Кіріспе

1993 жылғы Клинт Иствудтың қылмыстық драма фильмі.

Сюжет

1963 жылы Техас штатында Роберт "Бутч" Хейнс және Терри Пью атты сотталғандар Хантсвиллдегі мемлекеттік түрмеден қашып кетеді. Қашқанда Терри сегіз жасар Филип Перридің әкесіз анасы мен екі қарындасы тұратын үйге соғылып келеді. Бутч оның соңынан келіп, Терриді анасына тиіспеу үшін ұрып жібереді. Қашуға көмектесетін кепілге мұқтаж болған Бутч баланың өзін кепіл ретінде алып, ол оларды қарапайым түрде ертіп кетеді. Үшеуінің сапары жағымсыз оқиғамен аяқталады, Бутч Терриді, балаға зиян келтіруге тырысқаннан кейін өлтіреді. Серігінен айырылған Бутч және оның жас құрбаны Техас тас жолымен полициядан қашуға тырысады. Ал Техас рейнджері Ред Гарнет оларды қуалайды. Криминолог Салли Гербер мен ФБР-дің мергеншісі Бобби Лимен бірге Ред қылмыскер мен кепілді Техас шекарасын кесіп өтуге рұқсат етпеуге бел буады. Сондай-ақ, Ред Саллиге Бушты тірі ұстауға жеке мүдделі екенін айтады. Бучтың білмейтіні, Редтің оған тарихы бар. Буч жасөспірім кезінде көлік ұрлап, Ред оны тұтқындаған. Сол кезде Буч зорлық көрсететін әкесімен бірге тұрған. Жасы кішкентай болғандықтан және бұл оның алғашқы қылмысы болғандықтан, Бучқа жеңіл жаза берілуі керек еді. Ред Буч үшін үйден гөрі жасөспірімдер түрмесі қауіпсіз деп ойлады және Гейтсвиллдегі кейбір балалар жақсы өмір сүрді, тіпті біреуі дін қызметкері болды. Егер Буч әкесімен бірге үйде қалғанда, оның "қолдай ұзын" қылмыстық ісі болар еді деп ойлады. Ред судьядан Бучқа қатаң жаза беруді сұрады. Бірнеше жыл өткен соң Ред қатаң жазаның Бучтың қорқынышпен сақтануға тырысқан қылмыстық өмір салтына түрткі болғанын түсінеді. Енді Ред Бушты тірі ұстап әкелсе, өзінің бұрынғы қатесін өтеуге үміттенеді. Филип дініне байланысты Хэллоуин мен Рождество мерекелерін ешқашан тойлаған емес. Бірақ Бутчпен қашқанда ол өзін қуандыратын бостандыққа ие болады, себебі Бутч оған тыйым салынған нәрселерге, соның ішінде дүкеннен ұрланған "Каспер Достық Жын" костюмін киюге рұқсат береді. Бірте-бірте Филип айналасындағы оқиғаларды түсіне бастайды және Бутчтың үнемі ынталандыруымен дұрыс пен бұрысты ажырата білу қабілетін дамытады. Бутч өзінің ешқашан көрмеген әкелік қамқорлықты Филипке көрсетуге тырысады. Бутч пен Филип Нью-Мексикоға жетуге тырысады, бірақ олардың жүріп бара жатқан тас жолының аяқталмағанын біледі. Жүгері егісіндегі машинада ұйықтап жатқанда олар фермер Мак пен оның отбасына, әйелі Лоттиге және немересі Кливлендке кездеседі. Мак Кливлендті жиі зорлайды, Бутч оған төзімділік танытуға тырысады, бірақ Мак оның кім екенін білгенде бұрынғысын қайтарады. Ол Макты ұрып, өлтіруді жоспарлайды, бірақ Филип Бутчтың қаруын алып, Бутчты қарнына атып жаралайды. Филип үйден шығып, қаруды құдыққа тастап, машина кілттерін лақтырып, шалғынды далаға қашады. Бутч оның соңынан еріп, Филипке көтерілген ағаштың жанында демалады. Келесі әңгімеде Филип Бутчты атып өлтіргені үшін кешірім сұрайды, ал Бутч оған дұрыс іс жасағанын айтады. Редтің командасы Филип пен Буч тұрған алаңды қоршап алады, Бутч көп ұзамай баланы тікұшақпен келген анасына жібереді. Бутч оған жыл сайын Хэллоуинге "тәтті немесе ақша" жинауға уәде береді. Бұрын жараланған Бушты тастап кеткісі келмейтін бала кері жүгіріп, оны құшақтап алады - бұл Буштың мінезі мен тарихы туралы білімімен бірге Редті жағдайды бейбіт жолмен шеше алатынына сендіреді. Алайда оның жоспарлары күйреп қалады, өйткені Бобби Ли Бутчтың бір қозғалысын қаруын көтеруге дайындық деп қате түсініп, оны кеудесіне атып өлтіреді. Бұл әрекет Редті Бушты құтқара алмағанына ашуландырып, ренжітеді. Ред Бобби Лиге соққы береді, ал Салли оны аяқ астынан тепкілейді, содан кейін кетеді. Филип анасымен қайта қосылады, олар тікұшақпен ұшып кетеді, ал Филип алаңдағы Бучтың жансыз денесіне қайғымен қарайды.

Өндіріс

Стивен Спилберг фильмді режиссерлік етуге қызығушылық танытты, бірақ «Юра паркі» түсіріліміне байланысты мүмкіндігі болмады. Иствуд «От желісінде» түсіріп жатқанда, оған «Жақсы әлем» сценарийі ұсынылды. Ол «Кешірімсіз» фильмімен «Оскар» сыйлығы үшін үгіт-насихат жүргізіп жатқанда, «Жақсы әлемді» тек режиссер ретінде жұмыс істеу мүмкіндігі ретінде қарастырып, актерлік қызметтен демалды. Кевин Костнерге фильмнің сценарийі ұсынылғанда, ол Иствудтің Техас рейнджері Ред Гарнет рөліне өте лайықты екенін айтты. Иствуд келісіп, экрандағы уақыты көп болмайтынын түсінді, сондықтан көп уақытын камераның артында жұмыс істеуге бөлді. Сценарист Джон Ли Хэнкок Филипп кейіпкерінің және оның Каспер костюмі туралы идеяның бір бөлігі оның бала кезіндегі естеліктерінен туындағанын, ағасының осындай костюммен Техас даласында жүгіріп жүргенін айтты. Фильм 1993 жылдың көктемі мен жазында Остин, Техас және Мартиндейлде, Сан-Маркос пен Локхарт арасында түсірілді. Халықаралық кассада 102,5 миллион доллар жинап, жалпы сомасы 135 миллион долларға жетті. Клинт Иствуд кассалық табыс туралы былай деді: «Мен бұл фильмнің тәуекелге толы екенін әрқашан сезіндірдім. Маған осы оқиға ұнады. Әрине, көп адам көңілі қалып қойды. Бірақ дамымасаңыз, тоқтап қаласыз. Сіз түсірілімдер мен имитациялар жасап ақша табуға болады. Бірақ сіз әртүрлі нәрселер жасауыңыз керек, сонда бір күні адамдар артқа қарап, «Ол тырысты, осыны жасады, тәуекелдерге барды» дейді. Көрермендер бұл фильмде бір-біріне қарсы екі жігіт немесе бірлескен оқиғаға аттанған екі дос көруді күткен шығар. Бірақ бұл ондай фильм емес еді».

Сыни жауап

Фильмнің Rotten Tomatoes сайтында 33 рецензия негізінде 79% рейтингі бар. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деді: "Формулалық элементтеріне қарамастан, Клинт Иствудтың ойлы, еңбегімен жасалған қылмыстық драмасы ақылды және реалистік, ал Кевин Костнер түрмеден қашқан қылмыскер рөлінде керемет өнер көрсеткен". Metacritic сайтында фильмнің салмақты орташа есебі 100 балдан 71 балды құрайды, бұл "көбінесе жағымды пікірлерді" көрсетеді. Позитивті рецензиялар фильмнің эмоционалдық тереңдігі мен кешірімдік жағдайлардың психологиясын дәл бейнелегені үшін мақтады. Сыншылар Кевин Костнердің қашқан қылмыскер Буч Хейнстің нәзік бейнесі фильмнің сәттілігінің кіліті екенін және актерлік шеберлігінің ең жақсы үлгілерінің бірі екенін айтты. Роджер Эберт (Chicago Sun Times) оны "кез келген режиссер мақтан тұтатын фильм" деп атады, ал The New York Times оны "Иствудтың режиссерлік мансабының биік белесін көрсететін терең сезімтал, сырттай қарапайым фильм" деп бағалады. The Washington Post газетінің Дессон Хоу: "Фильм өзінің тар, мақсатсыз, коммерциялық шеңбері ішінде көруге әдемі", - деді, бірақ сюжеті дәйді емес. Шығарылғаннан бері өткен жылдар ішінде фильм сыншылар тарапынан Иствудтың ең қанағаттандырарлық және бағаланбаған режиссерлік жетістіктерінің бірі деп мойндалды, ал қылмыскер (Костнер) мен оның жас кешірімдісі (Лоутер) арасындағы сахналар Иствудтың барлық туындыларындағы ең нәзік сахналардың бірі ретінде танылды. 2021 жылы Collider-дің Лиам Гоуган фильмді еркектік тақырыбын зерттегені үшін мақтап, "Иствудтың фильмдері көбінесе саяси мәселелерге байланысты сынға ұшырайды, бірақ 'Кәдемі әлем' кейіпкерлерін дәріптемейді немесе оңай шешімдер ұсынбайды. Ол шындықтың бір бөлігін көрсетеді және оның кемшіліктері бар кейіпкерлері оған бейімделуге мәжбүр болады" деді. Cahiers du Cinéma журналы 'Кәдемі әлемді' 1993 жылдың ең үздік фильмі деп таңдады.