Жүйедегі ақауды көрсететін шамдар туралы мақала. «Ескерту шамдары» қызмет бұзушылықтарын хабарлайды, бірақ ерте ескерту бермейді. Автокөлік қауіпсіздігі стандарттары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүйенің жұмысындағы ақауды көрсететін жарық.
Light that indicates malfunction of a system
Ақауды білдіретін жарық, кейде "надан жарық" немесе ескерту жарығы деп аталады, жүйенің ақаулы немесе жұмыс істеп тұрғанын көрсететін индикатор. Бұл индикация екі жағдайда (қосулы/өшірулі) жарық, символ немесе мәтін арқылы беріледі. "Надан жарық" термині автокөлік өндірушілерінің бұрын өлшегіштермен бақыланатын маңызды функциялар үшін жарықтарды қолдануына байланысты туындаған халықтың наразылығынан пайда болды. Бұл, ақаулы жағдайды ертерек анықтап, түзетуге мүмкіндік берді. Мысалы, қозғалтқыш температурасы, май қысымы немесе зарядтау жүйесі сияқты мәселелерді "надан жарығы" арқылы ерте анықтау мүмкін емес, себебі ол ақау болғаннан кейін ғана жанады – демек, ескерту немесе ақаудың ауқымы туралы ешқандай мәлімет бермейді. "Хадсон" автомобиль компаниясы 1930-жылдардың ортасынан бастап май қысымын және вольтметрді өлшегіштердің орнына шамдарды қолдануды бастады.
A tell tale, sometimes called an idiot light or warning light, is an indicator of malfunction or operation of a system, indicated by a binary (on/off) illuminated light, symbol or text legend. The "idiot light" terminology arises from popular frustration with automakers' use of lights for crucial functions which could previously be monitored by gauges, so a troublesome condition could be detected and corrected early. Such early detection of problems with, for example, engine temperature or oil pressure or charging system operation is not possible via an idiot light, which lights only when a fault has already occurred – thus providing no advance warnings or details of the malfunction's extent. The Hudson automobile company was the first to use lights instead of gauges for oil pressure and the voltmeter, starting in the mid 1930s.
Реттеу
Автомобильдік ескерту шамдары бүкіл әлем бойынша автомобиль қауіпсіздігі стандарттарымен реттеледі. АҚШ-та Ұлттық автомобиль жолдары қозғалысы қауіпсіздігі басқармасының 101 Федералды автокөлік қауіпсіздігі стандарты көлік құралдарын басқару элементтері мен дисплейлеріне қатысты талаптарында осы ескерту шамдарын қамтиды. Канадада осыған ұқсас Канада автокөлік қауіпсіздігі стандарты 101 қолданылады. Еуропа мен әлемнің көп бөлігінде ЕЭК ережелері әртүрлі типтегі ескерту шамдарын белгілейді.
Automotive tell tales are regulated by automobile safety standards worldwide. In the United States, National Highway Traffic Safety Administration Federal Motor Vehicle Safety Standard 101 includes tell tales in its specifications for vehicle controls and displays. In Canada, the analogous Canada Motor Vehicle Safety Standard 101 applies. In Europe and throughout most of the rest of the world, ECE Regulations specify various types of tell tales.
Түрлері
Әр түрлі сигналдар әр түрлі ақпаратты жеткізе алады. Бір түрі ақауды көрсету үшін жарық береді немесе жыпылықтайды (мысалы, май қысымы, қозғалтқыштың температурасын бақылау, заряд тогы және т.б.); жарық пен жыпылықтау ескертуден ақау көрсетуге өтуді білдіреді. Тағы бір түрі белгілі бір уақыт немесе қашықтық өткен соң нақты қызмет көрсету қажеттігін ескертуге арналған (мысалы, майды ауыстыру). Сигналдың мәнін түсіндіру үшін түс те қолданылуы мүмкін, мысалы, қызыл түс көлік құралын жалғастыра алмайтынын көрсетеді (мысалы, май қысымы). Көптеген ескі көліктерде өндірушіге тән схемалар қолданылған, мысалы, 1960 жылдардағы кейбір британдық Ford машиналары май қысымы туралы ескерту үшін жасыл түс пайдаланса, сол дәуірдегі көптеген басқа маркалар май қысымы үшін сары түс қолданған.
Different tell tales can convey different kinds of information. One type lights or blinks to indicate a failure (as of oil pressure, engine temperature control, charging current, etc. ); lighting and blinking indicate progression from warning to failure indication. Another type lights to alert the need for specific service after a certain amount of time or distance has elapsed (e. g., to change the oil). Colour may also communicate information about the nature of the tell tale, for example red may signify that the vehicle cannot continue driving (e. g. oil pressure).) Many older vehicles used schemes which were specific to the manufacturer, e. g. some British Fords of the 1960s used green for oil pressure warning, while many other makes of the same era used amber for oil pressure.
Май қысымы
Май қысымының бақылау шамдары, қозғалтқыш майының қысымы белгіленген деңгейден төмен түскенде жанады. Шам көбінесе көліктің тұтануы қосылғанда, бірақ қозғалтқыш іске қосылмағанда пайда болады, себебі май сорғысы жұмыс істемейтіндіктен май қысымын анықтай алмайды (май сорғысы коленвалдан қуат алады, сондықтан қозғалтқыш жұмыс істегенде ғана жұмыс істейді). Қозғалтқыш іске қосылғаннан кейін бірнеше секундтан соң шам өшеді, себебі май сорғысы жұмыс істей бастап, май қысымын арттырады. Бұл шамға «май» деген жазу немесе май құю ыдысының суреті бейнеленуі мүмкін. Кейбір көліктерде шам, қабылданатын шараға байланысты, қызыл немесе сары түсте жануы мүмкін.
The oil pressure idiot light lights when engine oil pressure drops below a predetermined level. The light normally appears when the vehicle ignition is turned on, but the engine is not running, as it detects no oil pressure due to the oil pump not operating (the oil pump is powered off the crankshaft, so only operates when the engine is running). It normally turns off a few seconds after engine start as the oil pump starts working and building up oil pressure. This tell tale can bear the legend oil or a pictogram of an oil can. Some cars illuminate the light red or yellow, depending on the action needed to be taken.
Қозғалтқыш температурасы/ЭВ батареясының температурасы
Қозғалтқыштың температурасын көрсететін индикатор көбінесе жеке орнатылады, бірақ сирек жағдайда жұптап орнатылады. Екі шам жеткіліксіз (салқын, көк түсті) және шамадан тыс (ыстық, қызыл түсті) қозғалтқыш температурасын көрсетеді. Бір шам көбінесе қозғалтқыштың қызып кеткенін ғана көрсетеді. Электр көліктерінде әдетте электр батареясының температурасын бақылау үшін қолданылады және батареяның қызып кеткенін немесе жұмыс істеу үшін тым суық екенін көрсетеді. Мысалы, Nissan Leaf электр көлігінде осылай.
The engine temperature tell tale is usually installed singly, but has less commonly been installed in pairs. A pair of lights indicate insufficient (cold, blue) and excessive (hot, red) engine temperature. A single light usually indicates only an overheat condition in engine. In electric cars, it is usually to monitor the EV battery temperature and indicate the EV battery is overheating or is too cold to operate. One example is in a Nissan Leaf EV.
Төлем жүйесі
Ақымақ шам көліктің генераторы немесе динамосы аккумуляторді дұрыс зарядтамайтынын көрсете алады. Содан кейін аккумулятор разрядталып, көлік істен шығады. Шам көбінесе көлік тұтануы қосылғанда, бірақ қозғалтқыш жұмыс істемегенде пайда болады, себебі ол генератордан қуат келмейтінін анықтайды (генератор қозғалтқыштан қуат алады, сондықтан қозғалтқыш жұмыс істегенде ғана қуат өндіреді). Қозғалтқыш іске қосылғанда және генератор электр қуатын өндіре бастағанда шам сөнеді. Бұл шам аккумулятордың суретін көрсетеді немесе ампер, бат немесе ген деген жазуды көрсетеді.
An idiot light can indicate that the vehicle's alternator or generator is not properly charging the battery. The battery will then discharge, disabling the car. The light normally appears when the vehicle ignition is turned on, but the engine is not running, as it detects that no power is coming from the alternator (the alternator is powered off the engine so only generates when the engine is running). It subsequently extinguishes as soon as the engine starts and the alternator starts generating electricity. This light presents a pictogram of a battery, or it presents the legend amp or batt or gen.
Қиындық индикаторы
Кейбір көліктерде "ақау" немесе "қозғалтқыш" деп белгіленген бір ғана индикатор болды; бұл "Қозғалтқышты тексеріңіз" шам емес, жақын арада бұзылуға себеп болатын ауыр ақауды көрсетуге арналған, барлық ескертулерді біріктіретін шам еді. 1980 жылдардың басындағы LTD Crown Victoria сияқты, аспаптар жиынтығы жоқ Ford көліктерінде осы шам ғана болды, ол май қысымының төмендеуін, қызып кетуін және карбюратордағы ақауларды ажыратпай көрсетті. "Қозғалтқыш" шамды пайдалану 1980 жылдардың ортасында MIL шамымен шатастырмау үшін тоқтатылды.
Some vehicles had a single indicator labeled trouble or engine; this was not a Check Engine Light, but a catch all warning light to indicate trouble that was serious enough to portend an imminent breakdown. Early 1980s Fords, such as the LTD Crown Victoria, without the instrument option, had only this light, which indicated low oil pressure, overheating and carburetion problems without distinguishing among them. This usage of the "engine" light was discontinued in the mid 1980s to prevent confusion with the MIL.