Палестина Коммунистік Партиясы: Тарихы мен тарауы

Кіріспе

Палестина Коммунистік партиясы (Palestinian Communist Party, қысқартылған PKP; الحزب الشيوعي الفلسطيني) – 1923 жылы Палестина Коммунистік партиясы мен Палестина Коммунистік партиясының бірігуі нәтижесінде Британдық Палестина мандатында құрылған саяси партия. 1924 жылы партия Коммунистік Интернационалдың Палестиналық бөлімі ретінде мойындалды. Партияның алғашқы жылдары басым бөлігі еврейлерден тұрды, бірақ олар антисионистік позиция ұстанды.

Тарих

1923 жылы партия съезінде араб ұлттық қозғалысына қолдау көрсету позициясы қабылданды, бұл қозғалыс "британ империализміне қарсы және британ империализміне одақтасқан еврей буржуазиясының қозғалысы ретінде қарастырылатын" сионизмді айыптады, бұл қадам партияға Коминтернге мүшелік алуға мүмкіндік берді. Партия Палестинадағы сионистік қоныстарға, Хистадрутқа және оның еврей еңбек саясатына қарсы болды. 1920 жылдардың ортасында партия араб мүшелерін қабылдауға кірісті. Карл Радек, Коминтерннің Шығыс бөлімінің басшысы ретінде, ПКП-ға "яһудилер қатыса алатын араб жұмысшыларының партиясы болуы керек" деп тапсырды. Британдық барлау деректеріне сәйкес, алғашқы араб 1924 жылы партияға қосылған. 1925 жылы партияда сегіз араб мүшесі болды. Сол жылы партия Палестина араб жұмысшыларының қоғамымен байланыс орнатты. Сонымен қатар, партия жергілікті араб қоғамының элиталық топтарымен қарым-қатынас жасады. Фред Холлидейдің сөзіне қарағанда, көптеген христиан арабтар партияға қызығушылық танытты, себебі олар православиелік болғандықтан Ресеймен эмоционалды байланыс сезінді. 1927 жылы Брюссельде өткен Империализмге қарсы Лиганың конференциясында партия өкілдері Поле Сионмен қақтығысып, Лига ішінде Палестина, Египет және Сириядан келген араб ұлтшылдарымен бірлесіп антисионистік блок құрды. Алайда, 1928 жылы Коминтерн ультрасолшыл бетбұрыс жасап, отарлардағы ұлттық буржуазиялармен ынтымақтастықты тоқтатқаннан кейін, араб халқы арасында партияның беделін нығайту процесі тоқтап қалды. 1930 жылы Коминтерн Палестиналық бөліміне өздерінің кадрлары мен жетекшілері арасында араб өкілдерін жылдамдатуға шақырып, тағы бір күрт өзгеріс жасады. Теппердің өзі 1929 жылы британдықтар тарапынан Палестинадан қуылды және Еуропаға көшті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол "Қызыл оркестр" тыңшылар желісіне жетекшілік етті. 1934 жылы палестиналық араб Радуан Әл-Хилу Коминтерн тарапынан партияның бас хатшысы болып тағайындалды және 1943 жылы партиядан кеткенге дейін осы лауазымда қызмет етті. 1943 жылы партия бөлінді, араб мүшелері 1944 жылы Ұлттық азаттық лигасын құрды. ПКП және НЛЛ бастапқыда БҰҰ-ның 1947 жылғы бөлу жоспарына қарсы болды, бірақ Кеңес Одағы оны мақұлдағаннан кейін қабылдады. 1947 жылғы қазанда бөлінуді қолдағаннан кейін ПКП өз атын МАКЕЙ, Эрец Израильдің Коммунистік партиясы деп өзгертті. Бұл коммунистер партия атауында "Эрец Израиль" ("Израиль жері") терминін алғаш рет қолданғаны еді. Дегенмен, Палестинада "Палестинаны" еврей тіліне аударғанда "Эрец Израиль" деп аудару кең таралған практика болды. Партия бөлінуді екі ұлттық мемлекетке қарайтын уақытша бұрылыс ретінде қарастырды. 1951 жылдан бастап Иордания Коммунистік партиясы Батыс жағалаудағы палестиналықтарды ұйымдастырды, ал жаңа Палестина Коммунистік Ұйымы Газа қаласындағы мүшелерін жұмылдырды. 1975 жылы Иордания партиясының филиалы ретінде Батыс жағалауда Палестина Коммунистік Ұйымы құрылды. 1982 жылы ол Иорданиямен байланысын үзді және Газадағы ұйыммен бірігіп, жаңа Палестина Коммунистік партиясын құрды. Бұл партия кейін Палестина Халық партиясына айналды. 1987 жылы ол Палестина Азат ету ұйымына қосылды.

In 1923, at the party congress, a position of support was adopted in favour of the Arab national movement as a movement "opposed to British imperialism and denounced Zionism as a movement of the Jewish bourgeoisie allied to British imperialism", a move that won it membership of the Comintern. The Party was also opposed to Zionist settlement in Palestine and to the Histadrut and its Jewish labor policy. During the mid 1920s the party began recruiting Arab members. Karl Radek, as head of the Comintern's Eastern department, instructed the PCP that it must "become a party of Arab workers to which Jews can belong." According to British intelligence sources, the first Arab joined the party in 1924. By 1925 the party had eight Arab members. In that year the party was in contact with the Palestine Arab Workers Society. Simultaneously the party established relations with elite sections of the local Arab society. According to Fred Halliday, many Christian Arabs were attracted towards the party since they, being Orthodox, felt emotional bonds with Russia. Representatives from the party at the League against Imperialism's 1927 conference in Brussels clashed with Poale Zion, forming an anti Zionist bloc with Arab nationalists from Palestine, Egypt and Syria within the League. However, when the Comintern made its ultra left turn in 1928 and denounced cooperation with national bourgeoisies in the colonies, the process of strengthening of the party amongst the Arab population was stalled. In 1930 the Comintern did yet another sharp turn, urging its Palestinian section to speedily increase the Arab representation amongst its cadres and leaders. Tepper, himself, was expelled from Palestine by the British in 1929 and moved to Europe. During World War II, he led the Red Orchestra spy ring. In 1934 Radwan Al Hilu, a Palestinian Arab, was appointed by the Comintern as the secretary general of the party which he held until his resignation from the party in 1943. In 1943 the party split, with the Arab members forming the National Liberation League in 1944. The PCP and NLL both initially opposed the 1947 UN Partition Plan, but accepted it after the Soviet Union endorsed it. The PCP changed its name to MAKEI, the Communist Party of Eretz Israel, after endorsing partition in October 1947. This was the first time the communists had used the term 'Eretz Israel' ('Land of Israel') in a party's name. However, it had been a widespread practice in Mandate Palestine to translate 'Palestine' as 'Eretz Israel' when translating into Hebrew. The party still viewed partition as a temporary detour on the road to a binational state. From 1951 the Jordanian Communist Party organized Palestinians in the West Bank while a new Palestinian Communist Organization mobilized members in Gaza City. In 1975 a Palestinian Communist Organization was formed in the West Bank as a branch of the Jordanian party. In 1982 it severed ties with Jordan and merged with the organization in Gaza to become the new Palestine Communist Party. This Party later became the Palestinian People's Party. In 1987, it joined the Palestine Liberation Organization.