Кіріспе

Лайзекиль муниципалитеті (Lysekils kommun) – Швецияның батысындағы Вестра-Гёталанд әкімшілік аймағының муниципалитеті. Оның орталығы Лысекиль қаласында орналасқан. Бұл муниципалитет 1971 жылы құрылды, ол кезде Лысекиль қаласы (1903 жылы қала мәртебесі алған) Стангененес және Скафто аралымен біріктірілді.

География

Лайсекиль муниципалитеті Сотенес муниципалитетімен (солтүстік-батыста), Мункедал (солтүстікте) және Уддевалла муниципалитетімен (шығыста) шектеседі. Лайсекиль қаласы муниципалитеттің оңтүстік ұшында, Кеттегат бұғазының жанында орналасқан. Шығыстағы Гулмарсфьорден шығанағы, немесе Гулмарн, Уддевалламен шекараны белгілейді. Бұл Швециядағы жалғыз нағыз фьорд. Оның ұзындығы 25 км, ені 1–3 км, ең терең жері 118,5 метр. Фьордтың аузындағы тереңдік орташа есеппен 20–40 метрді құрайды, бұл фьордта ерекше теңіз фаунасына алып келеді. Гулльмарен қазіргі уақытта Швецияның жалғыз теңіз табиғатын қорғау аймағы болып табылады және оңай зерттелетін микроклимат болғандықтан, онда бірнеше теңіз зерттеу институттары орналасқан. Муниципалды аралдардың кейбіреулері Гетеборг архипелагының құрамына кіреді. Көптеген аралдар өздерінің шағын қоғамдары сияқты, әдемі табиғатынан өзге, сауда, балық аулау және тас карьерлерінің қызықты тарихына ие.

Тарих

Лысекилде адамдар суға, ағашқа, топыраққа және тасқа ұзақ жылдардан бері іздерін қалдырып келеді. Сумен қоршалған және Каттегат, Солтүстік теңіз және одан әрі балық аулау аймақтарына қарай созылған қорғалған портымен, Лысекил балық аулау және консервілеу өнеркәсібімен тығыз байланысты. Қазіргі қала гербіндегі көрініс беретін балық және 1895 жылғы гербтегі секіріп жүретін дельфин осы аймақта теңіздің толық үстемдігін көрсетеді. Көптеген сырттан келгендер үшін, әсіресе Стокгольмнен және шығыс жағалаудан келгендер үшін, Балтық теңізінің тұзды суларынан басқа мұхитқа қол жеткізу мүмкіндігі болмады. Граниттік жағажай және Гулмарсфьорденнің тұщы суы Лысекилді 19 ғасырда танымал шомылу орнына айналдырды. 1847 жылдан бері әлі де жұмыс істеп келе жатқан, біраз эксклюзивті және өте танымал ағаштан жасалған монша үйі – Kallbadhuset (суық монша үйі) бар. Жергілікті әңгімелерде бір кезде Швеция королі Лысекилдегі монша үйіне келіп, қала тұрғындарына Kallbadhuset-тің ағаш қабырғаларына кіруге рұқсат беруді сұраған, себебі ол Лысекилдің қарапайым халқын "жақсы көрген" (әйтпесе, олар монша үйіне кіргізілмес еді). Дәстүрлі түрде балық аулау, теңіз саяхаты, егіншілік, тас кесу және орман шаруашылығы жергілікті экономиканың басым бөлігін құрады және бүгінге дейін жалғасуда; алайда, мұнай өнімдерін өңдеу (Лайседегі Preemraff), жеңіл өнеркәсіп (Брастадтағы Husqvarna) және жергілікті және халықаралық туризм (әсіресе жаз айларында) муниципалитет экономикасының маңызды бөлігін құрайды.