі Agamidae тұқымдастығының қалған бөлігі анық туыстық топты құрамайды.

Географиялық ауқым

S. hardwickii түрінің алғашқы табылған жері – Уттар-Прадеш штатының Канаудж ауданы. Ол Үндістан жазығының солтүстік жартысындағы құрғақ шөлді аймақтарда қоныстанады, сондай-ақ Пәкістанға дейін таралған. Оның ареалы шығыста Уттар-Прадештен бастап, батыста Раджастанға және Гуджараттың Каччх аймағына дейін созылады. Ыстық Тар шөлі – осы түрдің негізгі мекені, және ол Раджастан штатының Жасылмер, Биканер, Бармер және Черу аудандарында кеңінен таралған. Бұдан басқа, ол Мадхья-Прадеш штатының (Рева) кейбір аймақтарында да кездеседі.

Сипаттама

Хардвиктің тікенді құйрықты кесірткесінің басы дөңгелек, тұмсығы жазық болады. Әдетте сары қоңыр, құмды немесе зәйтүн түсті болады. Онда қара дақтар мен жолақтар болуы мүмкін, сондай-ақ жамбастың алдыңғы бөлігінде ерекше қара дақ кездеседі. Денесі жоғарыдан және төменнен қарай жалпақ, терісі бүктемелі. Құйрығы тікенді қабыршақтардан тұрады, бүйірінде ірі тікендері болады. Құйрығы Джайсалмерде көкшіл сұр, ал Катчта құм түсіне дейін өзгеріп отырады. Кесірткенің түсі әр түрлі, салқын маусымда қараңғырақ болады.

Тіршілік ету ортасы және таралуы

Жалпы, таза құмды төбелер емес, тығыз жерлерде кездеседі, бірақ қоңыр бүркіт (Aquila rapax) және лаггар (Falco jugger) сияқты басқа да сұңқарлар да осы кесірткелермен қоректенеді. Мүйізді малдың ақ құсы да оларға жемтігін тигізеді.

Ұя

Хардвиккенің тікенді құйрықты кескелесі жерді қазып, диаметрі және ұзыннан асатын, тік-тік немесе спираль тәрізді иілген туннель жасайды. Туннельдің кіреберісі жермен тегістелген және кішкентай камерамен аяқталады. S. hardwickii туннельде жалғыз өмір сүреді, бірақ жаңа туған балапандар бастапқыда анасымен бірге қалуы мүмкін.

Тағам

Hardwicke тікенді құйрықты кесірткесі негізінен шөпқоректі және оның тістері өсімдіктермен қоректенуге бейімделген, оларға kair (Capparis aphylla) гүлдері мен жемістері; кхейри (Prosopis spicigera) бұршақтары; Salvadora persica жемісі және шөп кіреді. Саранша көбейетін аймақтарда тікенді құйрықты кесірткесінің сарышұжықтары мен ересек сараншалармен қоректенетіні белгілі. Жазда ол таңертең көбірек азық іздеп, жәндіктермен көбірек қоректенеді, ал муссон маусымында негізінен шөптермен және жасыл шөптермен қоректенеді. Кесірткенің құйрығында жиналған майдың емдік қасиеттері бар деп есептеледі, осы себепті бұл кесіртке Үндістан мен Пәкістанның әртүрлі аймақтарында халық медицинасы үшін заңсыз жиналып, сатылады. Оны қатал тәсілмен, тірек сүйегін шығарып тастау арқылы тұтқынға алады.

Браконьерлік

Хардвиктің тікенді құйрықты кесірткесі Раджастханның батысында кең таралған браконьерлік салдарынан құрып кетуге жақын тұр, себебі көшпелілер бұл бауырымен жорғалаушының етіне де, дәрі ретінде де құрмет етеді. Жаңбыр маусымында бұл кесіртке қуысынан шығып, жас шөптермен қоректенеді, сол кезде ол жыртқыш құстардың шалағына түседі.