Кіріспе

1958 жылғы фильм
1994 жылғы фильм

"Салқын және ессіз" – 1958 жылғы кинокартина, оны American International Pictures компаниясы "Dragstrip Riot" фильмімен бірге қос фильм ретінде көрсетті. Басты рөлдерде Скотт Марлоу және Джиджи Перро ойнайды.

Сюжет

"Күл және ақымақ" – Канзас-Ситидегі орта мектепке ауысқан, түзету мектебін бітірген Бен Саулдың тарихы. Сыныптағы әзілдері жергілікті қарапайым жігіттерді ашуландырады, бірақ ол оларға сыра сатып алып, биге шақырып, оларға қызық көңіл тудырып, содан кейін марихуанамен таныстырады. Бен жергілікті марихуана сату тобының алдында тұр, бірақ полиция детективі оның ізіне түсіп келеді. Бен сатқан марихуанаға тәуелді бір жасөспірім есірткі ақшасы үшін жанармай құю станциясын тонауға тырысып, қаза табады, полиция оны сұраққа алады және оқиғалар Беннің бақылауынан шыға бастайды. Драмалық (немесе мелодрамалық) финалда Бен көбірек марихуана үшін сатушыны өлтіреді, бірақ ешқайсысы жоқ екенін біледі, содан кейін өрт сөндіргіш көлік апатына ұшырайды. Содан кейін моральдық сабақ келеді, онда полицей аман қалған есірткіге тәуелділерге: «Осыны сіздер «қызық» дейсіздер ме?! Егер ақылға келмесеңдер, ерте не кеш бәрің де осылай болады, бір жолмен немесе екінші жолмен» – деп айғайлайды.

Өмірбаян

Фильмнің продюсері Элмер Роден-кіші, Канзас-Ситиде (Миссури штаты) орналасқан «Комонвелл театрларының» президенті болды. Бұл Миссури, Канзас, Арканзас, Айова, Небраска және Солтүстік Дакота штаттарында филиалдары бар белгілі кинотеатрлар желісі еді. 1956 жылы Роден-кіші Канзас-Ситиде жасөспірімдерге арналған, көбінесе ашық аспан кинотеатрларында көрсету үшін арзан бюджетті фильмдер шығаруға арналған шағын кинокешен құрды. Канзас-Сити режиссері Роберт Альтман түсірген «Бұзықтар» (The Delinquents) атты жасөспірімдер арасындағы қылмыстық оқиғалар туралы мелодрамасы «United Artists» компаниясына сатылып, 1957 жылы шығарылып, 1,000,000 долларлық табыс әкелгеннен кейін, Роден-кіші Канзас-Ситиде екінші фильм түсіруге шамамен 170,000 доллар бөлді. Роден-кіші «Салқын және ессіз» (The Cool and the Crazy) деген атпен бастады және фильмнің сценарийін жазу үшін Канзас-Ситидегі жазушы және Альтманның досы Ричард С. Сарафианды шақырды.

Өндіріс

Фильмді түсіру шамамен екі-үш аптаға созылып, 1957 жылдың соңында Канзас-Ситиде түсірілім алаңында аяқталды. Түсірілім орындарына Канзас-Ситидегі орта мектеп (студенттердің көпшілігі эпизодтық рөлдерде ойнады), Канзас-Ситидің орталық ауданындағы ескірген Абердин қонақ үйі, "Пэтс Пиг" деп аталатын шағын дәмхана, Пенн Вэлли паркі, қалаға қарап тұрған үндік скаут ескерткіші, Blue Note клубы, Канзас-Сити джаз залы, сондай-ақ бірнеше нақты үйлер мен аудандар кірді. Роден-младший көптеген жергілікті кәсіпорындардан және бірнеше себеппен Канзас-Сити полиция департаментінен қолдау алды. Түсірілімдер арасында көшеде тұрған актерлар Дик Бакалян мен Дик Джонс Канзас полициясымен кезбелік еткені үшін тұтқындалды. Олар бірнеше сағатты жергілікті түрмеде өткізді, содан кейін олардың фильмде ойнап жатқаны түсіндірілді. "The Delinquents" фильміндегідей, Роден-младший "The Cool and the Crazy" фильмінің пост-өндірісі мен монтаждауын Голливудта кәсіби деңгейде Хелен Тернер жүзеге асырды. Роден-младшийдің енді кинокомпозитор Рауль Краушарға жазылған және дирижерлік еткен түпнұсқа музыкалық партитураны тапсыруға жеткілікті қаражаты болды. Краушардың партитурасында фильмнің тақырып әнінің түрлі нұсқалары болды, олардың кейбіреулері жылдам темп пен ритмде, ал басқалары баяу, блюз стилінде орындалды. Роден-младший American International Pictures компаниясымен тарату туралы келісімге келді. AIP трейлерде немесе постерде есірткі сюжеті туралы ештеңе айтпады, сонымен қатар фильмнің жасөспірімдерді есірткіден сақтандыру мақсатында түсірілгенін ата-аналарға хабарлау үшін басы мен соңына ескертулер қосты. Фильм 1958 жылдың көктемінде Канзас-Ситиде "салтанатты әлемдік премьерасымен" көрсетілді, оған тікелей радио хабарлау, жарықтар, тірі музыка, би сайысы және фильмге қатысқан Канзас-Сити тұрғындарының шеруі қосылды.

Мұра

"Жай мен Ұсақ-түйек" кассалық табысқа ие болды, AIP үшін 5 000 000 доллардан астам кіріс әкелді және 1958 жылғы ең танымал жасөсперімдердің бұзылу туралы фильмдерінің бірі деп саналды. "Жай мен Ұсақ-түйек" жақында марихуанаға қарсы ынталы үгіті және Дик Бакалянның актерлік шеберлігі үшін жанкүйерлердің адал тобын қалыптастырды. Ол алғаш рет 1970 жылдары теледидарда көрсетілді, сол кезде жанкүйерлер назарына іліге бастады, ал келесі онжылдықта бейнежазбада жарық көрді.