Кіріспе

Тоннерр (tɔnɛʁ) – Францияның солтүстік-орталық бөлігіндегі Йонна департаментінде орналасқан коммуна, Бургонь-Франш-Конте аймағында.

Топонимика

Рим дәуірінде Тоннерре "Торнодурум" деп аталды, бұл лингон тілінен "бекініс" деген мағынада алынған. Ол Пагус Торнодоренсис астанасы болды. Осы Армансон аңғарында Тоннер графы құрылды, ол Франция королі Бургундия герцогтығына үміттенген кезде Париж мен Дижон арасындағы маңызды жол бойында орналасқан. Тоннердің үш этимологиясы кельт дәуіріне дейін жетеді: бірі Torn деген белгісіз жергілікті құдайдан, екіншісі – "бекініс" деген мағына беретін Douros-тан, үшіншісі – ағын су жанындағы жермен байланысты. Мүмкін, бұл үш түсінік бірімен-бірі байланысты.

1782 жылы жаңадан ашылған үңгірлерден құдайларға табынумен байланысты қару-жарақ, әшекейлер, монеталар және зергерлік бұйымдар табылған. Тоннердің ең маңызды бекінісі "Мон Беллан" және "Вие Шато" жерлерінде орналасқан, онда көптеген ежелгі заттар табылды. Аймақтың діни мұрасының айқын дәлелі – Дионна шұңқыры.

Ежелгі дәуір

2005 жылы Лес Петиттс Овис деп аталатын жердегі зерттеулер осы орнында қола дәуірінің соңына қарай салынған некрополь болғандығын анықтады. Терре-де-Воплейн деп аталатын жерде қола дәуірінен темір дәуіріне дейінгі жерлеулер мен күлдер табылған. Тоннер қаласының жоғары жатқан бөлігінде Ла Тене кезеңіне жататын оппидум қалыптасқан. Кейіннен, Римдік Галлияның ауылдық қонысы салынды, оның шекаралары толық анықталмаған.

Ортағасырлық округ

Осы кезеңде Армансон өзенінің жағасында немесе Дионна фоссасының жанында көптеген тері өңдеу шеберханалары пайда болды.

Жергілікті графтардың әулеті

Тоннер 10-шы ғасырдан бастап графтықтың орталығы болды. Олар Лангр епископтығының батыс шебін басқарды. Осы әулеттің бірнеше өкілі осы епископтыққа билік еткен. Оның орталығы Бар-сюр-Сен аймағында орналасқан болуы мүмкін. Сент-Мишель аббаттығының харталарында белгілі графтар Майлз есімін таратқан. 11-ші ғасырдағы мұрагерлік одан да тәртіпсіз болды. Осы ғасырдың басында Тоннер виконты пайда болды. Заң бойынша, бұл графтықтың иесі басқа жерлерге де құқықтарға ие болды, бұл виконтты тағайындауды қажет етті (осыған ұқсас мәселе 1080 жылы Жойньде туындады). Осы виконт Ружемон әулетінің негізін қалады. Бұл әулеттің соңғы мұрагері – 11-ші ғасырдағы Невер және Оксер графы Гийомның әйелі болды. Гийом әкесін өлтірген Бургундия герцогының бақылауында өмір сүруде үлкен қиындықтарға тап болды. Оның кіші әпкесі Бриен графының ұлына үйленгені Тоннердің Бар-сюр-Сен графтығынан толыққанды бөлінуіне әкеп соқты.

Невер-Оксер әулеті (1045-1193)

Гийом де Неверс округті ұзақ жылдар бойы басқарды. Провост Tonnerrois халқына әкімшіліктің өкілі болды. Графтық мұрагерліктегі тұқым қуалау бейімділігі – мойындалған кемшілік. Гийомның кіші ұлы дерлік автономды округ құрылуына себепкер болды. Округ жиі жесір графтарға қызмет ететін дөңгелек ретінде тағайындалған. Кейбір отбасылар округте зор билікке ие болды; әсіресе Аргентейль және Ружемон отбасылары. Олардың кейбіреулері Лигни-ле-Шательдегі табысты сауда орындары үшін виконт атағымен марапатталды. Бұл құбылыс округтің басқа да аймақтарына тарады. Нойер-сюр-Серейн мырзалары графтық биліктен жалтарып, Оксер және бұрынғы Аваллон округтерінің шекарасында тәуелсіз билік орнатты. Феодализм өркендемеге жетті. Осы кезеңнің соңына қарай Тоннерр қаласы айтарлықтай өсті. Қаланың екі приходы болды: Нотр-Дам және Сен-Пьер. Шамамен 1170 жылы графтар өздерінің қуатты феодалдық мырзаларына бақылауды қайта орнатуға тырысты, бірақ аз ғана жетістікке қол жеткізді: олар мұра салығын енгізді. Феодализм тереңге сіңіп кетті.

Куртенэ әулеті

12 ғасырдың соңынан 13 ғасырдың ортасына дейін Тоннер қаласы Невер-Оксер және Тоннер графтығының ең маңызды орталығы болды. Бұл кезең графтың Византия империясындағы кәсіби сәтсіздіктерінен кейін аяқталды. 1184 жылдан бері патшалық жерлерде қолданылып келген үлгіні қабылдап, граф өзінің билігін екі басқару округіне бөлді, олардың екеуін де бір баили басқарды. Баили көбінесе тиімсіз болды. Ол ықпалды жергілікті феодалдарды бағындыра алмады, Оксер епискобымен келіспеді және Герве де Донздың бүлігіне себеп болды; бәрі де граф Пьер де Куртенені ұятқа қалдырды. Куртеней әулетінің кіші тармағының басшысы Танлай билеушілігін басқаруға кірісті.

Халон әулеті (1308 - 1463)

13 ғасырдың ортасында Тоннер графинясы Сицилия патшасына үйленді. Ол Бургундиядағы ең ірі азаматтық ескерткіш – Гранд-Отель-Дье құрылысын қадағалады. Невер-Оксер және Тоннер графтықтарының бөлісуіне қатысқаннан кейін Шалон әулетіне Тоннер графтығы берілді. Жүз жылдық соғыстың екінші кезеңіне дайындық ретінде Тоннер графы Бургундия герцогинясының сарайынан бір қызметшіні қуып шықты. Жан Санс Пейр осыны Тоннер графына қарсы соғыс ашу үшін сылтау ретінде пайдаланды. Әскерлерінің мөлшерінің айқын айырмашылығына қарамастан, граф өзінің күйреуін кейінге қалдыра алды. Бұл қаһарлы күрестің құны болды: Тоннерруа аймағы қирады. Табиғи үстемдігіне адал феодалдардың иеліктері Бургундия ақсүйектері тарапынан тоналып, қарақталды. Одан немесезе Арманьяктар мен Бургундтар арасындағы соғыс басталды (1411 ж.). Тоннер Бургундия герцогтығының билігінде қалды. 15 ғасырда қала жаңа салық жүйелерін алды: көмектер мен сайлау.

Француз төңкерісі

Ол 1790 жылдан 1795 жылға дейін Тоннер департаментінің орталығы және 1800 жылдан 1826 жылға дейін Тоннер округінің орталығы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Қала 1940 жылғы маусымда неміс бомбалаудың, ал 1944 жылғы 25 мамырда одақтастардың бомбалауының салдарынан зардап шекті, нәтижесінде шіркеуге бомба түскен кезде 14 адам қаза болды.

Қала әкімдерінің тізімі

Термин Атауы Тараптың сипаттамасы 17?? 17?? – – 1791 1791 Першерон – Абат шамамен 1780 ж. ? ??? Клод Базиль – Қызметкер 18?? 18?? – – 1800 жылдың сәуір айы – ???? Жак Франсуа Барбуат Бойсгерардтың Maisons Rouges-тен – Бригад генерал, 18?? жылы тағайындалды 18?? – – 1856 жылғы қаңтар – ???? Харди – – 18?? 18?? – – 18?? 1870 ж. қыркүйек Монтрейль – – 1870–1872 Жюль Франсуа Харди – Сот судьясы, тағайындалған, міндетін атқарушы 1872–187? – – 1881–188? Гаупилат – – 188?–1899 – – 1899–1927 Эдмонд Якоб – – 1927–1929 Кэтрин – – 1929–1945 Морис Серсо – – 1945–1965 Роджер Рикан – Аукционшы 1965–1971 Рене Жерар – Фармацевт 1971–1975 Жак Швейцария – Хирург 1975–1977 Жан Кадье – Дәрігер 1977–1989 Жорж Розе, француз қарсыласының бұрынғы мүшесі – Electricité de France (EDF) атқарушысы 1989–1998 Анри Налет Социалистік партия (Франция) Депутат (Депутаттар палатасы) Мемлекеттік министр 1998–2001 Андре Фуркад Социалистік партия (Франция) Бастауыш мектеп мұғалімі 2001–2008 Раймонд Харди – Аудитор 2008–2014 Андре Фуркад Социалистік партия (Франция) Бастауыш мектеп мұғалімі 2014–қазіргі уақытқа дейін Доминик Агилар Демократтар мен тәуелсіздер одағы Мемлекеттік қаржы қызметкері

Демография

2017 жылы коммунада 4 575 тұрғын болды, бұл 2007 жылғы көрсеткіштен 13% кемдеуді білдіреді.

Экономика

Tonnerre аймақтық даму орталығы, қысқартылған CDT, Йон аймағының сауда-өнеркәсіп палатасы, немесе қысқаша CCI Yonne, және Сауда палатасының бірлескен кәсіпорны болып табылады. Tonnerre аймақтық бизнес инкубаторы, CCI Yonne басқарады: дизайнерлер мен шағын кәсіпкерлер үшін шеберханалар мен кеңселер орналасқан жер.

Өмір сапасы

4 гүлдің ішінде 2 гүл (қала санаты бойынша). Қоғамдар Франция бойынша қоғамдық көгалдандыру арқылы өмір сапасын жақсарту мақсатындағы "Гүлденген қалалар мен ауылдар" конкурсына қатысып, "Гүлденген қала" немесе "Гүлденген ауыл" аталымын алады.

Белгілі тұлғалар

Юпитер (Ежелгі заман) – римдік пантеондағы құдайлардың патшасы. Ежелгі дәуірде ол Пагус Торнодоренсис аңғарына құлап түскенде Торнодурум қаласын құрған деп есептеледі. Орта ғасырларда Тонерре деп аталған қаланың, құлау орны Дионна бұрқағымен белгіленген, ал оның сулары "дивона" (латынша "құдайлық") деп аталған. Сенстің Эббоны (? 743), Сен-Пьер-ле-Виф аббаты және Сенс епископы, Тонерде туған. Орлеандық Тьерри II (? 1022), Орлеанның бұрынғы епископы, Тонерде қайтыс болды. Бургундиялық Маргарет Тонер (1248–1308), Тонерде зейнетке шығып, Hôtel Dieu-ді құрды. Клермондық Луиза (1504–1596), Тонер графы, Узе герцогіні. Франсуа Мишель Ле Телье, Лувуа маркизі (1641–1691), XIV Людовик патшаның кезіндегі Соғыс хатшысы, 1684 жылдан бастап Тонер графы. Шарль де Бомон, Шевалье д’Эон (1728–1810), Тонерде туған. Жан Батист Шоссар (1729–1818), корольдік сәулетші, Тонерде туған. Аньес Файоль де ла Марсель (1746–1832), саясаткер, Тонерде туған. Жан Гаспар де Венс (1747–1808), корсар және адмирал, Ваулишередегі меншігінде қайтыс болды. Франсуа Барбуа де Маисон Руж (1767–1799), Тонерде туған. Луи Анн Мари Гурэ де Вильмонте (1768–1813), бригада генералы. Жан Батист Мари Кампенон (1819–1891), генерал, Соғыс министрі, Тонерде туған. Шарль Жозеф Дюма Венс (1823–1904), адмирал, Тонерде туған. Эрнест Кёрдерой (1825–1862), анархист, Аваллон қаласында туған. Оның әйелі үйін Тонерге сатты. Арман Колин (1842–1900), баспагер, Тонерде туған. Мари Хуо (1846–1930), жазушы және феминист, Тонерде туған. Фредерик Даме (1849–1907), журналист, тарихшы және филолог, Тонерде туған. Анри Шапю (1857–1919), хирург, Тонерде туған. Эмиль Бернар (1868–1941), суретші, Понт-Авен мектебінің негізін қалаушы, 1904 жылдан 1919 жылға дейін онда тұрды. Жорж Анри Карре (1878–1945), суретші. Эдмонд Архидиакон (1863–1906), бас кеңесші. Эрнест Архидиакон (1898–1950), Франциядағы авиацияны насихаттаушы. Ол сонымен қатар автоспортқа құмар болған. Ол Сент-Мишель аббатының иесі болды. Андре Мейр (1898–1984), суретші. Жан Пьер Сиоль (1902–1991), суретші. Эли Вермелингер (1906–1993), L'Équipe журналының журналисі, Tour de France бағытын ұстанды.

Оқиғалар

Ортағасырлық Тонерр халқы әрбір жұп қыркүйекте өтеді. Tonnerre Area Wines: коммуна және оның төңірегіндегі шараптардың көрмесі, дәм тату және сату, сондай-ақ Бургундияның Маргарет ауруханасының бұрынғы үлкен залында Пасха мерекесінде гастрономиялық өнімдер. Фестивальда жаңа Шарап рыцарларының таққа отыру рәсімі, Тонерр аймағының Нақтылық бауырластығы және Касси бауырластығы қатысады. Әдеби фестиваль «Жазба және сөз»: мамыр айында әдебиетке байланысты тақырыптық шаралар (мысалы, лекциялар, театр, әңгімелер, оқылымдар) өтеді. Тонерр академиясы мен музыка фестивалі: шілде айының бірінші аптасы. Жәрмеңке қала орталығында, теміржол станциясы алдындағы Патис алаңында өткізіледі және тамыз айының соңғы сенбісінде, жұма күнінен бастап дүйсенбіге дейін жалғасады. Жәрмеңкеге шамамен 100-ге жуық қатысушы келеді. Аймақтық автожарыс: Сара тауында, 117-ші департаменттік жолының бойында, Домен де ла Шапптың шетінде өтеді. Ол тамыздың үшінші жексенбісінде болады. Team Vauban ұйымдастырды, ASA (Automobiles Sportives Aquitaine) Yonne қолдауымен, Франция Автоспорт Федерациясы (FFSA) және Бургония Франш-Конте сын-қатерлері бойынша Франция кубогы үшін. Тонерр антиквариаттары мен шеберлерінің көрмесі: жиһаз бен антиквариаттардың көрмесі және Тонеррдің хоспистерінде шеберлердің туындыларын ұсыну, қыркүйектің соңғы демалыс күндері.

Суреттер

Тоннерре суретші Эмиль Бернардтың бірнеше картиналарының түсірілген жері болды, оның ішінде 1908 және 1910 жылдар аралығында салынған «La Famille à Tonnerre», 1904 жылы «Tonnerre les deux églises», «Paysage près de Tonnerre» (1905) және «Chemin de l'église Saint Pierre à Tonnerre» (1905, майға боялған туал). Суреттерді үлкейту үшін түртіңіз.

Фильмдер

Кинорежиссер Гийом Брак 2013 жылы Винсент Макайн, Солен Риго және Бернард Менез бас рөлдерде ойнаған "Тоннерре" атты фильмін түсірді. Коммунаның әртүрлі жерлерінде түсірілген көріністердің көп бөлігі Fosse Dionne-де түсірілді.