Шунозавр: Сичуань провинциясының жоғалып кеткен динозавры
Shunosaurus
Шунозавр: Қытайдың Січуань провинциясынан табылған жойылып кеткен динозаврлар туысы. 161-157 млн жыл бұрын өмір сүрген, сауропод динозавры туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Шунозавр, "Сычуань шаяны" деген мағына береді, Қытайдың Сычуань провинциясындағы Соңғы Юра кезеңінің (Оксфорд қабаты) 161-157 миллион жыл бұрынғы қабаттарынан табылған сауропод динозаврлар туысы. Атауы Сычуань провинциясының ежелгі атауы болған "Шу" сөзінен шыққан.
Shunosaurus, meaning "Lizard from Sichuan", is a genus of sauropod dinosaur from Late Jurassic (Oxfordian) beds in Sichuan Province in China, from 161 to 157 Million years ago. The name derives from "Shu", an ancient name for the Sichuan province.
Ашық жерлер мен түрлер
Шунзаврдың алғашқы қазба қалдығы 1977 жылы жол жиегінде палеонтологиялық қазба жұмыстарын жүргізген студенттер тобы тапқан. Типтік түрі, Shunosaurus lii, 1983 жылы Донг Цзимин, Чжоу Шиву және Чжан Ихонг сипаттап, атаған. Туыстың атауы Сычуаньның ежелгі атауы болған "Шу" сөзінен алынған. Түрлік атауы б.з.б. III ғасырында Сичуань провинциясының әкімі болған су шаруашылығы саласының маманы Ли Биннің құрметіне берілген. IVPP V.9065 нөміріндегі голотип Зигонг қаласының Дашанпу ауданына жақын орналасқан Төменгі Сиашаксимао қабаттарынан табылды. Ол жартылай қаңқадан тұрады. Кейіннен тағы шамамен жиырма ірі үлгі табылды, оның ішінде бірнеше толық немесе дерлік толық қаңқалар, бас сүйектері және жас организмдер болды. Бұл Шунзаврды барлық қаңқа элементтерінің 94% анықталған анатомиялық тұрғыдан ең жақсы зерттелген савроподтардың біріне айналдырды. Шунзаврдың қаңқалары Сычуань провинциясының Зигонг қаласындағы Зигонг динозаврлар мұражайында және Тяньцзинь табиғи тарих мұражайында қойылған. Ұсынылған екінші түрі, S. ziliujingensis, Зигонг мұражайының анықтамалығында кішірек және көне түрді көрсету үшін айтылған, бірақ ешқашан ресми түрде сипатталмағандықтан, номен нудум статусын сақтайды. 2004 жылы Юаньмоу ауданының Цзянъи кентінен жартылай біріккен үлгі табылып, жаңа түр ретінде Shunosaurus jiangyiensis деп сипатталды. Ол тоғыз мойын омыртқасы, 15 арқа омыртқасы, үш сакраль, төрт құйрық омыртқасы, екі иық сүйегі, оң жүрек сүйегі және кіндік сүйегі, оң алдыңғы аяғы (қолдан басқа), жамбас және иық сүйегі, сондай-ақ оң артқы аяқтан тұрады. Бұл үлгі Орта юралық Шиашаксимао қабаттарының жоғарғы бөлігінен табылған. Бұл түр Shunosaurus lii-ден ерекше кеуде белдеуімен ерекшеленеді, бірақ әйтпесе Shunosaurus lii және Kunmingosaurus-қа өте ұқсас деп сипатталды.
The first fossil of Shunosaurus was discovered in 1977 by a group of students, practising paleontological excavation at a road bank. The type species, Shunosaurus lii, was described and named by Dong Zhiming, Zhou Shiwu and Zhang Yihong in 1983. The generic name derives from "Shu", an ancient name for Sichuan. The specific name honours hydrologist Li Bing, the governor of Sichuan in the third century BC. The holotype, IVPP V.9065, was collected from the Lower Xiashaximiao Formation near Dashanpu, Zigong. It consists of a partial skeleton. Later about twenty more major specimens were discovered, including several complete or near complete skeletons, skulls and juveniles, making Shunosaurus one of the best anatomically known sauropods, with 94% of all skeletal elements identified. Shunosaurus skeletons are on display at the Zigong Dinosaur Museum in Zigong, Sichuan Province, and the Tianjin Natural History Museum. A proposed second species, S. ziliujingensis, a name mentioned in the Zigong museum guide to indicate a smaller and older form, has never been formally described, and thus remains a nomen nudum. In 2004 a partial semi articulated specimen from Jiangyi Township in Yuanmou County was described as the new species Shunosaurus jiangyiensis. It is known from nine cervicals, 15 dorsals, three sacrals, four caudals, both scapulae, the right coracoid and clavicle, the right forelimb lacking the hand, a pubis and ischium and the right hindlimb, found in the upper section of the Middle Jurassic Xiashaximiao Formation. The species was separated from Shunosaurus lii based on its unique pectoral girdle, but was described as otherwise very similar to both Shunosaurus lii and Kunmingosaurus.
Сипаттама
Шунзаврдың ұзындығы бастапқыда ұзын деп есептелген; кейіннен толықрақ табылған қалдықтар оның біршама кішірек екенін көрсетті. 2010 жылы Грегори С. Пол ұзындығын шамамен 400 метр, салмағын шамамен 700 метр деп есептеді. Шунозавр завропод үшін өте қысқа мойынды болды, осы жағынан Брахитрахелопан ғана одан "басып өтетін" еді. Табылған бас сүйектері көбінесе қысылған немесе бөлінген, ал бас пішінінің интерпретациясы кең, қысқа және тереңден бастап, өте тар және сүйірге дейін өзгерді. Жоғарғы және төменгі жақ сүйектері күшті иіліспен жоғары қарай қисаяды, бұл оларға бақша қайшысы сияқты жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Тістері сенімді, бірақ созылған, олардың тәжі 7 метрге дейін жетеді. Олар цилиндрлі дене мен ұшқыр ұшында аяқталатын бірегей комбинацияны көрсетеді. 1989 жылы жарияланған жаңалықта, құйрығының ұшы клубка тәрізді аяқталады, оның үстінде конус тәрізді остеодермалардан құралған екі қатар тікенектер орналасқан, олардың ұзындығы 1,5 метрге жетеді. Бұл клуб, әдетте, жыртқыштардан қорғану үшін қолданылған.
Shunosaurus was first estimated to be long; later and more complete finds indicated a somewhat smaller size. In 2010 Gregory S. Paul estimated the length at , the weight at Shunosaurus was very short necked for a sauropod, being only "surpassed" in this respect by Brachytrachelopan. The skulls found are mostly compressed or disarticulated and the interpretation of the head form has varied from broad, short and deep to extremely narrow and pointed. The upper and lower jaws were strongly curved upwards, allowing them to function as a pair of garden shears. The teeth were fairly robust but elongated with a crown length of up to They show a unique combination of a cylindrical body ending in a spatulate tip. Published in 1989 was the discovery that the tail ended in a club, equipped on its top with two successive spikes formed by cone shaped osteoderms with a length of The club was probably used to fend off predators.
Жіктеу
Шунзавр бастапқыда Cetiosaurinae тұқымдастығының мүшесі ретінде жіктелген; 1992 жылы Донг оны Cetiosauridae ішіндегі Shunosaurinae тұқымдастығына жатқызды. Кладистік талдаулар әртүрлі нәтижелер берді. 1995 жылы Пол Апчерч Шунзаврдың Euhelopodidae тұқымдастығына, басқа юра дәуіріндегі қытайлық сауроподтармен бірге жататындығын көрсететін зерттеу жариялады. Дегенмен, Джеффри Уилсонның 2002 жылғы талдауы оның Eusauropoda ішінде өте төменгі жағдайда екенін көрсетті. Шунзавр Австралияның Квинсленд аймағынан табылған Роэтозаврмен туыс болуы мүмкін.
Shunosaurus was originally classified as a member of the Cetiosaurinae; in 1992 Dong assigned it to Shunosaurinae within the Cetiosauridae. Cladistic analyses have rendered conflicting results. In 1995 Paul Upchurch published a study in which Shunosaurus belonged to the Euhelopodidae together with other Jurassic Chinese sauropods. However, an analysis by Jeffrey Wilson in 2002 indicated it had a very basal position within the Eusauropoda. Shunosaurus is perhaps related to Rhoetosaurus from Queensland in Australia.
Палеобиология
Оның мойнының ұзындығы шунозаврдың төменгі жағындағы өсімдіктермен қоректенгенін көрсетеді. Оның жауырының пішіні қалың өсімдік материалдарын көп мөлшерде өңдеуге жақсы бейімделген. Шунзавр Дашанпу фаунасында табылған қазбалардың 90% құрайды, бұл оның өмір сүрген ортадағы басым және/немесе көп кездесетін түр болғанын көрсетеді. Ол жергілікті Орта юра кезеңінің ландшафтын басқа завроподтармен – датозавр, омейзавр және протогнатозаврмен, мүмкін орнитопод кьяозаврмен, ал ерте стегозавр хуаянгозаврмен, сондай-ақ ет жейтін теропод газозаврмен бөлісті.
Its neck length indicates that Shunosaurus was a low browser. The form of its jaws is well adapted to processing large amounts of coarse plant material. Shunosaurus accounts for 90% of the fossils found in the Dashanpu fauna, showing it was a dominant and/ or common member of its habitat and environment. It shared the local Middle Jurassic landscape with other sauropods, Datousaurus, Omeisaurus and Protognathosaurus, the possible ornithopod Xiaosaurus, and the early stegosaur Huayangosaurus, as well as the carnivorous theropod Gasosaurus.