Кіріспе
Хадис Аламаеху (; 15 қазан 1910 – 6 желтоқсан 2003) – эфиопиялық романист және Эфиопияның Сыртқы істер министрі. Оның амхар тілінде жазған «Соңғы демге дейінгі махаббат» романы (амхар тілінде: ፍቅር እስከ መቃብር; Fəqər əskä Mäqabər, 1968) – қазіргі эфиопия әдебиетінің классикасы саналады.
Haddis Alemayehu (; 15 October 1910 – 6 December 2003) was an Ethiopian novelist and Foreign Minister of Ethiopia. His Amharic novel Love to the Grave (Amharic: ፍቅር እስከ መቃብር; Fəqər əskä Mäqabər, 1968) is considered a classic of modern Ethiopian literature.
Өмірбаян
Хадис Гожам провинциясындағы Дебре Маркос қаласының төменгі бөлігінде, Эндодам Кидане Михерет ауданында дүниеге келген. Ол православие дінінің священнигі Аба Алемаеху Соломон мен анасы Деста Алемудың ұлы болған. Ол анасының тәрбиесінде өсті. Бала кезінен бастап ол Эфиопия православие шіркеуінің білім беру жүйесінде оқыды, Дебре Элиас, Дебре Верк және Дима Георгис монастырьларында білім алды, сонда ол Кинэ (Эфиопия православие шіркеуінің кеңейтілген білім беру түрі) бітірді. Кейін ол Аддис-Абебаға көшіп, бірнеше мектепте оқыды, оның ішінде шведтік миссионерлік мектепте (1925–1927) және кейіннен Тафари Маконнен мектебінде секулярлық білім алу үшін (EthioView 12 желтоқсан 2003). Осы кезеңде ол өзінің алғашқы пьесасын жазды – «Ехабешан евдехуала Габча» («Хабешенің үйлену тойы және оның керітартпалығы»), ол ерекше есейген стильді көрсетті. 1930 жылдардың басында Хадис Гожамға оралып, Дебре Маркоста оқытушылық қызметке тағайындалғанға дейін кеден инспекторы және мектеп директоры болып жұмыс істеді. Хаддис Алемаеху 1935–1936 жылдардағы итальян-эфиопия соғысында отаршылдыққа қарсы күресті, содан кейін тұтқындалып, Батыс Жерорта теңізіндегі Понца аралына, одан кейін Сардинияға жақын Липари аралына жіберілді. Одақтас күштер босатып алғаннан кейін Хадис Эфиопияға оралды (1943). Баспасөз және пропаганда департаментінде және Сыртқы істер министрлігінде қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін ол Иерусалимдегі эфиопиялық консул болды (1945–1946), онда шамамен екі жыл тұрды. Сол жерде ол Иерусалимде өскен Кибебе Цехай Белаймен танысып, үйленді. Содан кейін Хаддис Атлантик-Ситиде (Нью-Джерси) өткен халықаралық коммуникациялар конференциясына делегат ретінде қатысты (1946). Кейін ол Вашингтондағы Эфиопия миссиясына және Біріккен Ұлттар Ұйымына (1946–1950) тағайындалды. Оның келесі қызметі Эфиопия Сыртқы істер министрлігінде болды, алдымен Бас директор, содан кейін Министрдің орынбасары болып жұмыс істеді. 1956–1960 жылдары ол БҰҰ-да Эфиопия өкілі болды. Эфиопияға оралғаннан кейін Хаддис Білім министрлігінде қысқа уақыт жұмыс істеді (1960), содан кейін Ұлыбритания мен Нидерланды елшісі болып тағайындалды (1960–1965). Эфиопияға қайтарылғаннан кейін денсаулығы нашар болған Хаддис мемлекеттік қызметке кірмеуді жөн көрді. Ол өте тартыншақпен жоспарлау және даму министрі (1965–1966) болуға келісті, сондай-ақ Эфиопия Сенатында (1968–1974) қызмет етті. Дерг режимі (Эфиопия революциясынан пайдаланған жаңа әскери үкімет) кезінде Хаддис таратылған парламенттің орнына құрылған кеңесші органның мүшесі болды. Алайда ол Дергтің премьер-министр болу ұсынысын қабылдамады, осылайша өзін кез келген маңызды үкіметтік қызметтен шеттетіп алды. Осы уақытта ол әдебиетке қайтып оралды, феодалдық Эфиопиядағы махаббат туралы өзінің әйгілі романы «Фикр Эске Мекабрды» жариялады. Бұдан басқа, ол «Вонгельгнау Дагна» («Қылмыстық судья») және «Елемезат» («Тұмсаларда ғана тәтті») сияқты туындыларын жазды. Соңында Аддис-Абеба университеті оған құрметті докторлық дәрежесін берді.
Тиісті әдебиет
Айле, Тесфай Вубшет. "Хаддис Аламаехудің ескі әлемге деген көзқарасы: әдеби реализм және амар тіліндегі «Фикир иске Мекабир» романындағы тарих трагедиясы". Кембридж постколониалды әдеби сауалнама журналы (2023): 1–24.