Украинаның Перша Лигасы – футболдың ұлттық бірінші лигасы. Құрамындағы командалар Украина кубогында да өнер көрсетеді. Тарихы, ережелері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украинадағы футбол лигасы
Association football league in Ukraine
Перша лига (Украина бірінші лигасы) – Украинадағы ұлттық футбол жарыстарының деңгейі (екінші деңгей), Украина футбол ассоциациясының қалауы бойынша Кәсіби футбол лигасы басқарады. Лига мүшелері Украина кубогында да қатысады. Лига – үш деңгейлі «жарыс пирамидасы» ішіндегі жарыстардың аралық деңгейі болып табылады.
The Persha Liha (Перша ліга) or Ukrainian First League is a level of national football competitions (second tier) in Ukraine governed by the Professional Football League at the discretion of the Ukrainian Association of Football. Members of the league also participate in the Ukrainian Cup. The league is the intermediate level of competitions within the three tiered "competition pyramid".
Тарих
Лига жаңадан құрылған Украина футбол федерациясы (Украина КСР футбол федерациясының мұрагері) тарапынан құрылды. Кеңес Одағының ыдырауымен қатар, бұл лига екінші деңгейдегі, Украин жоғары лигасынан (Выща Лига) төмен, ал Украин көшкінші лигасынан (Переходна Лига) жоғары орналасты. Бұл лигадағы алғашқы ойындар 1992 жылдың 14 наурызында өтті. Лиганың ұйымдастырылуы осыған бірнеше ай бұрын басталды және негізінен бұрынғы Кеңес Одағының төменгі екінші лигасының (4-ші деңгей, Украина кеңестік жарыстарын қараңыз) топтарында бәсекелескен украин клубтарынан тұрды. Лигаға сондай-ақ КСР Одағы жоғары лигасының резервтік құрамалары мен әуесқойлар арасындағы Украина футбол чемпионатындағы үздік үш команда, KFK (фитнес клубтары) да қосылды. Перша Лига (Бірінші Лига) Выща Лигадан (қазіргі Украина Премьер-лигасы) төмен және Украинаның кәсіби футбол лигасы жүйесінің екінші дивизионы болып табылады. Бірінші Лига PFL ұйымына енді, ол әуесқой емес клубтардың барлық футбол лигаларын (жоғары, бірінші және екінші) біріктірді. 1996 жылдың 26 мамырында аматорлық емес клубтардың құрылтай конференциясы өтті, ол кәсіби лиганы құрды және оның уставын, сондай-ақ басқаруын бекітті. Украина футбол лигасы жарыстарына қатысқан көптеген клубтар кәсіби клубтар болып қайта ұйымдастырылды, бұл процесс 1980 жылдардың соңында басталды. 17 шілдеде кәсіби лига бірнеше басқа ұлттық футбол ұйымдарымен кәсіби клубтар (мүшелері) арасында жарыстар ұйымдастыру туралы келісімге келді. "Галичина" газетінің (Ивано-Франковск) мәліметінше, 2010 жылы лига клубтарының жылдық бюджеті 6 миллионнан 30 миллион гривнаға дейін ауытқып келді. Лига 2008 жылдың 15 сәуірінде Украина Премьер-лигасы өзін-өзі басқарушы ұйымға қайта ұйымдастырғаннан кейін, кәсіби футбол лигасының (PFL) жоғары лигасына ресми түрде айналды. Әдетте, Бірінші Лиганың ең жақсы екі командасы Премьер-лигаға көтеріледі, ал Премьер-лиганың ең нашар екі командасы Бірінші Лигаға түсіріледі. Әр клубтың әр лигада тек бір командамен қатысуға рұқсаты болғандықтан, екінші команданың көтерілуі жиі күшін жояды, осылайша маусымда үшінші орын алған команданың көтерілуіне мүмкіндік береді. Ең сәтті екінші командалардың бірі – «Динамо» Киевтің (FC Dynamo 2 Kyiv) командасы.
The league was set up by the newly reorganized Football Federation of Ukraine (a successor of the Football Federation of the Ukrainian SSR) with the falling apart Soviet Union as a second tier, lower than Ukrainian Higher League (Vyshcha Liha) and higher that Ukrainian Transitional League (Perekhidna Liha). The very first round of games that took place for this league was on 14 March 1992. The league itself was organised just a few months before that and consisted mostly of all the Ukrainian clubs that previously competed in the one of groups of the Soviet Lower Second League (4th tier, see Ukrainian Soviet competitions). To the league were also added some Soviet Top League reserve squads of the Soviet Top League reserve squads competition and the three best performers of the Ukrainian football championship among amateurs, KFK (Fitness clubs). The Persha Liha (First League) is lower than the Vyshcha Liha (Higher League) (currently known as the Ukrainian Premier League) and is the second division of the Ukrainian professional football league system. The First League was incorporated into the PFL organisation that combined all the football leagues of non amateur clubs (Top, First, and Second). On 26 May 1996 the Constituent Conference of non amateur clubs took place which created the professional league, and confirmed its statute as well as its administration. Most of the clubs that had previously participated in the Ukrainian football league competitions were reorganized as professional, a process that actually started in the late 1980s. On 17 July the professional league signed an agreement with several other national football organizations to organize competitions among the professional clubs (its members). According to the newspaper Halychyna (Ivano Frankivsk) the annual budget of league's clubs varied between ₴6 million to ₴30 million in 2010. The League officially became the top league of the Professional Football League (PFL) from 15 April 2008 when the Ukrainian Premier League reorganized itself into a self governed entity. Usually the top two teams from the First League are promoted to the Premier League, while the two lowest teams from the Premier League are demoted to the First League. Because each club is only allowed to be represented with a single squad per each league, the second squad's promotion often is voided, thus, allowing the promotion of the third placed club during a season. One of the most successful second squads is of Dynamo Kyiv (FC Dynamo 2 Kyiv).
Қазіргі құрамы
Келесі командалар 2023–24 жылғы маусымда бақталастырылады. Өткен маусымда басқа командалардың шығуына байланысты екі команда деградациядан құтылды. Әр команданың атымен қатар, оның туған қаласы мен стадионы көрсетілген. Команда Туған қаласы Стадион Сыйымдылығы 2022–23 жылғы орны 1 лигадағы бірінші маусым 1 лигадағы маусымдар Агробизнес Волочиск Юнист стадионы 2,700 өткізілмеген 2018/19 4 Буковина Черновцы Буковина стадионы 12,076 11-орын 1994/95 13 Чернигов Чернигов Чернигов Аренасы 500 13-орын 2022/23 1 Диназ Демідов Диназ стадионы 500 12-орын 2022/23 1 Эпицентр Камянец-Подільський ім. Тонкочеєва стадионы 2,587 6-орын 2022/23 1 Хірник Горішні Плавні Юніст стадионы 2,500 16-орын 2014/15 9 Інгулець Петрове Інгулець стадионы 2,500 ПЛ: 14-орын 2016/17 4 Карпати Львів Україна стадионы 28,051 5-орын 2004/05 3 Хуст Хуст Карпати стадионы 5,200 2 лига: 2-орын 2023/24 дебют Кремінь Кременчук Кремінь стадионы 1,500 8-орын 1997/98 7 Лівий Берег Гнідин Лівий Берег стадионы 5,000 өткізілмеген 2023/24 дебют Маріуполь Маріуполь Західний стадіон 3,206 15-орын 2022/23 1 Металіст Харків Металіст стадионы 41,307 ПЛ: 15-орын 1994/95 6 Металург Запоріжжя Славутич Арена 11,883 4-орын 2019/20 2 Нива Б. Буча Ювілейний стадіон 1,028 2 лига: 1-орын 2023/24 дебют Нива Т. Тернопіль Тернопільський міський стадіон 15,150 7-орын 2001/02 8 Поділля Хмельницький Спортивний комплекс Поділля 6,800 өткізілмеген 1992 8 Полтава Полтава Молодіжний стадіон 680 14-орын 2022/23 1 Прикарпаття Івано-Франківськ Рух стадіон 6,500 9-орын 2018/19 5 Вікторія Суми Ювілейний стадіон 25,830 өткізілмеген/бірігу 2023/24 дебют
The following teams are competing in the 2023–24 season. Two teams were spared from relegation from previous season due to other teams' withdrawal. In addition to the each team's name, its home city and stadium is shown. Team Home city Stadium Capacity Position in2022–23 First seasonin 1L Seasonsin 1L Ahrobiznes Volochysk Yunist Stadium2,700 missed 2018/19 4Bukovyna Chernivtsi Bukovyna Stadium12,076 11th 1994/95 13 Chernihiv Chernihiv Chernihiv Arena500 13th 2022/23 1 Dinaz Demydiv Dinaz Stadium500 12th 2022/23 1 Epitsentr Kamianets Podilskyi imeni Tonkocheyeva Stadium2,587 6th 2022/23 1 Hirnyk Sport Horishni Plavni Yunist Stadium2,500 16th 2014/15 9Inhulets Petrove Inhulets Stadium2,500 PL: 14th 2016/17 4Karpaty Lviv Ukraina Stadium28,051 5th 2004/05 3 Khust Khust Karpaty Stadium5,200 2L: 2nd 2023/24 debutKremin Kremenchuk Kremin Stadium1,500 8th 1997/98 7Livyi Bereh Hnidyn Livyi Bereh Stadium5,000 missed 2023/24 debut Mariupol Mariupol Zakhidnyi Stadium3,206 15th 2022/23 1Metalist Kharkiv Metalist Stadium41,307 PL: 15th 1994/95 6 Metalurh Zaporizhia Slavutych Arena11,883 4th 2019/20 2Nyva B. Bucha Yuvileinyi Stadium1,028 2L: 1st 2023/24 debutNyva T. Ternopil Ternopilsky Misky Stadion15,150 7th 2001/02 8Podillya Khmelnytskyi Sport Complex Podillya6,800 missed 1992 8 Poltava Poltava Molodizhnyi Stadium680 14th 2022/23 1Prykarpattia Ivano Frankivsk Rukh Stadium6,500 9th 2018/19 5 Viktoriya Sumy Yuvileiny Stadium25,830 missed/merger 2023/24 debut
Орналасу картасы
Төменде командалардың орналасқан жері көрсетілген. А тобының командалары қызыл түспен белгіленген. В тобының командалары жасыл түспен белгіленген.
The following displays the location of teams. Group A teams marked in red. Group B teams marked in green.
Жалпы сипаттама
Лига өзінің бәсекелестігін тұрақты екі циклды форматта өткізеді, онда әр команда бір-бірімен екі рет ойнайды. Лига жарыстарын күзден көктемге дейін өткізеді, бірақ Украинадағы климаттық жағдайларға байланысты маусым ортасындағы қысқы үзіліс әдетте жарыс маусымдары арасындағы жазғы үзілістен ұзақ болады. 1995 жылдан бері лига бүкіл Еуропа құрлығында қолданылатын ұпай есептеу жүйесін де қолданады: жеңіске 3 ұпай, тең түсуге 1 ұпай, ал жеңіліске 0 ұпай беріледі.
The league conducts its competition in a regular double round robin format where each team plays with every other one twice. The league conducts its competitions from fall to spring, however due to climate conditions in Ukraine, a mid season winter break is usually longer than the summer break between competition seasons. Since 1995 the league also follows the same system of points calculation that is adopted throughout the whole European continent, 3 points for win, one for draw, and none for loss.
Қатысушылар саны
Оның тарихы бойында лига мүшелерінің саны ауытқып келген. 1999 жылға дейінгі алғашқы жылдары лигада 20 немесе одан көп қатысушы болды. Кейін, бәсекелестіктің сапасын жақсарту мақсатында барлық лигалардағы мүшелер санын азайту туралы идея туды. 2013 жылға дейін қатысушылар саны 2006–2008 жылдардағы бірнеше маусымды есептемегенде 18-ге дейін төмендетілді. Соңғы кезде, 2013 жылдан бері саны 16-ға дейін азайтылды және осы деңгейде сақталып келеді.
During its history the number of members in the league has fluctuated. In its first years before 1999 the league consisted of 20 or more participants. Later there was an idea to decrease the number of members in all leagues in order to improve the quality of competition. Until 2013 the number of participants was reduced to 18 except for couple of seasons in 2006–2008. Recently since 2013 the number was reduced further to 16 where it remains since.
Лиганың танымалдылығы
2009–2010 жылғы маусымнан бастап Бірінші лига өзінің танымалдығын арттыру мақсатында таңдалған ойындарды интернет желісі арқылы көрсетуге көшті. Лигадағы ең сәтті клубтар – «Динамо-2» (Киев), «Ховерла» (Ужгород) және «Зирка» (Кропивницкий) болды. Аталған командалардың барлығы таратылды немесе түрлі реорганизациялардан өтті. 2016 жылы «Динамо» Киев клубы екінші командасын кәсіби жарыстардан шығарды, ал «Ховерла» клубына аттестациядан өтуге рұқсат берілмеді. Ал бұрын, 2008 жылы реорганизациядан өткен «Зирка» клубы, жергілікті жастар футбол клубы «Олимпик» (Кропивницкий) негізінде қайта құрылып, 2016 жылы лигадағы үшінші чемпиондығын жеңіп алды.
Since the 2009–10 season the First League has started to broadcast selected matches over the internet in order to increase its popularity. The most successful clubs in the league are FC Dynamo 2 Kyiv, FC Hoverla Uzhhorod, and FC Zirka Kropyvnytskyi. All of those teams were either disbanded or went through some sort of reorganizations. In 2016 Dynamo Kyiv withdrew its second team from professional competitions, while FC Hoverla was refused in attestation. Previously in 2008 FC Zirka that went through reorganization was re established based on a local youth football club FC Olimpik Kropyvnytskyi and in 2016 won its third championship in the league.
Бірінші лига чемпионаттарында плей-офф ойындары жиі кездеспейді. Дегенмен, жылдар бойы клубтар көтерілу немесе құлау орындары үшін күрескен жағдайлар болды. Алғашқы постсезондық шара 1998 жылдың шілдесінде Киев пен Борисполь қалаларында өткен құлауға қатысты мини-турнирден құралды. Онда Екінші лиганың үш топ жеңімпазы және Бірінші лигада 18-орынды алған Буковина клубы қатысты. Турнир 1998–99 жылғы Украина Бірінші лигасына өтетін клубтарды анықтады. Келесі жылы лига алғашқы көтерілу плей-офын өткізді.
Post season play offs are not common feature of the First League competition. Over the years there were several instances when clubs contested promotion or relegation berths. The first post season feature consisted of a relegation mini tournament that took place in July 1998 in Kyiv and Boryspil. It involved three group winners of the Second League and Bukovyna that placed 18th place in the First League. The tournament identified clubs which would qualify for the 1998–99 Ukrainian First League. The next year the league featured its first promotion play off.