Кіріспе

15 ғасырдағы Қарақоюнлу дәуіріндегі мешіт Иранның солтүстік-батысында орналасқан.

Көк мешіт (مسجد کبود) – Иранның Тәбриз қаласындағы тарихи мешіт. Көк мешіт, сондай-ақ Масджед-е Мозаффария деп те аталады, Қарақоюнлу әулетінің (1351-1469) тұсында салына бастап, 1465 жылы Аққоюнлу билеу кезінде аяқталған. Көк мешіт – қаладағы түркімен архитектурасы мен декоративтік стильдерінің соңғы қалған үлгісі ретінде кеңінен танылған. Мешіттің ерекшеліктері ғалымдарды Тәбриздің керамикалық плитка шеберлігінің жаңашылдығын зерттеуге жетеледі – әсіресе оның ерекше "көк және ақ" өрнектерін, жылтыр жасалған бұйымдарын және алтынмен жалатылған кобальт плиткаларын, бұл белгілі бір уақытқа дейін осы сияқты үлгінің жалғыз мысалы ретінде танылған. 1780 жылы болған жер сілкінісі мешітке ауыр зақым келтірді, тек иван (кіреберіс зал) ғана сақталды. 1973 жылы Реза Мемаран Бенам Иран Мәдениет министрлігінің бақылауымен қайта құру жұмыстары басталды. Дегенмен, ол әлі де толыққанды аяқталған жоқ.

Тарих

Көк мешіт Мозаффария архитектуралық кешенінің бір бөлігі болды, ол Қарақоюлы династиясының билеушісі Жаханшаның әйелі Хатун Жан Бегом (1469 ж. қайтыс болған) тарапынан құрылған. Кешенге суфилер монастырі, жер асты каналы, бау-бақшалар, медресе, моншалар және мазар сияқты әртүрлі құрылымдар кірген. Бүгінде тек мешіт пен мазардың бір бөлігі ғана сақталған. Мешітте құрылыс материалдары мен сәндік өңдеу техникаларының бай жиынтығы бар, оның ішінде тастан жасалған негіз, күйдірілген кірпіштен тұрғызылған қабырғалар, толығымен плиткалармен әшекейленген және күйдірілген кірпіш панельдері бар. Мазардың қабырғаларындағы алабастр мен михрабтар мешіттің эстетикалық сұлулығын арттырады. Оның ерекше Т-тәрізді жоспары және биік минареттері Осман сәулет стилінің белгілері, Осман империясы мен Қарақоюлы династиясы арасындағы көркемдік тәжірибенің алмасуын көрсетеді.

Каллиграфия

Куфик және Тхулут әріптері, арабеск өрнектері және осы қасбеттердің түрлі-түсті композициялары каллиграф Нематолла бен Мұхаммед әл-Бабабтың қолымен жасалған.