Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жойылып кеткен қырылдақ түрлері
Extinct species of earwig
Аққала қырылдағы немесе Аққала алып қырылдағы (Labidura herculeana) – жойылып кеткен түр.
The Saint Helena earwig or Saint Helena giant earwig (Labidura herculeana) is an extinct species
Сипаттама
Ұзындығы (қайшамен қоса) 7 см-ге жететін Сент-Елена құлаққабығы әлемдегі ең ірі құлаққабық болды. Ол жылтыр қара түсті, қызыл аяқтары, қысқа қанат жапқыштары және артқы қанаттары болмаған.
Growing as large as long (including forceps), the Saint Helena earwig was the world's largest earwig. It was shiny black with reddish legs, short elytra and no hind wings.
Тарату және экология
Құлақ құйрығы Сент-Хеленаға тән болды, ол Ат нүктесі жазығында, Дамулы шығанақ жазығында және аралдың шығыс құрғақ аймағында табылған. Ол жазық жерлерде, жаңғақ ормандарында және жартасты жерлердегі теңіз құстарының колонияларында өмір сүрген. Құлақ құйрығы терең қуыстарда мекендеп, жаңбырдан кейін ғана түнгі уақытта шығар еді. Лондон зообағының қызметкері Дейв Кларк: «Аналықтары өте жақсы аналар» деген. Субфоссильдік қалдықтар бойынша, Сент-Хеленаның алып құмшаң бауыры осы құлақ құйрығының кәсіпкері болуы мүмкін.
The earwig was endemic to Saint Helena, being found on the Horse Point Plain, Prosperous Bay Plain, and the Eastern Arid Area of the island. It was known to have lived in plain areas, gumwood forests and seabird colonies in rocky places. The earwig inhabited deep burrows, coming out only at night following rain. Dave Clark of the London Zoo said that "the females make extremely good mothers". Known from subfossils remains, Saint Helena giant hoopoe could have been a predator of this earwig.
Тарих
Сент-Елена құлақшасын алғаш рет 1798 жылы даниялық энтомолог Йохан Кристиан Фабрициус тапты және оған Labidura herculeana деген ат қойды. Кейіннен ол кішкентайрақ және көбірек таныс жағалау құлақшасы Labidura riparia-мен шатастырылды, 1904 жылы сол түрдің кіші түріне жіберілді және ғылымда көп назар алмады. 1965 жылы энтомологтар Horse Point Plain жазығындағы тастардың астындағы қуыстарда тірі мысалдар тапты. Олар жеке түр, L. loveridgei деп ойланған, бірақ тексерілгеннен кейін, олар L. herculeana-мен бірдей екені анықталды және бұл олардың ресми ғылыми атауы ретінде қайта бекітілді (L. loveridgei кіші атауға ие болды). 1960 жылдардан бері жасалған басқа іздеулер құлақшаны таба алмады. Ол соңғы рет 1967 жылы тірі көрінген. 1988 жылдың көктемінде Лондон зообагы "Геркулес" жобасы атымен екі адамдық іздеу тобын ұйымдастырды, бірақ ол сәтсіз аяқталды. 2005 жылы Табиғат тарихы мұражайынан Говард Мендел Филип пен Мертл Эшмолмен бірге іздеу жүргізді, бірақ нәтиже болмады. 2023 жылы британдық арахнолог Даниэлла Шервуд, Сент-Хелена үкіметі мен Сент-Хелена Ұлттық қорынан жергілікті әріптестерінің қолдауымен, Орталық Африка Корольдік мұражайынан алып құлақшаның үлгісін Сент-Хеленаға беру және қайтару туралы келісімге келді, осылайша аралда мұражайда сақталған толық үлгі болуы мүмкін болды. Үлгі сол жылы Сент-Хелена мұражайына жеткізілді.
The Saint Helena earwig was first discovered by Danish entomologist Johan Christian Fabricius, who named it Labidura herculeana in 1798. It later became confused with the smaller and more familiar shore earwig Labidura riparia, was demoted to a subspecies of that species in 1904, and received little attention from science. In 1965, entomologists found live specimens in burrows under boulders in Horse Point Plain. While they were thought to be a separate species, L. loveridgei, once examined, they were found to be the same as L. herculeana, and this was reinstated as their official scientific name (L. loveridgei became a junior synonym). Other searches since the 1960s have not succeeded in finding the earwig. It was allegedly last seen alive in 1967. In the spring of 1988, a two man search called Project Hercules was launched by London Zoo, but was unsuccessful. In 2005 Howard Mendel from the Natural History Museum conducted a search with Philip and Myrtle Ashmole, to no avail. In 2023 British arachnologist Danniella Sherwood, with support from Saint Helenian colleagues from the government of Saint Helena and the Saint Helena National Trust, negotiated the donation and repatriation of a giant earwig specimen from the Royal Museum for Central Africa to Saint Helena, so that the island could have an intact specimen in their museum. The specimen arrived at the Museum of Saint Helena later the same year.
Қорғау мәртебесі
Құлақшын 1967 жылдан бері тірі көрінбеді, 1988, 1993, 2003 және 2005 жылдары оны іздеуге қарамастан. Ол мекендеу ортасының жоғалуынан, атап айтқанда "құрылыс үшін дерлік барлық беткі тастардың алынып тасталуынан", сондай-ақ, келтірілген кеміргіштер, жәндіктер (мантидалар) және жүзқұйрықтардың (Scolopendra morsitans) шабуылдарынан құрып жойылған болуы мүмкін. 2014 жылы IUCN L. herculeana-ның IUCN Қызыл тізіміндегі статусын "Қауіпті түр" санатынан "Құрып жойылған" санатына өзгертті.
The earwig has not been seen alive since 1967, despite searches for it in 1988, 1993, 2003 and 2005. It is possibly extinct due to habitat loss, "by the removal of nearly all surface stones for construction", as well as predation by introduced rodents, mantids, and centipedes (Scolopendra morsitans). In 2014, the IUCN changed their assessment of L. herculeana on the IUCN Red List from Critically Endangered to Extinct.