Кіріспе
Шахмат тақтасындағы пілдердің орналасуы
Шахмат ойынында пілдер құрылымы (кейде піл қаңқасы деп те аталады) – шахмат тақтасындағы пілдердің орналасуын білдіреді. Пілдер шахмат фигураларының ең аз жылғалысы болғандықтан, пілдер құрылымы салыстырмалы түрде тұрақты болып табылады және осы себепті позицияның стратегиялық мінезін анықтауда маңызды рөл атқарады.
In a game of chess, the pawn structure (sometimes known as the pawn skeleton) is the configuration of pawns on the chessboard. Because pawns are the least mobile of the chess pieces, the pawn structure is relatively static and thus plays a large role in determining the strategic character of the position.
Жалпы ескертулер
Баспасөз құрылымындағы оқшауланған, екі еселенген немесе артқа кеткен баспасөздер сияқты әлсіздіктер бір рет пайда болғаннан кейін, әдетте тұрақты болады. Сондықтан олардан сақтану қажет (бірақ ерекше жағдайлар бар – мысалы, төмендегі Болеславскийдің әлсіздігін қараңыз). Мұндай құрылымдық әлсіздіктер болмаған жағдайда, баспасөз құрамын жақсы немесе жаман деп бағалау мүмкін емес – көп нәрсе пішіндердің орналасуына байланысты. Дегенмен, баспасөз құрамы ойыншылардың жалпы стратегиясын үлкен дәрежеде анықтайды, тіпті олар өзара байланысты емес дебюттерден туындаса да. Тік сызыққа қатысты симметриялы баспасөз формациялары (мысалы, e5 тізбегі және d5 тізбегі) ұқсас көрінуі мүмкін, бірақ корольдердің сол жаққа немесе оң жаққа қамал салуға бейімділігіне байланысты, мүлдем басқа сипаттамаларға ие болады. Баспасөз құрылымдары жиі бірін-біріне ауысады, мысалы, оқшауланған баспасөздер ілгері жылжыған баспасөздерге және керісінше. Мұндай ауысуларды мұқият қарастыру керек, өйткені олар көбінесе ойын стратегиясындағы өзгерістерді білдіреді.
Pawn structures often transpose into one another, such as the isolani into the hanging pawns, and vice versa. Such transpositions must be considered carefully and often mark shifts in game strategy.
Негізгі пештер құрамалары
1995 жылы жарық көрген «Пиондық құрылымдар шахматы» кітабында Эндрю Солтис негізгі пиондық формацияларды 17 санатқа бөлген. 2015 жылы Маурисио Флорес Риостың «Шахмат құрылымдары» кітабында бұл тақырыпты одан әрі зерттеп, ең маңызды 28 пиондық құрылымға жіктеген. Бір формацияның белгілі бір санатқа жатуы үшін, оның сәйкес суреттемедегідей дәл пиондық орналасуы міндетті емес, тек ойынның мінезі мен басты тақырыптары өзгермейтіндей жақын болуы жеткілікті. Әдетте, ойынның сипатына ең көп әсер ететін – осы позиция. Өзара шабуылдасатын пиондары бар құрылымдар кернеулі деп есептеледі. Олар көбінесе тұрақсыз болады және пионды соққымен немесе айырбастау арқылы тұрақты формацияға өтуге бейім. Ойын көбінесе қолайлы жағдайларда осы өтуді іске асыруға бағытталған. Мысалы, «Каролинаның бас тартысы» партиясында қаралар ақтардың d5xc4 соққысын жасауын күтеді, содан кейін Славян формациясына өтеді (төменде қараңыз).
Каро құрамасы
Ашылулар: Негізгі: Caro-Kann. Басқа: Француз, Скандинавиялық (ақ патша а5-тен патшасын қайтарып алуға мәжбүр болатын негізгі бағытта), Тромповский (түстер ауыстырылған), Алекхин қорғанысы. Сипаттамасы: Баяу темпті ойын. Ақ үшін тақырыптар: e5-тегі бекініс, патшалық басымдық, d4–d5, ойын соңында (әдетте ақтың d пішігін қараның c пішігімен айырбастағаннан кейін) пайда болу мүмкіндігі. Қара үшін тақырыптар: d4 пішігінің әлсіздігі, c6–c5 және e6–e5 бұзулары. Соңғы бұзу әдетте тиімдірек, бірақ қара үшін оны іске асыру қиын.
Славяндар құрамасы
Ашылулар: Басты: Королеваның гамбиті. Басқалары: Каталондық, Нимцо-үнді, Колле жүйесі, Лондон жүйесі және Тромповский (соңғы үш жүйенің түстері ауыстырылған). Сипаттамасы: Баяу темпті ойын. Ақ үшін негізгі идеялар: c қатарына қысым, қараның c пішінінің әлсіздігі (қараның b7–b5 немесе e6–e5 жауабына d4–d5xc6 соққысынан кейін), d4–d5 бұзуы. Қара үшін негізгі идеялар: e6–e5 және c6–c5 бұзулары.
Сицилия Шевенген
Ашылулар: Негізгі: Сицилия (Надждорф, Рихтер-Раузер және Созин варианттары), Сицилиялық Шевенинген және басқа да Сицилия варианттары. Басқа: Король ағылшын қорғанысы (түстер ауыстырылған). Сипаттамасы: Күрделі, динамикалық, өткір орта ойын. Ақтар үшін тақырыптар: d қатарына қысым, кеңістіктегі басымдық, e4–e5 бұзу (көбінесе f2–f4 дайындығымен), f2–f4–f5 итеру, g2–g4–g5 жылдам шабуыл (Керес шабуылына қараңыз). Қара үшін тақырыптар: c қатарына қысым, (және жалпы қарсы ойын) ханша жағында, ақтардың e4 немесе e5 пешкаларына қысым, d6–d5 бұзу, e6–e5 Болеславский тесігіне өту (төменде қараңыз). Бұрын ақтардың c6-ға бір фигураны соғысып, bxc6-мен қайтарып алуы дұрыс емес деп есептелген, себебі қараның орталық пешкаларының қатары өте күшті болады деп ойлаған; алайда, қазіргі шахматтық программалар ақтардың қараның c6 пешкасы тұрғанда да, аз ғана басымдық сақтап қалуының жолдарын көрсетті.
Сицилия Аждаһа
Ашылулар: Басты: Сицилиялық Айдаһар. Басқа: Pirc, King's English (түстері ауыстырылған). Сипаттамасы: Қарсы жақтан шабуылмен немесе бір жақтан шабуылмен өткір орта ойын, не орташа деңгейде өткір ойын. Сицилиялық Айдаһарды дұрыс ойнау үшін ашылулардың жақсы жатталғаны қажет. Бұл әсіресе, Ақ фигуралардың Be3, f3, Qd2 және 0-0-0 қозғалыстарын жасайтын Югославиялық шабуылға қатысты. Басқа варианттар: Классикалық Айдаһар, онда Ақ Be2 және 0-0 ойнайды; Тал шабуылы, Bc4 және 0-0 арқылы анықталады; және Фианкетто қорғанысы, онда Ақ g3, Bg2 және 0-0 ойнайды. Бұл сирек кездесетін варианттар аз тактикалық позицияларға алып келеді, сонымен қатар техникалық ойын соңы болуы мүмкін. Ақ үшін маңызды тақырыптар: d5-тегі аванпост, патшалық жаққа шабуыл (патшалық жақтан кастингпен f2–f4–f5 немесе ханшалық жақтан кастингпен h2–h4–h5), ойын соңында Қараның патшалық жақтағы пиядасының әлсіздігі. Қара үшін маңызды тақырыптар: Ұзын диагональға қысым көрсету, ханшалық жақтағы қарсы ойын, Ақтың патшалық жақтағы пиядаларын, олардың көбінесе тым әлсіз болуын пайдалану. Ашылу сызықтары: Сицилиялық Айдаһардың ең көп таралған варианты – Югославиялық шабуыл. 1. e4 c5 2. Nf3 d6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Nc3 g6 6. Be3 (Югославиялық шабуылдың шешуші қозғалысы) 6...Bg7 7. Qd2 0-0 8. f3 (Қараның Ақтың қара түсті өрісіндегі епископына шабуыл жасау үшін 8...Ng4 ойнауына кедергі келтіру үшін қажет; 8. f3 сонымен қатар e4-ке қосымша қорғаныс береді және g4 қозғалысымен пиядалар шабуылын бастауға дайындалады) 8...Nc6 9. 0-0-0 (9. Bc4 осы позицияда да жиі қолданылады) 9...d5 (негізгі сызық; басқа идеялар 9...Nxd4 және 9...Bd7).
Болеславский тесігі
Ашылулар: Бастауыш: Сицилиялық Найдорф, классикалық, Свешников, Калашников. Басқа: Сицилиялық Принс, Мәскеу, О'Келли (2 а6), Корольдік үнді, Корольдік ағылшын (түстер ауыстырылған), Пирк, Филидор, Руй Лопес (испандық), Итальяндық. Сипаттамасы: Ашық, динамикалық ойын. Ақ үшін тақырыптар: d5-ті бақылауға алу, артта қалған d6 пешкасын пайдалану, f2–f4 үзілісі. Қара үшін тақырыптар: d6–d5 үзілісі, патшалық жақтан азшылық шабуылы, c4 шаршысы. Қараның d5-те ерікті түрде әлсіздік тудырып, теңдікке ұмтылуы парадоксальды идея. Ойынның өзегі d5 шаршысын бақылауға байланысты. Қара өте сақ ойнауы керек, әйтпесе Ақ d5-ке ат қойып, үлкен позициялық басымдыққа ие болады. Қара көбінесе теңдікке жетеді, тіпті d6–d5 үзілісі жасалса, аз ғана артықшылыққа қол жеткізе алады. Қараның екі мүмкіндігі бар: e6 және b7 (a7–a6 және b7–b5 соңынан). Ашық позиция үшін ерекше жағдай, епископтар d5-тің маңыздылығына байланысты аттардан нашаррақ болады: Ақ көбінесе Bg5xf6 айырбастайды, ал Қара әдетте ханшайым епископын, егер ол d5-ке жетсе, Ақ атқа айырбастауға дайындық танытады. Бұл позицияға Қара c7–c6 үзілісін жасағаннан және c пешкасын Ақ пешкасына айырбастағаннан кейін d5 тізбесінен жетуге болады. Ақ патшалық жаққа қамал салғанда, Қара көбінесе қамал салуды кейінге қалдырады, өйткені олардың патшасы өте қауіпсіз.
Марочи Бинд
Ашылулар: Бастауыш: Сицилиялық, Корольдік үнді қорғанысы. Басқа: Симметриялық ағылшын, Король ағылшын (түстер ауыстырылған), Корольдік үнді қорғанысы, Нимзо үнді қорғанысы. Сипаттамасы: Жартылай ашық ойын. Ақ түстің тактикалық ойлары: Nd4–c2–e3, бір немесе екі пілді фианкеттеу, Марочидің секіруі (Nc3–d5, содан кейін e4xd5 e қатарына күшті қысыммен), патшалық қанатқа шабуыл, c4–c5 және e4–e5 бұзулары. Қара түстің тактикалық ойлары: b7–b5 бұзуы, f7–f5 бұзуы (әсіресе патша пілі фианкеттелгенде), d6–d5 бұзуы (e7–e6 дайындығымен). Геза Марочи атымен аталатын Марочи байлауының қауіпті репутациясы бар. Шахмат шеберлері бұрын байлауға рұқсат ету қателік деп есептеген, себебі қара әрқашан аққа елеулі артықшылық беретін еді. Расында, егер қара жылдам әрекет етпесе, кішкентай фигуралардың қозғалуға орын жетпей, бұрышталып немесе нашар қорғануға мәжбүр болуы мүмкін. Керісінше, бұл формацияны құруға уақыт керек және ақтың ақ шаршы пілінің белсенділігін шектейді, бұл қараға осы бұзуды іске асыру үшін тыныс алуға мүмкіндік береді.
Еркеқұс
Ашылулар: Бастауыш: Симметриялық ағылшын, Сицилия. Басқалары: Король ағылшын қорғанысы (түстері ауыстырылған), Корольдік үнді қорғанысы (Земіш), Королеваның үнді қорғанысы, Нимзо үнді қорғанысы, Нимзо-Ларсен шабуылы. Сипаттамасы: Жабық, жартылай ашық ойын. Ежелгі есек – Мароци байламына ұқсас құрылым, және сол құрылыммен стратегиялық идеяларды бөліседі. Көбінесе, Мароци байламы Ежелгі есек формациясына өтеді.
Раузер құрамасы
Ашылулар: Негізгі: Корольдік үнді (түстер ауыстырылған), Ескі үнді (түстер ауыстырылған), Рю Лопес, Итальяндық ойын. Басқа: Рю Лопес (түстер ауыстырылған), Итальяндық ойын (түстер ауыстырылған), Сицилиялық Крамник. Осы бөлімнің қалған бөлігі түстер ауыстырылған нұсқаға сілтеме жасайды. Сипаттамасы: Жартылай ашық ойын. Ақ үшін тақырыптар: d6 әлсіздігі, c4–c5 итерілімі, a3–f8 диагоналі, ханша жағындағы піл шабуылы. Қара үшін тақырыптар: d4 әлсіздігі, a1–h8 диагоналі, f4 шаршысы, патша жағындағы шабуыл, жоғары сапалы ойын соңы үшін фигураларды айырбастау. Раузер құрылымы Рю Лопеске енгізген Раузердің құрметіне аталған. Ол Рю Лопесте түстер ауыстырылған жағдайда да сирек кездеседі. Бұл қараға тамаша мүмкіндіктер береді, себебі d6, ақтың d4-інен әлдеқайда аз кемшілікке ие. Егер қара патшаның қара пилі фианкеттелген болса, оны маңызды c5 және d6 шаршыларын бақылау үшін f8-ге дамытуға немесе ақтың қара шаршы пилін, кемшілік сақшысын алып тастауға болады. Раузер құрылымын жаңадан бастаушылар көбінесе дұрыс бағаламайды. Сол жақтағы позицияда ақтың дамуы басым көрінеді, ал қараның позициясы кемшіліктерге толы сияқты. Шындығында, қара айқын артықшылыққа ие, себебі ақтың өз позициясын жақсартудың нақты жолы жоқ, ал қара d4 шаршысын пайдалану арқылы жақсарта алады (толық ойынды Java (Applet) тақтасында қараңыз).
Болеславский қабырғасы
Ашылулар: Негізгі: Патша үндісі. Басқалары: Ағылшын қорғанысы, Пирц, Руй Лопес, Филидор, Итальяндық ойын. Сипаттамасы: Жартылай ашық ойын, баяу даму. d4-тегі қалыңдардың айырбасталуынан кейін туындайды. Аты Ханс Кмохқа тиесілі. Ақ үшін негізгі идеялар: d6-ның әлсіздігін пайдалану, e4–e5 және c4–c5 қадамдары, b2–b4–b5 арқылы азшылық шабуылы. Қара үшін негізгі идеялар: e4 және c4 қалыңдарына шабуыл, d6–d5 және f7–f5 қадамдары, a7–a5–a4 арқылы патшалық жақ ойыны. «Қабырға» – қараға d-қалыңдағы әлсіздікті қалдыратын, бірақ аққа ортаны бақылауға мүмкіндік бермейтін және қараға белсенді фигуралармен ойнауға, сондай-ақ тақтаның екі жағында да шабуылдауға мүмкіндік беретін тағы бір құрылым.
d5-тізбегі
Ашылулар: Негізгі: Патшаның үндісі, Руй Лопес (испандық), Пирц. Басқа: Бенони, Филидор, Тромповский, Англиялық, Итальяндық ойын, Төрт атты ойын (Шотландиялық нұсқасы). Сипаттамасы: Қарсы жақтардағы белсенділікпен жабық ойын. Ақтар үшін тақырыптар: Квинсайдта кеңістіктік басымдық, c2–c4–c5 үзілісі (қажет болған жағдайда b2–b4 дайындығымен), g2–g4 профилактикасы (f2–f3 соңынан), f2–f4 үзілісі. Қаралар үшін тақырыптар: патшалық шабуыл, f7–f5 үзілісі, g7–g5–g4 үзілісі (f2–f3 соңынан), c7–c6 үзілісі, c6–c5 немесе c7–c5 арқылы толық Бенони құрылымына өту арқылы профилактика. Бұл тізбек әртүрлі ашылулардан туындайды, бірақ ең көп кездесетіні – жан-жақты талданған Патшаның үндісінің классикалық нұсқасы. Тақырыбы – қарама-қарсы қанаттардағы өтімділік үшін күрес. Ақтардың c қатарымен енуінен бұрын қаралар патшалық шабуылды ұйымдастыруға тырысуы керек. Бұл позиция ақтар үшін өте қолайлы деп есептелген, бірақ 1953 жылғы Тайманов – Надждорф партиясында қаралар Rf8–f7, Bg7–f8, Rf7–g7 маневрін енгізді. Рю Лопесте бұл тізбек пайда болғанда, ойын өте баяу болады, темп маңызды емес, екі тараптан да кейіпкерлерді жылжыту болады, қаралар c7–c6 үзілісіне назар аударады, ал ақтар көбінесе f2–f4 үзілісімен патшалық қанатында ойнауға тырысады. Бұл Болеславскийдің ойығына немесе Марочи байламына қаралар c7–c6 үзілісін жасағаннан және c пішінін ақтардың d пішінімен алмастырғаннан кейін ауысуы мүмкін.
e5-тізбегі
Ашылулар: Бастауыш: Француз тілі. Басқа: Нимзович, Тромповский, Каро-Канн (Алға жылжу нұсқасы), Бого-Индиялық, Лондон жүйесі, Колле жүйесі, Сицилия (Россолимо, Алапин, Жабық, О'Келли), Нимзо-Ларсен шабуылы (түстер ауыстырылған), Король ағылшын (түстер ауыстырылған). Сипаттамасы: Жабық/жартылай ашық, бірақ өткір ойын. Ақ үшін тақырыптар: патшалық жақтағы шабуылмен жұптасу, f2–f4–f5 үзілісі. Қара үшін тақырыптар: шектеулі патша бишопын алмастыру, c7–c5 және f7–f6 үзілістері. Ақ патшалық жақта кеңістік және даму артықшылығына ие болғандықтан, қаралар қарсы ойын жасауы немесе жұптасуы керек. Жаңадан бастаушылар көшпенді грек сыйынан жиі жеңіледі. Пішіннің басын f7–f6 арқылы шабуылдау, оның негізін шабуылдаумен бірдей жиі кездеседі, себебі аққа пішіннің басын d5 пішініне қарағанда қорғау қиын. exf6-ға жауап ретінде қаралар өз позициясын босату үшін (b8–h2 диагоналі және жартылай ашық f қатары) және e6–e5 үзілісіне мүмкіндік алу үшін артқа шегінген e6 пішінін қабылдайды. Егер ақ d4xc5 арқылы алмасса, бұл «Шегініс формациясы» деп аталады. Ақ d4-те бекініс алады және қараңғы квадраттарды пайдалану мүмкіндігіне ие болады, ал қараға жұмыс істеуге арналған кеңейтілген e5 пішіні беріледі.
Қазіргі Бенони формациясы
Ашылулар: Бастауыш: Қазіргі Бенони, Корольдік үнді қорғанысы, Рю Лопес. Басқа: Итальяндық ойын, Заманауи қорғаныс, Королеваның үнді қорғанысы, Тромповский, Рю Лопес (түстер ауыстырылған), Итальяндық ойын (түстер ауыстырылған), Рети ашылуы (түстер ауыстырылған), Корольдік үнді шабуылы (түстер ауыстырылған), Сицилия қорғанысы (Мәскеу, Россолимо). Сипаттама: Жартылай ашық ойын. Ақ түстің басты идеялары: Орталықтағы пешка көпшілігі, e4–e5 қадамдық бұзу. Қара түстің басты идеялары: Королева жағындағы пешка көпшілігі.
Гиуоко Пиано Изолани құрамасы
Ашылулар: Негізгі: Джуоко Пиано. Басқа: Француз (Штайнер, Exchange), Руй Лопес (Берлин, Мюллер, Анти Маршалл), Петров, Король ағылшын, Француз (түстер ауыстырылған), Сицилиялық Алапин (түстер ауыстырылған), Королева гамбиті қабылданды (3. e3 вариациясы). Сипаттамасы: Ашық ойын. Ақ түс үшін тақырыптар: Оқшауланған патшайым пешкасына жақын ашық файлдардың бірінде немесе екеуінде белсенді ойынды дамыту немесе кескіндердің белсенділігін арттыру. Оқшауланған патшайым пешкасы алға жылжығанда, қарсы тараптың блокадасын болдырмау үшін, оның алдындағы әлсіз алаңға бақылауды сақтау, соңғы мақсат – пешканы ханға дейін жеткізу. Қара түс үшін тақырыптар: Изоланиді блокадалау, қолайлы эндшпелге қарай кескіндерді айырбастау.
Королеваның гамбиті Изолани формациясы
Ашылулар: Бастапқы: Королеваның гамбиті, Нимзо үндісі. Басқа: Француз қорғанысы, Сицилиялық Алапин, Симметриялық Англиялық, Каро-Канн, Королеваның гамбиті (түстер ауыстырылған), Нимзо үндісі (түстер ауыстырылған). Сипаттама: Ақ үшін тақырыптар: d4–d5 қадамдарымен үзіліс жасау, изоланиді құрбан ету, e5-тегі бекініс, патшалық қанатка шабуыл. Қара үшін тақырыптар: Изоланиді блокадалау, қолайлы эндшпелге қарай фигураларды айырбастау. Изолани d5 шаршысы төңірегінде қызықты ойынға алып келеді. Егер қаралар пешканы басып тастаса, олардың позициялық артықшылықтары мен айырбасқа түсу қаупі оларға үстемдік береді. Әйтпесе, d4–d5 үзілісінің қаупі әрқашан сақталады, және изолани кейде ақтардың фигураларының күшін ашу үшін құрбан етуге болады, бұл ақтарға қарқынды шабуыл жасауға мүмкіндік береді. Гарри Каспаров d4–d5 қадамдарымен жасалған тәуекелді құрбандығымен әйгілі.
Themes for White: d4–d5 break, sacrifice of the isolani, outpost on e5, kingside attack. Themes for Black: Blockading the isolani, trading pieces for a favorable endgame. The isolani leads to lively play revolving around the d5 square. If Black can clamp down on the pawn, their positional strengths and threat of exchanges give them the advantage. If not, the threat of the d4–d5 break is ever present, and the isolani can sometimes be sacrificed to unleash the potential of White's pieces, enabling White to whip up a whirlwind attack. Garry Kasparov is famous for the speculative d4–d5 sacrifice.
Аспаптар
Ашылулар: Бастапқы: Королева гамбитін қабылдамау, Нимзо үндісі. Басқа: Корольдік үнді қорғанысы, Симметриялық ағылшын, Сицилия (Алапин). Сипаттамасы: Ашық ойын. Ақ түстің тақырыптары: Орталықтағы қатар ашу, патшалық қанатқа шабуыл. Қараның тақырыптары: Пешканы алға жылжуға мәжбүрлеу және жұпты блокадалау, изоланиге өту. Бұл термин көбінесе c және d қатарларындағы пешкаларға қатысты қолданылады, әдетте бір қатардағы екі пешкаға (қатар тұрған). Олар позицияға байланысты күшті, әлсіз немесе бейтарап болуы мүмкін. Олар көбінесе қорғаныс емес, шабуылдық мүмкіндіктерді ұсынады. Изолани сияқты, бұл да құрылымдық әлсіздік, бірақ олармен бірге әдетте фигуралардың белсенділігі артады, бұл кемшілікті толықтырады. Ойынның мақсаты – қараның пешкалардың біреуін алға жылжуға мәжбүрлеу. Егер қара тұрақты блокада құра алса, ойын позициялық тұрғыдан жеңіске жетеді. Ал ақ пешкаларды ашық қалпында ұстауға тырысып, орталықтағы басымдығын пайдаланып патшалық қанатқа шабуыл жасауға ұмтылады. Ақ түстің басқа тақырыптарына тактикалық мүмкіндіктер және орталықтағы қатарларды ашу кіреді.
Карлсбад құрамасы
Ашылулар: Бастапқы: Королева гамбиті қабылданбады. Басқа: Каро-Канн (түстер ауыстырылған), Колле жүйесі (түстер ауыстырылған), Лондон жүйесі (түстер ауыстырылған). Сипаттамасы: Жартылай ашық ойын. Ақтар үшін тактикалық бағыттар: Азшылыққа шабуыл, e3–e4 қадамдарымен үзіліс жасау. Қаралар үшін тактикалық бағыттар: e4-ке орналасу, патшалық қанатқа шабуыл.
Панов формациясы
Ашылулар: Басты: Королева гамбиті қабылданбады, Каро-Канн (Панов шабуылы). Басқалары: Алехин қорғанысы, QGD Тарраш қорғанысы (түстер ауыстырылған), Симметриялық ағылшын қорғанысы (түстер ауыстырылған). Сипаттамасы: Жартылай ашық, динамикалық ойын. Ақтар үшін негізгі идеялар: қара түстердегі шаршыларды пайдалану, d6-дағы бекініс; қорытынды ойында патшалық жақтан басымдық, алға жылжытылған қадаммен. Қаралар үшін негізгі идеялар: e4-тегі бекініс, патшалыққа шабуыл, ақтардың тым созылған қадамы, e6–e5 және b7–b6 қадамдары.
Стоунволл құрамасы
Ашылулар: Негізгі: Голландия қорғанысы, Стоунволл шабуылы. Басқа: Колле жүйесі, Құс ашылуы. Сипаттамасы: Жабық ойын, түсініксіз стратегия. Тақырыптар: Жаман епископтан құтылу, e4/e5 аванпостары, c және g қатарларындағы бұзулар. Ойыншылар e4/e5 шаршысында қайтадан қалай соққы беру керектігін сақтап қарастыруы керек, себебі бұл симметриялық қалыңдық құрамын өзгертеді және стратегиялық ерекшеліктер тудырады.
Ботвинник жүйесі
Ашылулар: Негізгі: Ағылшын, Голланд, Корольдік үнділік шабуылы. Басқа: Сицилия (жабық, Мәскеу), Вена ойыны, Руй Лопес, Епископ ашылуы. Сипаттамасы: Жабық ойын, күрделі емес стратегия. Тақырыптар: Жаман епископты айырбастау, d4/d5-тегі бекіністер, b және f қатарларындағы бұзулар. Бұл құрылым Ботвинниктің ағылшын ойыны туралы жазған еңбектерінің бірінде кездеседі. Ойыншылар d4/d5 шаршысында қайтадан қалай соққы беру керектігін мұқият ойластыруы керек, себебі бұл симметриялық қалыңды өзгертеді және стратегиялық нюанстар тудырады. Бұл құрылымға ақ патшаның епископының фианкеттасын қосу ұзын диагональ бойынша маңызды қысымды қамтамасыз етеді және көбінесе f2–f4–f5 бұзуына дайындық жасайды.
Сықал сицилиялық құрылым
Ашылулар: Басты: Жабық Сицилия, Жабық Англия (түстер ауыстырылған). Сипаттамасы: Жабық, күрделі позиция. Ақ үшін тактикалық жолдар: патшалық қанатындағы пішін шабуылы, c2–c3 және d3–d4 қадамдары. Қара үшін тактикалық жолдар: ханшалық қанатындағы пішін шабуылы, a1–h8 диагоналі.