Кіріспе

Калифорниядағы құрып бара жатқан помо тілі

Солтүстік помо – Калифорния деп аталатын аймақта бұрынғыда помо халқы қолданған, қазіргі кезде өте сирек кездесетін помо тілінің бір түрі. Солтүстік помо тілінде сөйлейтіндер негізінен помо аумағының солтүстік және ең ірі бөлігінде тұрған. Помо халқына жақын қоныстанған басқа да тайпалар: жағалау юкилері, хучномдар және атабаскандар. Укая орта мектебі 2020 жылдың күзінде алғаш рет Солтүстік помо тілін оқытуды бастады.

Жіктеу

Солтүстік помо Помо тілдері отбасының Батыс тармағына жатады, және бұл тармақтағы Оңтүстік топқа кірмейтін жалғыз тіл болып табылады.

Тарих

Бұл аймақтағы жергілікті американдықтар туралы ең алғашқы жазба 1579 жылы генерал Дрейк жасаған, бірақ ол кездескен адамдардың қазіргі Помо тайпасына жататынына нақты сенімді болу мүмкін емес. 1891 жылы Сэмюэл Барретт.

Қарым-қатынастық терминология

Солтүстік Помо халқы әдетте әңгімелесуде туған аттарды қолданудан жаңылса, олардың орнына әке, ана, қарындас сияқты туыстық терминдерді пайдаланады. Бұл, әсіресе, марқұм отбасы мүшесі туралы сөз болғанда айқын байқалады. Аттарды атаудан қашу себебі Помо тілінде үшінші жақта сөйлеудің кең таралғандығына себеп болады. Егер марқұм туысы сөйлеушіге жақын болса, тіпті сол атты тірі туысы бөліскен жағдайда да, оның атын айтпайды. Әңгімелесуші серігі де осы аттарды айтпауы тиіс, себебі сөйлеуші оны естімеуі керек. Бұл олардың қайтыс болған адаммен арақатынасына деген құрметсіздік саналады. Солтүстік Помо тілінде қолданылған конструкцияға байланысты, берілген сөйлемнің мағынасы өзгеріп тұрады. Иелік конструкциясы бар сөйлемдер Солтүстік Помо тілінде салдарларды білдіреді, мысалы, иесінің дене мүшесіне әсер етуі немесе белгілі бір физикалық ерекшелікке ие болуы.