Кіріспе

Елафрозавр (/ɛ/, /lɑː//f//r//oʊ/'s//ɔːr//ə//s/ elAHfrohSORəs) – шамамен 154-150 миллион жыл бұрын, Юра кезеңінің соңында қазіргі Танзанияда, Африкада өмір сүрген, кератозаврлық теропод динозаврлар туысы. Елафрозавр орташа өлшемді, бірақ жеңіл дене бітімімен ерекшеленетін динозавр болған. Морфологиялық жағынан бұл динозавр екі ерекшелікпен маңызды. Біріншіден, оның денесі салыстырмалы түрде ұзын, бірақ осы мөлшердегі тероподқа тән кеудесі тым терең емес. Екіншіден, оның артқы аяқтары денесіне қарағанда өте қысқа. Филогенетикалық талдаулар осы туыстың кератозавр екенін көрсетеді. Алдыңғы ұсыныстарда оның кеш сақталған коэлофизоид екендігі қарастырылған, бірақ көбінесе олар жоққа шығарылды. Елафрозавр қазіргі уақытта Лимузаврдың өте жақын туысы деп есептеледі, ол ерекше мүйізді кератозаврлық динозавр, ол шөп жеуші немесе барлық жеуші болуы мүмкін.

Ашылу

Elaphrosaurus bambergi HMN Gr. S. 38–44 типтік үлгісі Танзаниядағы Линди аймағының Тендагуру формациясының Орта динозавр мүшесінен табылды. Бұл үлгі 1910 жылы Вернер Яненш, И. Салим, Х. Рек және Паркинсон тарапынан сұр, жасыл, қызыл, құмды марлдан жиналған. Бұл марл Юра дәуірінің Киммеридж кезеңінде, шамамен 157-152 миллион жыл бұрын шөгіндірген. Бұл үлгі Германияның Берлин қаласындағы Табиғи тарих мұражайының коллекциясында сақтаулы. Элафрозавр 1920 жылы Вернер Яненш сипаттап, атын атады, ал типтік түрі – Elaphrosaurus bambergi. Elaphrosaurus туысының атауы грек сөздерінен шыққан: elaphros (ελαφρός) – "жеңіл", "жеңіл аяқты" мағынасында, оның жоғары жылдамдығына сілтеме жасайды, және "саврос" (σαῦρος) – "кесіртке"; демек, "жеңіл аяқты кесіртке". Бұл атау Тендагуру экспедициясын қаржылық тұрғыдан қолдаған өнеркәсіпші Пол Бамбергті құрметтеу үшін берілген. Тероподтардың толық скелеттері сирек кездеседі, көбінесе фрагменттер табылады. Нигер Республикасы мен Бейт-Зайиттен табылған динозавр іздері Элафрозаврға жатқызылды, бірақ бұл анықтама әлі нақтыланбаған.

Палеобиология

Пауль (1988) Elaphrosaurus bambergi өзінің палеоортасында кездесетін савроподтар мен стегозаврларды жемтітенуге тым кішкентай екенін атап өтті, сондықтан ол шағын әрі епті орнитопод шөп жейтіндермен қоректенген болуы мүмкін. Дегенмен, жаңа зерттеулер Elaphrosaurus шөп жейтін немесе барлық жейтін жануар болған деген пікірді қолдайды, себебі оның Лимузаврмен жақын туыстығы және мойнының ет жейтін тероподтарға тәндей икемді еместігі осыны көрсетеді.

Палеоэкология

Зерттеулер Тендагуру формациясының палеоортаны жағалаулық теңіз ортасы болғандығын, онда құрлықта тіршілік ететін жануарлар мен өсімдіктер де кездескенін көрсетеді. Тендагуру формациясының ортаңғы динозавр қабатынан Гирфатитан, Австралодокус, Яненшия, Торниерия және Дикреозавр сауроподтары, Аллозавр мен Кератозаврға ұқсас тераподтар, кархародонтозаврид Ветерупристизавр, стегозавр Кентрозавр және игуанодонт Дизалотозавр табылды. Динозаврлар бұл палеоортаны Птеродактил мен Рамфоринх сияқты птерозаврлармен, сондай-ақ ертедегі сүтқоректілермен бөлісті.