Кіріспе
Ғылыми зерттеулер мен академиялық зерттеулерде деректерді бұрмалау – зерттеу нәтижелерін қасақана дұрыс емес көрсету. Ғылыми тәртіпсіздіктің басқа түрлері сияқты, мұндағы маңызды жайт – алдау ниеті. Осы ниет бұрмалауды этикалық емес деп санайды және ғалымның өзін-өзі алдауынан ерекшелендіреді. Деректерді бұрмалаудың түрлі жолдары бар. Эксперименттік деректер ешқашан өткізілмеген эксперименттер туралы мәлімдеу арқылы жасалуы мүмкін, ал нақты деректер қалаған нәтижеге жету үшін манипуляцияланып немесе бұрмаланып көрсетілуі мүмкін. Осы ғылыми алаяқтықтың ең үлкен мәселесі – "университеттердегі зерттеу тәртіпсіздігіне қатысты тергеулер көбінесе жеткіліксіз, түсініксіз және нашар жүргізіледі. Олар институттардың зерттеулердің адалдығын өздігінен қадағалай алатыны туралы күмәндік тудырады". Кейде қасақана бұрмалауды, қасақана емес академиялық біліксіздіктен немесе қателіктерден ажырату қиын болуы мүмкін. Мұндай жағдайларға өлшеу қатесін ескермеу немесе өлшенетін параметрлерді бақылаудың жеткіліксіздігі жатады. Бұрмалау студенттік кезеңде, яғни студенттің зертханалық жұмысын немесе үй тапсырмасын жасауы арқылы да орын алуы мүмкін. Мұндай алаяқтық анықталған жағдайда әдетте мекеме ішінде қарастырылады және академиялық қоғамдастықта үлкен дау-дамайға айналмайды (студенттердің алаяқтығы көбінесе академиялық маңызы жоқ).
In scientific inquiry and academic research, data fabrication is the intentional misrepresentation of research results. As with other forms of scientific misconduct, it is the intent to deceive that marks fabrication as unethical, and thus different from scientists deceiving themselves. There are many ways data can be fabricated. Experimental data can be fabricated by reporting experiments that were never conducted, and accurate data can be manipulated or misrepresented to suit a desired outcome. One of the biggest problems with this form of scientific fraud is that "university investigations into research misconduct are often inadequate, opaque and poorly conducted. They challenge the idea that institutions can police themselves on research integrity." Sometimes intentional fabrication can be difficult to distinguish from unintentional academic incompetence or malpractice. Examples of this include the failure to account for measurement error, or the failure to adequately control experiments for any parameters being measured. Fabrication can also occur in the context of undergraduate or graduate studies wherein a student fabricates a laboratory or homework assignment. Such cheating, when discovered, is usually handled within the institution, and does not become a scandal within the larger academic community (as cheating by students seldom has any academic significance).
Салдарлар
Ғылыми қызметкердің өндіріске қатысқаны анықталса, зерттеуші ретінде оның мансабы аяқталуы мүмкін. Ғылыми теріс қылық – профессорлық-оқытушылық құрамды жұмыстан босатуға, сондай-ақ ғылыми гранттарды жоюға негіз болады. Көптеген академиялық қауымдастықтардың тығыз байланысы мен жоғары мүдделілігін ескере отырып, жалған ақпарат жасағаны дәлелденген зерттеушілер көбінесе кәсіби ортада (және тұрақты) қара тізімге енгізіледі: беделді зерттеу ұйымдары мен университеттер оларды жұмысқа алудан бас тартады, қаржыландыру көздері оларды немесе олардың жұмысын демеуден бас тартады, ал журналдар олардың еңбектерін жариялауды қарастырмайды. Алайда, кейбір жағдайларда, әсіресе зерттеуші тәжірибелі және танымал болса, академиялық қауымдастық ғалымның мансабына зиян келтірмеу үшін бірігіп әрекет ете алады. Өндіріс жасағандар бұрын алған академиялық дәрежелерінен айырылуы мүмкін. Екі мысал: 2004 жылы Ян Хендрик Шон Констанц университетінен докторлық дәрежесінен айырылды, себебі Bell Labs құрған комиссия оны сол жерде жұмыс істеген кезінде жасалған зерттеулерге қатысты жалғандық жасады деп тапты. Бұл шараға баруға себеп, Шонның (көтерілген мәселе бойынша) оның жұмысына қатысты ешқандай жалғандық немесе басқа да теріс әрекеттерге кінәлі емес екендігіне қарамастан, университет қызметкерлерінің мәлімдемесіне сәйкес, докторлық дәрежесін қайтару тек Шонның Bell Labs ісінде «лайықсыз» мінез-құлқына байланысты болды. 2001 жылы Nutrition журналының рецензенттері Ньюфаундлендтегі Мемориал университетінің канадалық тамақтану зерттеушісі, әлемге әйгілі доктор Ранджит Чандра ұсынған мақала жобасына күдікпен қарады. Тергеу нәтижесінде доктор Чандраның он жылдан астам уақытқа созылған зерттеулер сериясының нәтижелерін жариялағаны расталды, онда кейбір жағдайларда тіпті болмаған деректердің бұрмаланған талдауы негізінде шамадан тыс мәлімдемелер жасалған. Сол кезде доктор Чандра Канада орденіне шақырылған, бірақ ол 2015 жылы қайтарып алынды. Доктор Чандра 2002 жылы зейнеткерлікке шықты, ал Мемориал университеті 1990 жылдардың басында доктор Чандраның зерттеулері туралы алғашқы дабыл қаққан медбике-зерттеушінің құрметіне зерттеу этикасының маңыздылығын тану мақсатында Мэрилин Харви сыйлығын құрды. Барлық күдікті алаяқтықтардың дұрыс емес екені анықталады және пікір таластары ғылыми қауымдастықтың бір бөлігі болып табылады. Қызықты жағдай – әлемге әйгілі антрополог доктор Маргарет Мидке қатысты айыптау. Ол өмірінің басында жүргізген зерттеулерінде самоандық мәдениеттің жыныстық қатынастар мен әдеп-ғұрыптарға қатысты көбірек еркін және үйлесімді екенін жариялаған. Оның шыншылдығы мен зерттеу процесін кейінірек Самоада зерттеуші доктор Дерек Фриман қатты сынға алды. Соңғы уақытта доктор Фрименнің зерттеу сапасы да тексеріліп, оның сексуалдыққа қатысты көзқарастары және Самоадағы қарттармен бірлескен зерттеулері доктор Мидтің тұжырымдамаларын қабылдамауына себеп болған болуы мүмкін. Доктор Фрименнің айыптаулары доктор Мидтің беделіне нұқсан келтірді, оның үстіне сол кезде әйел ғалымдардың саны аз болатын.
In 2004, Jan Hendrik Schön was stripped of his doctorate degree by the University of Konstanz after a committee formed by Bell Labs found him guilty of fabrication related to research done during his employment there. This action was undertaken even though Schön was not accused (in the matter in question) of any fabrication or other misconduct relating to his work which led to or supported the degree—the doctorate was revoked, according to University officials, solely due to Schön behaving "unworthily" in the Bell Labs affair. In 2001, peer reviewers at the academic journal Nutrition raised suspicions about a publication draft submitted by Dr. Ranjit Chandra, a world renowned Canadian nutrition researcher at Memorial University of Newfoundland. It was confirmed through investigation that Dr. Chandra had published the results of a series of studies, stretching over more than a decade, which reported claims based on incorrectly represented analysis of, in some cases, non existent data. By that time, Dr. Chandra had already been invited to the Order of Canada, which was subsequently revoked in 2015. Dr. Chandra retired in 2002, and Memorial University established the Marilyn Harvey Award to Recognize the Importance of Research Ethics in honour of the nurse researcher who first raised the alarm about Dr. Chandra's findings in the early 1990s. Not all alleged fraud is found to be so, and debates are part of the scientific community. An interesting case is the accusation against Dr. Margaret Mead, a world renowned anthropologist who published field work conducted early in her life, which proclaimed that Samoan culture was more relaxed and harmonious about sexual relations and mores. Her truthfulness and research process were roundly criticized by a later researcher in Samoa, Dr. Derek Freeman. More recently, Dr. Freeman's own research quality has come under scrutiny, with a hint that perhaps his own views on sexuality and his research with Elders in Samoa led him to reject Dr. Mead's findings. Dr. Freeman's allegations harmed Dr. Mead's reputation at a time when few women were scientists