Қылмыстық құқықта келісімнің ролі

Кіріспе

Қылмыстық құқықта ұғым

қылмыстық құқықта келісім жалпы алғанда

Қылмыстық құқықта келісім кінәлі тарапқа жасаған ісі үшін жауапкершілікке тартылмауға мүмкіндік беретін себеп ретінде қолданылуы мүмкін.

Бірлескен әрекет

Мәселе әрқашан құрбанның келісімі қандай деңгейде жарамсыз болатынын анықтауда болды. Ұлыбританияда тарихи тұрғыдан алғанда, жарақаттар мүгедектікке әкелсе, қорғаныстан бас тарылды (Хокинстің Тажға шағымдары, 8-ші басылым, 1824 ж.). R v Donovan (1934) AER 207 ісінде Swift J. былай деп жалпы ережені айтты: ешбір адам екінші біреуге қылмыс жасауға рұқсат бере алмайды, егер (қазылар алқасы) соққылар денеге зиян келтіруі мүмкін немесе мақсатталған болса, олар кінәлі деп таныса керек, егер олар осыған қанағаттанбаса ғана, прокурордың келісімді жоққа шығару мәселесін қарастыру қажет. Дегенмен, келісімнің қолданылуына жататын жағдайлар бар, олардың ішінде спорт түрлері (мысалы, бокс немесе аралас жекпе-жек), сондай-ақ татуировка және пирсинг. Бірақ садомазохизм контекстінде лорд Мастилл R v Brown (1993) ісінде ауыр дене жарақатынан төмен деңгейді белгіледі. R v Wilson (1996) ісінде күйеуі әйелінің мүжігіне өрнек салған жағдай қарастырылды, онда келісімнің жарамды қорғаныс бола алатыны расталды. Бұл әрекет татуировка жасаумен салыстырылды, ал Brown ісі қатаң түрде садомазохизмге қатысты. Садо-мазохистік жыныстық қатынас кезінде келісім мәселесі R v Stein (2007) ісінде қарастырылды, онда қатысушының аузын байлап өлтіруіне әкелді. Сот, егер құрбан тұтқындалып, аузы байланғанға келіскен болса да, оның келісімі жарамсыз деп шешті, себебі аузында байлау болғанда оның келісімін кері алу туралы хабарлауға мүмкіндігі болмады. Садо-мазохизм үшін R v Boyea (1992) 156 JPR 505 ісі Донован ісіндегі ratio decidendi-нің тағы бір қолданылуы болды, яғни егер ол айыпталушыға қолын оның кіндігіне салып, бұруға рұқсат беру арқылы жарақаттануға келіскен болса да, кіндігіне және жамбас сүйегіне ішкі және сыртқы зақымдар келгеніне қарамастан, әйелдің келісімі (болған жағдайда) ешқандай маңызға ие болмас еді. Сот жыныстық мәселелерге қоғамдық көзқарастың өзгергенін ескерді, бірақ "тудырылған зорлық-зомбылықтың мөлшері, егер ол келіскен болса, оның келісімі қорғаныс бола алатын жеңіл жарақаттар қаупінен әлдеқайда асып түсті". R v Brown ісінде Лордтар палатасы мемлекеттік саясат негіздерімен қорғанысты қабылдамады (төменде қараңыз). Бұл – тиісті mens rea-мен бірге actus reus анықталғаннан кейін, ешқандай қорғаныс қабылданбайды, бірақ жазаны жеңілдету үшін дәлелдер қабылдануы мүмкін деген жалпы ереженің қолданылуы. Бұл шешім ЕҚДР-да Laskey v United Kingdom (1997) 24 EHRR 39 ісінде расталды, себебі айыптау ісі қатысушылардың жеке өміріне араласуды құрастырғанмен, ол қоғамдық денсаулықты қорғау үшін ақталады. R v Emmett (жарияланбаған, 1999 жылғы 18 маусым) ісінде әйел өздерінің келісіммен жасалған жыныстық қатынасының бөлігі ретінде серігіне басын пластикалық қаппен жауып, мойнына қатты байлап қоюға рұқсат берді. Тағы бір жағдайда ол серігіне жаққыштан отын құйып, оны тұтандыруға келісті. Бірінші жағдайда ол өлімге жақын болды және есінен танып қалды. Екінші жағдайда күйіктерге шалдығып, инфекция жұқтырды. Сот Brown ісін қолданып, әйелдің осы оқиғаларға берген келісімінің серігін қорғамайтынын шешті. Сондықтан, жалпы ереже бойынша, қасақана және мақсатты түрде денеге зиян келтіретін зорлық-зомбылық, оның мақсаты бір немесе екі қатысушының жыныстық қанағаттануы болса да, заңсыз және қала береді. Бұл істердің жыныстық сипаттамаларына қарамастан, олар зорлық-зомбылық қылмыстары болып есептеледі және бір серіктің келісімі желеу болып табылмайды. Maouloud Baby v. State of Maryland (2007) ісі Мэриленд штатының апелляциялық сотында қарастырылды, ол штаттың жоғарғы соты болып табылады, онда адам жыныстық келісімді бергеннен кейін оны кері алып тастауы мүмкін екені және келісімді кері алғаннан кейін жыныстық әрекетті жалғастыру зорлау болып табылады деп шешілді. Альцгеймер ауруы немесе осыған ұқсас кемістіктер адамның өз жұбайымен жыныстық қатынасқа заңды түрде келісім беруге қабілетсіз болуына әкелуі мүмкін.

The problem has always been to decide at what level the victim's consent becomes ineffective. Historically in the UK, the defense was denied when the injuries caused amounted to a maim (per Hawkins' Pleas of the Crown (8th ed.) 1824). In R v Donovan (1934) AER 207 in which Swift J. stated the general rule that:
No person can license another to commit a crime, if (the jury) were satisfied that the blows struck were likely or intended to do bodily harm they ought to convict only if they were not so satisfied (was it) necessary to consider the further question whether the prosecution had negatived consent. However, consent is valid in a range of circumstances, including contact sports (such as boxing or mixed martial arts), as well as tattooing and piercing. But in the context of sadomasochism, Lord Mustill in R v Brown (1993) has set the level just below actual bodily harm. R v Wilson (1996), which involved a case where a husband branded his wife's buttocks, upheld that consent can be a valid defense. The act was considered comparable to tattooing, whilst Brown applied specifically to sadomasochism. The issue of consent in the course of sado masochistic sexual activity was considered in R v Stein (2007), a case in which a participant died as a result of being gagged. The court held that, even if the victim had consented to a being restrained and gagged, his consent was invalid because there was no way for him to communicate its withdrawal once the gag was in his mouth. For sado masochism, R v Boyea (1992) 156 JPR 505 was another application of the ratio decidendi in Donovan that even if she had actually consented to injury by allowing the defendant to put his hand into her vagina and twist it, causing internal and external injuries to her vagina and bruising on her pubis, the woman's consent (if any) would have been irrelevant. The court took judicial notice of the change in social attitudes to sexual matters, but "the extent of the violence inflicted went far beyond the risk of minor injury to which, if she did consent, her consent would have been a defence". In R v Brown, the House of Lords rejected the defense on public policy grounds (see below). This is an application of the general rule that, once an actus reus with an appropriate mens rea has been established, no defense can be admitted, but the evidence may be admitted to mitigate the sentence. This decision was confirmed in the ECHR in Laskey v United Kingdom (1997) 24 EHRR 39 on the basis that although the prosecution might have constituted an interference with the private lives of those involved, it was justified for the protection of public health. In R v Emmett (unreported, 18 June 1999), as part of their consensual sexual activity, the woman allowed her partner to cover her head with a plastic bag, tying it tightly at the neck. On a different occasion, she agreed that he could pour fuel from a lighter onto her breasts and set fire to the fuel. On the first occasion, she was at risk of death, and lost consciousness. On the second, she suffered burns, which became infected. The court applied Brown and ruled that the woman's consent to these events did not provide a defense for her partner. The general rule, therefore, is that violence involving the deliberate and intentional infliction of bodily harm is and remains unlawful notwithstanding that its purpose is the sexual gratification of one or both participants. Notwithstanding their sexual overtones, these cases are considered to be violent crimes and it is not an excuse that one partner consents. Maouloud Baby v. State of Maryland was a 2007 case in the Maryland Court of Appeals, the state's highest court, which determined that a person may withdraw sexual consent after having given it, and that the continuation of sexual activity after the withdrawal of consent constitutes rape. Alzheimer's disease or similar disabilities may result in a person being unable to give legal consent to sexual relations even with their spouse.

Алдау арқылы алынған келісім

R v Clarence (1888) 22 QBD 23 ісінде, айыпталушы өзі жыныстық ауруға шалдыққандығын білген кезде, әйелімен жыныстық қатынасқа түсіп, оған ауруды жұқтырды. Егер ол бұл туралы білген болса, ол мұндай қатынасқа бармас еді. Айыпталушы 1861 жылғы "Жеке тұлғаларға қарсы қылмыстар туралы" заңның 20-бабы бойынша, ауыр дене жарақаттары келтіргені үшін сотталды. Апелляциялық сот үкімді жойды. Әділет судьясы Уиллис: "Алданған кезде алынған келісім – келісім емес" деген жалпы принцип заң тұрғысынан да, фактілік тұрғысынан да дұрыс емес деді. Әділет судьясы Стивенс (44-бетте) былай деді: "Әйелдің келісімін толығымен жоятын және келісімге келген қатынасты зорлауға айналдыратын жалғыз алдау – әрекеттің өзіне қатысты немесе оны жасаған адамның кім екеніне қатысты алдау. Мұндай жағдайларда келісім мүлдем болмайды, себебі келісім берілген әрекет жасалған әрекет емес". Бұл іс бұрын ешқашан күдік тудырмаған, бірақ қазіргі жағдайы "жарақат келтіру" үшін зорлық-зомбылық қажеттігі және физикалық емес жарақаттарды келтіру мүмкін еместігі туралы жалпы болжамдармен күрделене түсті. Себебі, "Жеке тұлғаларға қарсы қылмыстар туралы" заң шеңберінен тыс еді. Алайда, R v Chan Fook [1994] 1 WLR 689 ісінде психикалық жарақаттың дене жарақаты болуы мүмкін деген шешім, Лордтар Палатасы R v Burstow, R v Ireland [1998] 1 Cr App R 177 ісінде расталды. Бұл істер Кларенстің физикалық емес жарақаттар "Жеке тұлғаларға қарсы қылмыстар туралы" заң шеңберіне кіретінін және физикалық зорлық-зомбылықты дәлелдеу қажеттігі жоқ екенін көрсететін айқын ratio decidendi-сін жоққа шығарды. Лорд Стейн Кларенсті "қиындық тудыратын билік" деп сипаттап, 20-баптағы "жарақат келтіру" мағынасының нақты контекстінде Кларенс "енді көмектеспейді" деді. Бұл мәселе алдауды қарастыруды қалдырды. R v Linekar [1995] QB 250 ісінде әйел клиентің төлемейтінін білген жағдайда жыныстық қатынасқа келіспейтінін айтты, бірақ әрекеттің сипатына қатысты алдау болған жоқ, клиенттің кім екені де маңызды емес еді. R v Richardson [1998] 2 Cr App R 200 ісінде пациент тіс дәрігерінен ем алып жатқанына сенді, бұл жағдай дене жарақатын тудыратын шабуылға әкелуі мүмкін еді, бірақ тіс дәрігер шындығында тіркеуден шығарылған. Сот жауапкердің кім екені бұл жағдайда пациенттің келісімін беруіне кедергі келтірмейтін фактор емес деп шешті. R v Navid Tabassum (2000 жылғы мамыр) ісінде үш шағымданушы әйел шағымданушыға өздерінің кеуделерін тексеруді көрсетуіне келісті. Бұл шағымданушының екі әйелдің кеуделерін ұстауы және үшінші әйелдің кеудесінің астына стетоскоп қоюын қамтыды. Үш әйелдің әрқайсысы шағымданушының медициналық білімі немесе тиісті дайындыққа ие деп ойлағандықтан ғана келіскенін айтты. Оның ешқайсысы да болған жоқ. Жыныстық ниетке қатысты ешқандай дәлел болған жоқ. Ол шағымданушылардың тек медициналық сипаттағы әрекеттерге, әдепсіз мінез-құлыққа емес, яғни әрекеттің сипатына келісім бергені, бірақ оның сапасына емес деп танылды. R v Cort [2003] 3 WLR 1300 ісінде, адам ұрлау ісінде шағымданушылар көлікпен жүруге келіскен, бірақ онымен бірге адам ұрлауға емес. Олар көлікпен тасымалдануды қалаған, емес адам ұрлауды. Адам ұрлау алдау арқылы алып кету арқылы анықталуы мүмкін. "Алдау анықталғаннан кейін адам оған қалай келісе алатынын түсіну қиын. Осылайша, бұл жағдайдағы "сипаты" – шағымданушыны алдау арқылы алып кету. Шағымданушы бұл оқиғаға келіспеген. Ол тек көлікпен жүруге келісім берген, бұл өзі қылмысқа қатысы жоқ және Корт мырза айыпталған нәрседен өзгеше". The Student Lawyer веб-сайтындағы мақала Ұлыбританиядағы жасырын полицей қатынастарына қатысты қызметкерлерді айыптамау туралы шешім контекстінде алдаудың келісімді жоққа шығару негізі ретінде қарастырылды. Ол келісімді жоққа шығаруға құқықтық негіз болған жағдайда туындауы мүмкін мәселелер бастапқыда бағаланғаннан әлдеқайда кең болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Автор келтірген мысалдар: Эндрю жасырын түрде басқа біреуге ғашық, бірақ әйеліне мұны мойындамайды; олар кейін жыныстық қатынасқа түседі; Барни өзінің қаржылық жетістіктерін асыра көрсетіп, оны таң қалдыру үшін оның музыкалық талғамын және фильмдерін ұнататындай етіп көрсетеді; олар кейін жыныстық қатынасқа түседі; Чарли шашын бояп, 50 жасында болғанда танысу сайтында 30-ға жуық екенін көрсетіп, онлайн кездескен адаммен жыныстық қатынасқа түседі; Дерек некесіне наразы және әйелінен ажырасуды қарастырып жатыр; олар жыныстық қатынасқа түспей тұрып, оның алаңдаушылықтарын айтпайды. Әрбір жағдайда олардың жыныстық серіктері шындықты білгенде келіспес еді және ақылды адам мұны сезінуі мүмкін еді.

In R v Clarence (1888) 22 QBD 23, at a time when the defendant knew that he was suffering from a venereal disease, he had sexual intercourse and communicated the disease to his wife. Had she been aware, she would not have submitted to the intercourse. The defendant was convicted of inflicting grievous bodily harm contrary to section 20 of the Offences against the Person Act 1861. On appeal the conviction was quashed. Mr Justice Willis said " that consent obtained by fraud is no consent at all is not true as a general proposition either in fact or in law". Mr Justice Stephens had said (at p. 44) " the only sorts of fraud which so far destroy the effect of a woman's consent as to convert a connection consented to in fact into a rape are frauds as to the nature of the act itself, or as to the identity of the person who does the act. Consent in such cases does not exist at all because the act consented to is not the act done. Until recently, the case has never been challenged, but its current status was complicated by the then general assumptions that "infliction" required some act of violence, and that non physical injuries could not be inflicted and so were outside the scope of the Offences Against the Person Act. Now the ruling in R v Chan Fook [1994] 1 WLR 689, which held that psychiatric injury could be actual bodily harm, has been confirmed by the House of Lords in R v Burstow, R v Ireland [1998] 1 Cr App R 177. These cases overrule the implicit ratio decidendi of Clarence that non physical injuries can be injuries within the scope of the Offences Against the Person Act and without the need to prove a physical application of violence, Lord Steyn describing Clarence as a "troublesome authority", and, in the specific context of the meaning of "inflict" in section 20, said expressly that Clarence "no longer assists". This left the issue of fraud. In R v Linekar [1995] QB 250, a prostitute stated the fact that she would not have consented to sexual intercourse if she had known that her client was not intending to pay, but there was no fraud induced consent as to the nature of the activity, nor was the identity of the client relevant. In R v Richardson [1998] 2 Cr App R 200, the patient believed that she was receiving dental treatment which otherwise would have given rise to an assault occasioning actual bodily harm, from a dentist who had in fact been struck off the register. The Court held that the identity of the defendant was not a feature which, in that case, precluded the giving of consent by the patient. In R v Navid Tabassum (May, 2000). The three complainant women agreed to the appellant showing them how to examine their own breasts. That involved the appellant, himself, feeling the breasts of two of the women and using a stethoscope beneath the bra of the third woman. Each of the three women said that they had only consented because they thought the appellant had either medical qualifications or relevant training. He had neither. There was no evidence of any sexual motive. He was convicted on the basis that the complainants had only consented to acts medical in nature and not to indecent behavior, that is, there was consent to the nature of the act but not its quality. In R v Cort [2003] 3 WLR 1300, a case of kidnapping, the complainants had consented to taking a ride in a car, but not to being kidnapped. They wanted transport, not kidnapping. Kidnapping may be established by carrying away by fraud. "It is difficult to see how one could ever consent to that once fraud was indeed established. The 'nature' of the act here is therefore taking the complainant away by fraud. The complainant did not consent to that event. All that she consented to was a ride in the car, which in itself is irrelevant to the offense and a different thing from that with which Mr Cort is charged". A paper on the website The Student Lawyer examined the basis for fraud as grounds for negating consent, in the context of the decision not to charge officers involved in the UK undercover policing relationships scandal. It concluded that the issues which might arise if this was a legal basis to negate consent, could be far wider than might be first appreciated. Examples given by the author included:
Andrew is secretly having an affair but denies this to his wife; they later have sex; Barney exaggerates his financial success and pretends to like the same music and films as his date in order to impress her; they later have sex; Charlie dyes his hair and pretends to be in his mid 30s on a dating website when he is really in his 50s; he later has sex with someone he meets online; Derek is unhappy in his marriage and is considering whether to leave his wife; he does not mention his misgivings before they have sex. In each case, their sexual partners would not have consented had they known the truth and a reasonable person might be expected to realize this.

Аурудың жыныстық жолмен жұғуы

1998 жылы Ішкі істер министрлігі «Зорлық: Жеке тұлғаға қарсы қылмыстар туралы 1861 жылғы заңды реформалау» атты консультациялық құжатты жариялады, онда Заң комиссиясының ауруды қасақана немесе салғысыз тарату үшін қылмыстық жазалауды қарастыру жөніндегі ұсынысын қабылдамады. Үкімет «заңның ВИЧ-инфекциясы, ЖҚТБ немесе вирустық гепатиті бар адамдарды, немесе кез келген аурудың тасымалдаушыларын кемсітпеуіне ерекше алаңдаушылық білдірді». Дегенмен, ол қоғамның «жамандыққа қарсы» қылмыстық санкцияларды қолдануы керек екенін және бұл басқаларға ауыр сырқат әкелу ниетімен ауру жұқтырған адамдарды қамтуы мүмкін екенін мойындады, сондай-ақ «бұл өте ауыр қасақана әрекеттерді жазалау мен адамдарды қасақана немесе салғысыз әрекеттер үшін, немесе жеңіл ауруды тарату үшін қудалауға келтірмеу арасындағы дұрыс тепе-теңдікті сақтауға бағытталған» (3.13, 318-тармақтарды қараңыз). 2000 жылы үкімет адам өлтіруге қатысты консультацияда осы көзқарасты қайталады: «Үкімет осы тәсілге толық бейім». Бұл мәселе кейіннен R. v Dica ісінде қарастырылды, ол ВИЧ жұқтырумен байланысты және аурудың «тудыруы» үшін шабуыл болуының қажеті жоқ екенін анықтады. Сот шешімі Кларенс ережесін әйелдің жыныстық қатынасқа ерікті келісімін болжамдау арқылы бұрмаланған деп есептеді, бірақ Кларенс некедегі зорлау қылмыстық қылғаннан кейін де қолданылып келді. Психологиялық жағдайларды және басқа жыныстық мәселелерді қарастыратын жаңа сот шешімдері келісімнің тек ұсақ зиянға қарсы қорғаныс бола алатынын жоққа шығарады. Дегенмен, бұл қиындықтарсыз емес. Егер қорғалмаған жыныстық қатынас арқылы жұқтыру қаупін өз еркімен қабылдау қылмыстық жауапкершілікке әкелсе, оны іске асыру қиын болады. Қоғам жыныстық қатынастарды жеке адамдардың жеке мәселесі деп санайды және егер ересектер өз денсаулығына қауіп төндіргені үшін қудаланса, бұл жеке автономияға елеулі араласу болар еді. Сонымен қатар, заң адамдар бір-біріне шыншыл болуын және презервативтерді қолдануға кеңес беруін күтпейді, ал ВИЧ-тің жариялануына рұқсат берілсе, кері салдарлар болуы мүмкін, себебі медициналық кеңес алу және тестілеу қажет адамдар одан бас тартуы мүмкін. Нәтижесінде, Апелляциялық сот әйелдер оның жұқтырғанын білген болса, олардың қорғалмаған жыныстық қатынасқа келісімі дұрыс қорғаныс болар еді деп шешті. Осыған байланысты олар бастапқы судьяның шешімін жоққа шығарды. R. v Konzani ісінде қорғаушылар әйелдер қорғалмаған жыныстық қатынасқа келісе отырып, жыныстық қатынаспен байланысты барлық қауіптерге, соның ішінде ВИЧ жұқтыру қаупіне де келіскенін айтты. Екі әйелдің екеуі де қорғалмаған жыныстық қатынастың жұқтыру қаупін тудыратындығын ашық мойындады. Алайда Апелляциялық сот судьялары шағымданушылардың келісімі қорғаушыға қорғаныс беруі үшін, ол белгілі бір тәуекелге, яғни ВИЧ жұқтыру қаупіне, жалпы қауіпке емес, хабардар және ерікті келісім болуы керек деп шешті. Сол сот STI-ны салғысыз таратуда айыпталған адамның келісімді қорғауды, оның ішінде келісімге адал сенімді, тек «ерікті» немесе «білімді» келісім болған жағдайларда ғана пайдалана алатынын анықтады. Басқаша айтқанда, сот «таралу қаупін өз еркімен көтеру» мен «таралу қаупіне өз еркімен келісу» арасындағы айырмашылықты көрсетті. Бұл келісім тек ең ерекше жағдайларда ғана, егер бұрыннан белгілі ВИЧ-позитивті статусы туралы хабарланған болса, қорғаныс ретінде әрекет ететінін көрсетеді. Судья Л.Дж. 42-тармақтағы жағдайды қорытындылады: Қоғамдық мүдде үшін, мүмкіндігінше, апатты аурудың таралуын болдырмау керек. Екінші жағынан, қоғамдық мүдде ересектер арасындағы зорлық-зомбылықсыз жыныстық қатынастарда жеке автономия қағидасын сақтауды да талап етеді. Егер адам өзінің ВИЧ-пен ауырғанын біліп, оны жыныстық қатынаста болған серігінен жасырып жүрсе, оның жеке басының дербестігі қағидасы нығайтылмайды, егер ол ерікті жыныстық қатынас арқылы оған ВИЧ жұқтырған кезде кінәсіз деп танылса. Қандай жағдай болмасын, бұл жайтты жасыру оның алданып қалғанын білдіреді. Оның келісімі дұрыс ақпараттандырылмаған, және ол білмейтін нәрсеге ақпараттандырылған келісім бере алмайды. Сондай-ақ, оның жеке...

In 1998, the Home Office issued a consultation paper entitled Violence: Reforming the Offences Against the Person Act 1861 rejecting the Law Commission's recommendation that there should be offenses for the intentional or reckless transmission of disease. The Government "[was] particularly concerned that the law should not seem to discriminate against those who are HIV positive, have AIDS or viral Hepatitis or who carry any kind of disease". It did, however, accept that society should have criminal sanctions for use against "evil acts", and that this might include people who transmitted diseases causing serious illness to others with intent to do them such harm, adding that "this aims to strike a sensible balance between allowing very serious intentional acts to be punished while not rendering individuals liable for prosecution of unintentional or reckless acts or for the transmission of minor disease" (see paras 3.13 318)

In 2000, the government repeated that view in a consultation relating to the law on manslaughter, "The Government remains wholly committed to this approach." This has since been considered in R. v Dica, which deals with the transmission of HIV, holding that it was not necessary to prove that the transmission had involved an assault for the "inflicting" of the disease. The judgment rejects the rule in Clarence as tainted by the then presumption of a wife's marital consent to sexual intercourse, although Clarence was still being applied after the criminalization of rape within marriage. The more modern authorities involving the transmission of psychological conditions and in other sexual matters, reject the notion that consent can be a defense to anything more than a trivial injury. Yet this is not without its difficulties. If it is proposed to criminalize the consensual taking of risks of infection by having unprotected sexual intercourse, enforcement is impractical. The community prefers that sexual relationships are a private matter between the individuals involved and if adults were suddenly to be liable to prosecution for taking known risks with their health, this would represent a significant interference with personal autonomy. Further, the law cannot expect people suddenly to become honest with each other and to counsel the use of condoms, and there may be negative consequences if HIV was to be disclosable, because those who ought to take medical advice and undergo tests, might be discouraged from doing so. Consequently, the Appeal Court decided that had the women known of his infection, their consent to unprotected sexual intercourse would have been a valid defense. In this regard, they overturned the ruling of the original judge. In R. v Konzani, the defense argued that by consenting to unprotected sexual intercourse with the defendant, the women were implicitly consenting to all the risks associated with sexual intercourse which included infection with HIV. In cross examination two of the three women had explicitly acknowledged that, in general, unprotected sexual intercourse carried a risk of infection. However the Appeal Court judges ruled that before the complainants' consent could provide the appellant with a defense, it had to be an informed and willing consent to the specific risk, here the risk of contracting HIV, rather than the general one of contracting something. The same court held that a person accused of recklessly transmitting an STI could only raise the defense of consent, including an honest belief in consent, in cases where that consent was a "willing" or "conscious" consent. In other words, the court distinguished between "willingly running the risk of transmission" and "willingly consenting to the risk of transmission." This suggests that consent will only operate as a defensein all but the most exceptional of caseswhere there has already been prior disclosure of known HIV positive status. Judge LJ. summaries the situation at para 42: In the public interest, so far as possible, the spread of catastrophic illness must be avoided or prevented. On the other hand, the public interest also requires that the principle of personal autonomy in the context of adult non violent sexual relationships should be maintained. If an individual who knows that he is suffering from HIV conceals this stark fact from his sexual partner, the principle of her personal autonomy is not enhanced if he is exculpated when he recklessly transmits HIV to her through consensual sexual intercourse. On any view, the concealment of this fact from her almost inevitably means that she is deceived. Her consent is not properly informed, and she cannot give an informed consent to something of which she is ignorant. Equally, her personal autonomy is not normally protected by allowing a defendant who knows that he is suffering from HIV which he deliberately conceals, to assert an honest belief in his partner's informed consent to the risk of the transmission of HIV. Silence in these circumstances is incongruous with honesty, or with a genuine belief that there is an informed consent. Accordingly, in such circumstances the issue either of informed consent, or honest belief in it will only rarely arise: in reality, in most cases, the contention would be wholly artificial. Baker (2009) in "Moral Limits of Consent" 12(1) New Criminal Law Review argues even if the consent in Konzani was genuine, that it like Brown was rightly decided, as Baker is of the view that a person cannot consent to irreparable harm of a grave kind without also degrading his or her humanity in the Kantian sense. Baker also argues that the Harm Principle provides an important constraint, as it prevents the consenter from being criminalized because it is only harm to others that can be criminalized under the Harm Principle—not harm to self. Therefore, it is only those who rely on consent to inflict grave harm on their fellow humans that are criminalized under Baker's proposals. However, Baker points out that R v. Brown is more borderline, as the harm in that case was reversible and is not too different from having unnecessary plastic surgery that is no longer benefiting the patient—that is numerous surgical procedures which are clearly having a disfiguring rather than beneficial cosmetic effect.

Бейбітшілікті бұзудың алдын алу

R v Coney (1882) 8 QBD 534 ісінде, қоғамдық орында өткен заңсыз жүлделі жекпе-жеке қатысқан жұртшылық мүшелері зорлық-зомбылыққа көмектесу және оған дем беруде айыпты деп танылды. Олар боксшыларды жақтап сөйлеп, олардың әрекеттері тәртіпсіздікке алып келуі мүмкін еді, сондықтан боксшылардың өзара келісімі, зиянның ауырлығына немесе ниетіне қарамастан, бұл ойын-сауықтың көпшілік орында өткендігіне байланысты жойылды. Осылайша, негізгі қылмыс жасалды және егер боксшыларды қолдау үшін және тікелей тікелей баға беру үшін көпшілік болмағанда, бұл орын алмас еді, сондықтан екінші тараптар да жауапкершілікке тартылды.

Ыңғайлы қорғаныс ретінде келісім

Дұрыс реттелген спортта, кездейсоқ жарақат келтіруге заңдық құқық бар. Бұл – азаматтық құқық қағидасының, volenti non fit injuria (латын тілінде «келісім зиянды тудырмайды») қылмыстық құқықтағы нұсқасы, және құрбандық ойналып жатқан ойын ережелері шегінде жарақаттану қаупіне (нақтылығына емес) келіседі. Бұл спортқа анық, шамадан тыс және қасақана зорлық-зомбылыққа жол беретін ережелерді қабылдауға рұқсат бермейді. Тіпті кәсіби спорттың да ойыншыларға көңіл көтеру элементін ұсынуы керек, ал ең ауыр жағдайларда оларға қылмыстық және азаматтық құқық бойынша қорғау қарастырылады (R v Johnson (1986) 8 Cr App R (S) 343 және R v Lloyd (1989) CLR 513 – «ойыннан тыс» жағдайларда регби алаңында келтірілген жарақаттар туралы). Сондықтан, лицензияланған бокс жарыстарындағы келісім – ережелер шегінде қасақана зиян келтіруге болады, ал раундтар арасындағы соққы – шабуыл болып есептеледі.

Атты ойын

Мәдениет практикалық әзіл-сықақтар жасауды және көңіл көтеру үшін белсенді денелік байланысты қолдайтын болса, сол мәдениетке енгендер жергілікті байланыс стандарттарын және осыдан туындауы мүмкін жарақаттарды қабылдауы керек. Осы ретте, R v Aitken және басқалар [1992] 1 WLR 1006 ісінде жәбірленуші Корольдік әуе күштерінің әскери қызметкері болды және ол әріптестеріне жасалған әзіл-сықақтарға қатысқандығы, "оның кезегі" келгенде ол құрбандыққа келісім бергенін көрсететін дәлел ретінде қарастырылды.

Залал келтіруге немесе оған келісім беруге заңды құқық

Дәрігерлер мен барлық денсаулық сақтау мамандары пациенттің қажетті емделуге келісімін болжауға құқылы (Деннинг ЛЖ, Bravery v Bravery (1954) 3 AER 59 ісі бойынша). Сондықтан, егер адам есінен танып ауруханаға жеткізілсе, өмірін сақтап қалу мақсатында жасалған хирургиялық араласып заңсыз болмайды. Бірақ, денсаулық сақтау органдары пациенттің келісім бермейтінін білген жағдайда, тіпті қажетті емдеу де заңсыз болады, егер өлімді болдырмау үшін дереу әрекет ету қажет болмаса, немесе келісім жұбайы немесе туысы, немесе сот арқылы алынса. Мысалы, түрме ауруханаларында аштық жариялаған тұтқынға күшпен тамақтандыру шабуыл болып танылмаған жағдайлар болды, бірақ мұндай жағдайлар жалпы қолданысқа ие емес. Күмәнда болған жағдайда, соттан келісім алу қажет. Қандай жағдайда болмасын, емдеу терапиялық мақсатта болған жағдайда ғана заңды болады, косметикалық емес. Сол сияқты, татуировка жасау, құлаққа сырға салу және басқа да косметикалық процедуралар, егер нақты келісім болса, заңды болады. Ата-аналар мен олардың орнындағы адамдар шектеулі түрде орынды ата-аналық жаза қолдануға құқылы: A v UK (1998) CLR 892 және H (2002) 1 Cr. App. R. 59, бірақ мұғалімдерге дене жазасын қолдануға тыйым салынған: 1996 жылғы Білім беру туралы заңның 548-тармағы: Уильямс v Білім беру және жұмыспен қамту жөніндегі мемлекеттік хатшы (2005) 2 All ER 1. Ұлыбританияда «Спаннер» операциясы барысында, өзара келісіммен садомазохизмге қатысқан үш адам, дене жарақатын келтіргені үшін сотталды. Нәтижесінде Лордтар палатасының қарауындағы іс (R v Brown, «Спаннер ісі» деп белгілі) келісімнің Ұлыбританияда жарақаттану мен дене жарақатын қорғау үшін заңды қорғаныс емес екенін, егер зардап шеккен адам қатысқан заңды әрекеттің алдын ала болжанатын салдары болмаса, мысалы, хирургиялық операция болмаса, шешім қабылдады. Бұл сот үкімі даулы болып саналады, себебі үкіметтің немесе жеке адамның жеке өмірдегі өз денесін бақылауға құқығы бар ма, әлде жоқ па, және уақытша зиян келтіруі мүмкін жағдайларда, сондай-ақ өздерінің еркімен және толық хабардарлықпен келісім берген ересектерге қатысты мәселелер қозғалады.

Doctors and all health professionals have a general right to assume a patient's consent for necessary treatment (per Denning LJ in Bravery v Bravery (1954) 3 AER 59). So if a person is brought into a hospital unconscious, surgery to preserve life will not be unlawful. But, if the health authorities have actual notice that the patient does not consent, even necessary treatment will be unlawful unless either it becomes urgently necessary to take action to avoid death, or consent is given either by a spouse or relative, or by a court. There have been cases, for example, where it was not to be an assault for prison hospitals for force feed a prisoner on hunger strike, but such cases are not of general application. When in doubt, consent should be sought from the courts. In any event, treatment will only be lawful if it is of therapeutic rather than cosmetic value. Similarly, tattooing, ear piercing and other cosmetic procedures will be lawful if there is actual consent. Parents and others who are in loco parentis have a limited right to administer reasonable parental punishment: see A v UK (1998) CLR 892 and H (2002) 1 Cr. App. R. 59, but teachers are prohibited from administering corporal punishment: s548 Education Act 1996: Williams v Secretary of State for Education and Employment (2005) 2 All ER 1. In the UK, in Operation Spanner, three men who consensually agreed to engage in consensual sadomasochism, were convicted of assault occasioning actual bodily harm. The resulting House of Lords case (R v Brown, colloquially known as "the Spanner case") ruled that consent was not a valid legal defense for wounding and actual bodily harm in the UK, except as a foreseeable incident of a lawful activity in which the person injured was participating, e. g. surgery. The convictions are seen as controversial due to issues of whether a government or one's self is justified to control one's own body in private situations where the only harm may be temporary, and to volunteering adults who gave informed consent to the types of acts involved.