Уэльс азаттық армиясы: Тарих және мақсаты

Кіріспе

Уэльстік ұлтшыл ұйым

"Еркін Уэльс армиясы" (FWA; Byddin Rhyddid Cymru) – 1963 жылы Джулиан Кайо Эванс Кардиганшир (бұрынғы) округіндегі Ллампетер қаласында құрған уэльстік ұлтшыл жарымәскери ұйым. Оның мақсаты – тәуелсіз уэльс республикасын құру болды.

Шолу

FWA алғаш рет 1965 жылы Llyn Celyn су қоймасының құрылысына қарсы наразылық акциясында көзге түсті. 1966 жылы олар Дублиндегі Пасхалық көтерілістің 50 жылдығы тойлауларына қатысып, шеруге шықты. 1967 жылы Дэвид Фростпен түнгі теледидардағы сұхбат топты кеңірек аудиторияның назарына жеткізді. Топ жариялылыққа ұмтылып, мүшелері өз қолдарымен жасалған форма киіп, Макинллет сияқты тарихи жерлерде шеру жасады. Сонымен қатар, Уэльс ауылдарында шағын қарулар мен жарылғыш заттармен оқу-жаттығуларын жүргізіп, Mudiad Amddiffyn Cymru ұйымының көптеген бомбалауларына жауапкершілікті өз мойнына алды. Олар Аберфан апатының құрбандарының отбасыларына, олардың өтемақы талаптары қабылданбағанда, қолдау көрсетіп, "олардың атынан шеру жасап, олар үшін жасырын түрде жұмыс істеді". Дегенмен, Уэльс ұлтшылдарының бомбалаулары мен король Чарльздың Уэльс принці ретінде тағайындалуына қарсы наразылықтар аясында FWA үкімет үшін тартымды нысанаға айналды, нәтижесінде 1969 жылы тоғыз мүшесі тұтқындалып, қоғамдық тәртіп бұзды деген айып тағылды. Армияның ұраны "Fe godwn ni eto" болды, яғни валлий тілінде "Біз қайтадан көтерілеміз". Оның таңбасы – қара жасыл қалқанға орнатылған стильді ақ бүркіт – Eryr Wen, ал сол жоғарғы бұрышында Уэльс туы бейнеленген. Бұл бүркіт – Уэльс мифологиясында Уэльсті қорғайтын, Маб Дароган поэмасында еске алынған Эрири бүркітінің символы. Бұл 13 ғасырға жататын өлеңде былай делінген: "Мердиннің болжамы бойынша, Уэльс халқынан батырлықпен патша шығады. Пайғамбарлар Сноудонияның бүркіттерінің ұрпақтарынан жомарт адамдар қайта туатынын айтқан". Қазіргі заманғы символдың авторы – 1950 жылдары The Welsh Republican газетін басқарған Уэльстік республикашыл ақын Харри Уэбб. FWA ресми IRA (OIRA) ұйымынан қару-жарақ алған деген қауесет тарады, бірақ Кейо Эванс бұл ақпаратты кейіннен жоққа шығарды. OIRA тарихын зерттеген Скотт Миллар екі ұйым арасында байланыс болғанын (соның ішінде FWA мүшелерінің Ирландияда оқуы) жазды, бірақ ірі көлемде қару-жарақтар жеткізілген жоқ. Сенімді емес дереккөз: date=March 2020. 2005 жылы Western Mail газеті The National Archives архивінен алынған мәліметтерді жариялап, Кейо Эванстың "ақыл-жасы 12-ге тең" екенін, ал Кослеттің "психикалық тұрақсыздығы" бар екенін мәлімдеді. 2009 жылы топтың оқу-жаттығуларының суретін түсірген жасырын полицейлердің фотосуреттері (және 1969 жылғы сотта дәлел ретінде ұсынылған) қоймадан шығарылып, музейде көрмеге қойылды.

The FWA first appeared in public at a 1965 protest against the construction of the Llyn Celyn reservoir. In 1966 they took part in Irish celebrations of the 50th anniversary of the Easter Rising, marching in Dublin. A 1967 late night television interview with David Frost brought the group to the attention of a wider audience. The group courted publicity, Members wore home made uniforms and marched in historic sites like Machynlleth, as well as carrying out manoeuvres with small arms and explosives in the Welsh countryside and claiming responsibility for many of Mudiad Amddiffyn Cymru's bombings. They also advocated for families of victims of the Aberfan disaster whose compensation claims were being blocked, "marching on their behalf and working behind the scenes for them." However, against a backdrop of Welsh nationalist bombings and protests against the investiture of King Charles as Prince of Wales the FWA presented an appealing target to the government, and in 1969 nine members were arrested and charged with public order offences. The Army's motto was "Fe godwn ni eto", Welsh for "We will rise again". Its crest was Eryr Wen, a stylised white eagle mounted on dark green shield, with the flag of Wales at the top left hand corner. The eagle represents the eagle of Eryri, which in Welsh mythology is said to protect Wales, mentioned in the poem Mab Darogan. This 13th century poem states; "Myrddin's prophecy is that a king shall come with heroism from among the Welsh people. Prophets have said that generous men shall be reborn of the lineage of the eagles of Snowdonia." The modern symbol itself was designed by Harri Webb, a Welsh republican poet who edited The Welsh Republican in the 1950s. The FWA was rumoured to have received arms from the Official IRA (OIRA), although Cayo Evans later denied this. Scott Millar, coauthor of a history of the OIRA, wrote that there was contact between the two groups (including FWA members training in Ireland) but no large scale transfer of arms took place. Unreliable source: date=March 2020

In 2005, the Western Mail newspaper published information from The National Archives, asserting that Cayo Evans had a "mental age of 12", and that Coslett was "unbalanced". In 2009, photos of the group's exercises taken by undercover police officers (and introduced as evidence at the 1969 trial) were brought out of storage and put on display in a museum exhibit.