Кіріспе

Салыстыруға келмейтін нәрселерді салыстыру

Екі нәрсе немесе нәрселер тобын салыстыру кезінде, егер олардың арасындағы айырмашылықтар өте үлкен болса, салыстыру мүмкін болмайды. Әдетте, бұл айырмашылықтар олардың өзінде болады. "Алманы апельсинмен салыстыру" деген идиома, салыстыруға келмейтін немесе бір-бірімен өлшеуге келмейтін нәрселер арасындағы айырмашылықты көрсетеді, мысалы, алма мен апельсин. Сондай-ақ, бұл идиома екі нәрсе арасында дұрыс емес теңеу жасалғанын білдіруі мүмкін, мысалы, алманың апельсин сияқты жақсы еместігіне кінә тағу.

Нұсқалар

Бұл сөз тіркесі тек ағылшын тілінде ғана қолданылмайды. Еуропалық француз тілінде бұл идиома comparer des pommes et des poires (алма мен алмұртты салыстыру) немесе comparer des choux et des carottes (көбілек пен сәбізді салыстыру) түрінде қолданылады. Біріншісі неміс тіліндегі Äpfel mit Birnen vergleichen сөзімен бірдей. Латын Америкасы испан тілінде comparar papas y boniatos (картоп пен тәтті картопты салыстыру) немесе испан тілінің барлық түрлерінде comparar peras con manzanas (ерік пен алманы салыстыру) немесе sumar peras con manzanas (ерік пен алманы қосу) делінеді. Пиреней испан тілінде churras con merinas (Churras және Merinos, екі түрлі қой) және confundir el tocino con la velocidad (бекон мен жылдамдықты шатастыру) қолданылады. Итальян тілінде (sommare le mele con le pere) және румын тілінде (a aduna merele cu perele) де ерік пен алма салыстырылады. Португал тілінде comparar laranjas com bananas (апельсин мен бананды салыстыру) делінеді. Серб тілінде Поредити бабе и жабе (әжелер мен бақаларды салыстыру) сөзі қолданылады. Румын тілінде baba și mitraliera (әже мен пулемет) және vaca și izmenele (сиыр мен ұзын шалбар) делінеді. Кейбір тілдер әртүрлі заттардың мүлдем басқаша қасиеттерін салыстырады. Дания тілінде Hvad er højest, Rundetårn eller et tordenskrald? (Қайсысы биік, Дөңгелек мұнара немесе найзағай?) деген сұрақ қойылады, бұл біріншісінің мөлшеріне және екіншісінің дыбысына қатысты. Орыс тілінде сравнивать тёплое с мягким (жылы мен жұмсақты салыстыру) қолданылады. Аргентинада жиі қойылатын сұрақ: ¿En qué se parecen el amor y el ojo del hacha? (Махаббат пен балтаның көзінің қандай ортақ белгілері бар?). Колумбияда confundir la mierda con la pomada (нағыз нәрсені маймен шатастыру) делінеді. Поляк тілінде co ma piernik do wiatraka? (Жингербред пен жел тегірменнің арасында қандай байланыс бар?) деген идиомалық сұрақ бар. Қытай тілінде осыған ұқсас фраза қолданылады: 风马牛不相及 (аттар мен сиырлар бір-бірімен шағылыспайды). Көңіл көтеру үшін "апельсин" сөзін алмаға мүлдем ұқсамайтын нәрсемен ауыстыруға болады. Мысалы, Джек Хорнер ғылым мен дінді "алма мен тігін машинасымен" салыстыруға болатынын айтқан. Атасы бойынша, алма мен апельсин жеміс болғанымен, олардың арасында кейбір ұқсастықтар бар, ал оларды қарағай шоқтары немесе шамдар сияқты мүлдем басқа нәрсемен салыстыру осылайша салыстырудың негізсіздігін көрсетеді. Бұл тізімді физикалық емес ұғымдармен де кеңейтуге болады, мысалы "алма мен қазылар алқасының күші жойылуы". Есепке алу және экономикада "алмамен алманы салыстыру" деген байланысты идиома бар; мұндай салыстырулар есеп стандарттары, көлем және масштаб, сондай-ақ уақыт кезеңдері сияқты қиындықтарды жоюға бағытталған. Мысалы, бір дүкеннің сатылымы бизнестің өсуін ескермей, тікелей салыстыруға мүмкіндік беретіндіктен, кеңінен қолданылатын өлшем болып табылады, бұл маңызды қиындықтар тудыруы мүмкін.

Жарияланған салыстырулар

Бұл тақырыпта кем дегенде екі әжуалы ғылыми зерттеу жүргізілді, олардың әрқайсысы алманы апельсинмен салыстыру оңай және аз шығынмен жасалатынын, ал екі жемістің де өте ұқсас екенін көрсетті. Бірінші зерттеуді НАСА-ның Эймс зерттеу орталығының Скот Сэндфорд жүргізді. "Ғылыми еңбектердің жылнамасы" атты сатиралық ғылыми журналда жарияланған зерттеудің қорытындысында: "Алманы апельсинмен салыстыруға тырысу енді қолдануға жарамайды. Бұл қызықты жаңалық. Бұл болашақтағы пікірталас пен талқылауларда қолданылатын стратегияларға үлкен әсер етеді деп күтуге болады" делінген. Стамфорд ауруханасының бас хирургы Джеймс Барон жазған және "Британ медициналық журналында" жарияланған екінші зерттеуде, "алма мен апельсин" тіркесі медициналық әдебиетте жиі кездесетіні, ал кейбір мақалаларда "десфлуран мен пропофол" және "сальметерол мен ипратропиум" "алма мен апельсин" ретінде салыстырылғаны атап көрсетілген. Зерттеу сондай-ақ, алма мен апельсиннің екеуінің де тәтті, мөлшері, салмағы және пішіні ұқсас, екеуі де жеміс бағында өсіріледі, оларды жеуге, шырын жасауға және басқа да мақсаттарда қолдануға болады деген қорытындыға келді. Тек тұқымдарында (зерттеуде тұқымсыз апельсиндер қолданылды), Джонни Эпплсидтің қатысы және түсінде ғана маңызды айырмашылықтар анықталды. Кейін "Ғылыми еңбектердің жылнамасы" журналында "алдыңғы зерттеу Британ медициналық журналының зерттеуінен гөрі тереңірек, қатаңырақ және, ең бастысы, қымбат жабдықтармен жүргізілген" деп хабарланды. 2014 жылғы 1 сәуірде "Экономист" журналы 1983 жылдан 2013 жылға дейінгі алма мен апельсиннің әлемдік өндірісін салыстырып, оларды "байланыссыз айнымалылар" деп атады.

Бірліктер

Алма мен апельсинді салыстыру туралы айту көбінесе сөз өнерінің бір тәсілі болса, алма мен апельсинді қосу туралы айту студенттерге өлшем бірліктерін дұрыс қолдануды үйретуде қолданылады. Мұнда "алма мен апельсинді қосуға болмайды" деген ескерту әртүрлі өлшем бірліктері бар екі шаманы қосу арқылы біріктіруге болмайтындығын көрсетеді, бірақ оларды көбейту арқылы қатынас түрінде біріктіруге болады, сондықтан алма мен апельсиннің қатынастарын көбейтуге рұқсат етіледі. Осы айырмашылықтың түсінігі сондай-ақ элементарлық алгебрада метафора ретінде жиі қолданылады.