Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ян Цзюнь (楊駿) (өлген 23 сәуір 291 ж.), әдепті есімі Вэньчан (文長), император Удың тұсында Батыс Цзиньнің шенеунігі және император Хуэйдің қамқоршысы болды.
Yang Jun (楊駿) (died 23 April 291), courtesy name Wenzhang (文長), was a Western Jin official during the reign of Emperor Wu and regent for Emperor Hui.
Өмір
Ян Цзюнь Хуайиннен шыққан, ол Хуннонг командалығында (弘農, шамамен қазіргі Санменся, Хэнань) орналасқан. Оның немересі Ян Янь – император Удың бірінші әйелі және императорлығы. 274 жылы өлімге жақындаған ол, келесі император кім болса да, дамуы тоқтап қалған ұлы Сима Чжунның мұрагерлік мәртебесіне қауіп төндіретінінен қорқып, алаңдады. Сондықтан ол император Удан өзінің туысы Ян Цзюньнің қызы Ян Чжиге үйленуін өтінді. Император У келісімін берді, ал ол жыл соңында қайтыс болғаннан кейін, 276 жылы Ян Чжиге үйленіп, оны императорлық дәрежеге көтерді. Ян Цзюнь, императордың әкесі ретінде, үкіметтегі ықпалды лауазымға ие болды және ерекше мақтанға бөленді. Император Удың соңғы жылдары той-думандар мен әйелдерге құмар болған кезде, Ян Цзюнь және оның бауырлары Ян Яо (楊珧) мен Ян Цзи (楊濟) билікке ие болды. 289 жылы император У ауырған кезде, кімді регент етіп тағайындау керектігін ойлады. Ол Ян Цзюньді де, оның ағасы Сима Лянды да, Рунанның ханзадасын, императорлық әулеттегі ең құрметті тұлғаны қарастырды. Нәтижесінде Ян Цзюнь Сима Ляннан қорқып, оны маңызды қала Сючанға жіберді. Империяның басқа да маңызды қалаларына бірнеше императорлық ханзадалар да жіберілді. 290 жылы император У Ян мен Сима Лянға регенттік қызмет атқаруға рұқсат берді, бірақ ол өсиетнамасын жазғаннан кейін, Ян Цзюнь оны тартып алып, Ян ғана регент болып тағайындалған басқа өсиетнаманы жариялады. Император У көп ұзамай қайтыс болды. Мұрагер ханзада Чжун таққа отырып, Хуэй императоры атанды. Ян Цзюнь Хуэй императорының регенті болды және өзін қауіпсіз етуге бағытталған әрекеттері үшін, тіпті император Удың жерлеу рәсіміне қатыспағаны үшін сынға ұшырады. Хуэй императорының амбициялы әйелі, император Цзя Наньфэннен қорқып, императорлық бұйрықтарға қызы, император жесір Янның қолы қоюын бұйырды. Ян өзінің көптеген жауы бар екенін білді және оларды кеңінен тағайындау арқылы оларды жұбатуға тырысты, бірақ бұл тағайындамалар оның әлсіздігін көрсетуге ғана себеп болды. Оның серіктері, оның ішінде ағасы Ян Цзи, Сима Лянды Луоянға шақырып, оны бірлескен регент ретінде қызмет етуге көндіруге тырысты, бірақ Ян Цзюнь бұл қадамды бірнеше рет қабылдамады. Өкімділікке ұмтылған император Цзя жағдайға наразы болып, евнух Донг Менгпен (董猛) және генералдар Менг Гуанмен (孟觀) мен Ли Чжаомен (李肇) Янға қарсы сөз байласты. Ол Сима Лянды да осы жоспарға тартуға тырысты, бірақ Сима Лян бас тартты; оның орнына, ол император Хуэйдің ағасы, Чу ханзадасы Сима Вэйді жоспарына қосылуға көндірді. 291 жылы Сима Вэй өзінің қорғаныс бекетінен (Жин провинциясы (荊州, қазіргі Хубэй және Хунань)) әскерлерімен Луоянға оралғаннан кейін төңкеріс басталды. Күйеуін оңай бақылай алатын император Цзя, Ян Цзюнь қылмыс жасады және оны лауазымынан алу керек деп жарлық шығарды. Сондай-ақ, ол Сима Вэй мен Сима Яоға (司馬繇) Донг'ан герцогіне Янның күштеріне шабуыл жасап, қарсы шабуылдардан қорғануға бұйрық берді. Тезірек Янның қиын жағдайда екені анық болды, әсіресе ол өзінің стратегиялық кеңесшілерінің сарай қақпасын өртеп, императорлық гвардияның ілгерілеуін уақытша тоқтату туралы ұсынысын қабылдамағаннан кейін. Патша сарайында тұтқындалған император жесір Ян Жунға көмек көрсету туралы жарлық жазып, оны садақтарға салып, сарайдан атып жіберді. Содан кейін император Цзя император жесір Янның мемлекетке опасыздық жасағанын жариялады. Ян Цзюнь тез жеңіліп, оның тайпасы қырғынға ұшырады.
Yang Jun was from Huayin in Hongnong Commandery (弘農, roughly modern Sanmenxia, Henan). His niece Yang Yan was Emperor Wu's first wife and empress. As she neared death in 274, she feared that whoever would be empress next would endanger the crown prince status of her developmentally disabled son, Sima Zhong. She therefore asked Emperor Wu to marry her cousin, Yang Jun's daughter Yang Zhi. Emperor Wu agreed, and after her death later during the year, he married Yang Zhi in 276 and created her empress. Yang Jun, as the empress' father, became an increasingly important official in government, and became exceedingly arrogant. In Emperor Wu's later years, when he became obsessed with feasting and women, Yang Jun and his brothers Yang Yao (楊珧) and Yang Ji (楊濟) became effectively in power. As Emperor Wu grew ill in 289, he considered whom to make regent. He considered both Yang Jun and his uncle Sima Liang the Prince of Ru'nan, the most respected of the imperial princes. As a result, Yang Jun became fearful of Sima Liang and had him posted to the key city of Xuchang. Several other imperial princes were also posted to other key cities in the empire. By 290, Emperor Wu resolved to let Yang and Sima Liang both be regents, but after he wrote his will, the will was seized by Yang Jun, who instead had another will promulgated in which Yang alone was named regent. Emperor Wu died soon thereafter. Crown Prince Zhong succeeded to the throne as Emperor Hui. Yang Jun became Emperor Hui's regent, and became much criticized for spending his energy on making himself secure—including not attending Emperor Wu's burial. Fearful of Emperor Hui's ambitious wife Empress Jia Nanfeng, he ordered that imperial edicts be cosigned by his daughter, Empress Dowager Yang. Yang knew that he had made a lot of enemies, and tried to pacify them by giving widespread promotions, but those promotions only served to show his weakness. His associates, including his brother Yang Ji, tried to persuade him to alleviate the tension by inviting Sima Liang back to the capital Luoyang to serve as coregent, a move that Yang Jun repeatedly rebuffed. Empress Jia, who wanted her hand in governance, was dissatisfied with the situation, and conspired with the eunuch Dong Meng (董猛) and the generals Meng Guan (孟觀) and Li Zhao (李肇) against the Yangs. She tried to include Sima Liang into the conspiracy, but Sima Liang declined; instead, she persuaded Emperor Hui's brother, Sima Wei the Prince of Chu, to join her plan. In 291, after Sima Wei returned to Luoyang from his defense post (Jing Province (荊州, modern Hubei and Hunan)) with his troops, a coup went into progress. Empress Jia, who had her husband easily under her control, had him issue an edict declaring that Yang Jun had committed crimes and should be removed from his posts. It also ordered Sima Wei and Sima Yao (司馬繇) the Duke of Dong'an to attack Yang's forces and defend against counterattacks. Quickly, it became clear that Yang was in trouble, particularly after he declined his strategists' suggestion to burn the palace gate to temporarily halt the advance of the imperial guards. Empress Dowager Yang, trapped in the palace herself, wrote an edict ordering assistance for Yang Jun and put it on arrows, shooting it out of the palace. Empress Jia then made the bold declaration that Empress Dowager Yang was committing treason. Yang Jun was quickly defeated, and his clan was massacred.