Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Оңтүстік-Шығыс Азияда португалиялық жалдамалы әскер
Portuguese mercenary in southeastern Asia
Филипе де Брито э Никоте немесе Нга Зинга (,) (шамамен 1566 – 1613 сәуір) – Аракан корольдігі Мраук У қызметінде болған, кейіннен Сиам корольдігі Аюттхая қызметінде болған португалиялық орысбасар және жалдамалы әскер. Оның есімі француз тілінде Филипп де Брито деп те жазылады.
Filipe de Brito e Nicote or Nga Zinga (, ; c. 1566 – April 1613) was a Portuguese adventurer and mercenary in the service of the Arakanese kingdom of Mrauk U, and later of the Siamese Kingdom of Ayutthaya. His name is also recorded with the French spelling Philippe de Brito.
Өмірбаян
Португалияның Лиссабон қаласында француз әкесінен туған де Брито алғаш рет Оңтүстік-Шығыс Азияға каюта мальчигі ретінде сапар шекті. Кейін ол Аракан патшасы Мин Разагьиге қызмет етіп, 1599 жылы 3 фрегат және 3000 әскермен Сириам (қазіргі Танлинь) қаласының губернаторы болды. Ол Сириамға көбірек португалдықтарды қоныстандыруға шақырды (Байингиге қараңыз) және қорғану үшін бекіністер салды. Ақырында ол қаланың бақылауын өз қолына алып, Араканнан тәуелсіздігін жариялады. Тунгуо мен Аракан шабуыл жасаған кезде ол Араканның тәж мұрагері Мин Хамаунгты тұтқындап, 1603 жылға дейін бірмеліктерден тәуелсіздік алғанға дейін оны кепілде ұстады. Де Брито кейін Мартабанның Банья Даласының қызына үйленді және Аюттая Корольдігінің (Сиам, қазіргі Таиланд) азаматы атанды. Келесі жылы Гоаға ресми мойынұстау үшін оралған ол 1602 жылы қайта келді. Португал корольдік сарайы оған «Сириам қолбасшысы», «Пегу жаулап алу армиясының генералы» және «Пегу патшасы» деген құрметті атақтар берді. Ава шабуыл жасаған кезде және Тунгуо патшасы Аюттаяға бағынуды сұрағаннан кейін, Аюттая патшасы Экатотсарот Банья Дала мен де Бритоны Тунгуоға көмекке жіберді. Бірақ олар келгенше Тунгуо Ава патшасына бағынды. Банья Дала мен де Брито кейін Тунгуоны өртеп, Натшиннаунгты қоса алғанда, барлық қалған мүлікті және адамдарды Сириамға әкелді. Де Брито осы мүмкіндікті пайдаланып «Будданың қасиетті заттарын тартып алды» және «Будда бейнелерін, қасиетті ғибадатханалар мен пагодаларды күштеп бұзуға дейін дінге қарсылық жасады». Шведагон пагодасынан Дхаммазеди қоңырауын алып, оны Сингуттара төбесінен Пазундаунг арнасына дейін домалатты. Қоңырау мен сал де Бритоның бас кемесіне бекітіліп, Сириамға сапар жасады, онда оны балқытып зеңбірек жасау жоспарланған. Бірақ жүк тым ауыр болды. Баго және Янгон өзендерінің қосылған жерінде, қазір Маймыл нүктесі деп аталатын жерде сал қирады, қоңырау суға шөкті, де Бритоның кемесі де онымен бірге батып кетті. 1613 жылы де Бритоның Сириам қаласын король Анаукпетлунның бірма әскерлері қоршап алды. 1613 жылғы сәуірде қала түскен соң де Брито Натшиннаунгпен бірге айқашқа ілініп, өлімге кесілді. Де Брито үш күнге созылған азапты өлді. 400-ден астам португалдықтар Аваға әскери тұтқын ретінде әкелінді.
Born to a French father in Lisbon, Portugal, de Brito first traveled to Southeast Asia as a cabin boy. He eventually served under Min Razagyi, King of Arakan and became governor of Syriam (now Thanlyin) in 1599, commanding 3 frigates and 3000 men. He encouraged more Portuguese to settle in Syriam (see Bayingyi) and constructed forts for defence, eventually seizing control and announcing his independence from Arakan. He captured Min Khamaung, crown prince of Arakan when Toungoo and Arakan attacked, keeping him hostage until granted independence from any Burmese in 1603. De Brito then married the daughter of Bannya Dala of Martaban, becoming a subject of the Kingdom of Ayutthaya (Siam, present day Thailand). Returning to Goa the next year to gain official recognition, he returned in 1602, awarded the titles "Commander of Syriam", "General of the conquests of Pegu", and "King of Pegu" by the Portuguese royal court. King Ekathotsarot of Ayutthaya mobilized Bannya Dala and de Brito to come to the aid of Toungoo, when attacked by Ava, and after Toungoo's king Natshinnaung had asked to be subject to Ayutthaya. Before they could arrive however, Toungoo had submitted to the King of Ava. Bannya Dala and de Brito then burnt down Toungoo and brought back any remaining property and people, including Natshinnaung, to Syriam. De Brito took the opportunity of "seizing objects of worship of the Buddha" and "committed sacrilege to the point of forcibly demolishing Buddha images and sacred shrines and pagodas." removed the Dhammazedi Bell from the Shwedagon Pagoda and rolled it down Singuttara Hill to a raft on the Pazundaung Creek. The bell and raft were lashed to de Brito's flagship for the journey across the river to Syriam, to be melted down and made into cannon. The load proved too heavy, and at the confluence of the Bago and Yangon Rivers, off what is now known as Monkey Point, the raft broke up and the bell went to the bottom, taking de Brito's ship with it. In 1613, de Brito's Syriam was besieged by the Burmese forces of King Anaukpetlun. After the fall of the city in April 1613, de Brito was crucified and executed along with Natshinnaung. de Brito was executed by being impaled; it took him three days to die. More than 400 Portuguese were taken as prisoners of war back to Ava.