Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тимергара () — Пәкістанның Хайбер-Пахтунхва провинциясында орналасқан Төменгі Дир ауданының орталығы және жаңадан құрылған Орталық Дир ауданының уақытша орталығы. Тимергара қаласы Панькора өзенінің шығыс жағалауында орналасқан. Қала аумағында б.з.д. 1500-600 жылдар аралығында қазылған индо-арийлердің зираттары табылды. Панькора өзенінің батыс жағында Баламат қазбасы орналасқан. Бұл жер б.з.д. 1500 жылдан бері үздірілмей қоныстанған. Археологиялық қазбалар нәтижесінде б.з.д. 500 жылға дейінгі үйлер мен отқа арналған алтарьлар табылған, бұл тұрғындардың отқа табынуға негізделген арий дінінің ерте түрін ұстанғанын көрсетеді. Аймақтың ертедегі саяси тарихы Бактриялықтар, скифтер және гефталиттердің билігімен байланысты, осы кезеңдерге жататын артефакттар мен қирандылар аймақ бойынша кеңінен таралған. 1998 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 43 774 адамды құрады. Қаланың көп бөлігі Панькора өзенінің жағалауында орналасқан, ол Баламатты қаланың орталық бөлігінен бөліп тұрады.
Timergara (, ) is a city and the district headquarters of the Lower Dir District and temporary headquarter of newly established Central Dir District in Khyber Pakhtunkhwa Pakistan. Timergara city is located on the east bank of the Panjkora River. It lies at an altitude of The town is the site of excavated graves of Indo Aryans, dating from 1500 to 600 BC. On the west side of the Panjkora River is the excavated site of Balambat. The site has been occupied continuously since the time of the Indo Aryans in 1500 BC. Discoveries included houses dating from 500 BC and fire altars, showing that the people followed early form Aryan religion which revolved around fire worshipping. The areas early political history is defined by the control of the Bactrians, Scythians and Hepthalites, and artifacts and ruins from these periods are found throughout the region. At the 1998 Census, the town had a population of 43,774. Most of the main city lies on the bank of the river Panjkora, which separates Balambat from the main city.
Төменгі Дирдегі білім беру демографиясы
Жалпы тіркелу көрсеткіші Качи класын ескермей 73,83%, ал Качи класын ескергенде 79,59% құрайды. Оқушылар мен мұғалімдер арақатынасы – әрбір мұғалімге 43 оқушы. Әрбір ер мұғалімге 41 ұл, әрбір әйел мұғалімге 46 қыз шағатылады. Жақында өткізілген әмбебап бастауыш білім беру (UPE) сарптамасы бойынша 5-7 жас аралығындағы балалардың жалпы саны 104 498, оның ішінде 56 937 адам Абдурахим Хан он жетінші ғасырдың соңында Мандалдан (Бажавар агенттігі) көшіп, Тимергараға қоныстанған. Ол ізгілігімен "Тор Баба" деп белгілі болды. Абдурахим Хан мен Ахунд Илияс (1676 жылы қайтыс болған) шейх Адам Биноридің шәкірттері болған. Тимерғарадағы Мандал (Утманкхайл руы) немесе көбінесе Шайхан деп аталатындар – Баба Абдурахим Ханның ұрпақтары.
The total gross enrollment ratio is 73.83% excluding Kachi and 79.59% including Kachi class. Student–teacher ratio is 43 students per teacher. There are 41 boys per male teacher and 46 girls per female teacher. According to the recent Universal Primary Education (UPE) survey, the total number of children in the age group 5–7 years is 104,498 in which 56,937 Abdur Rahim Khan migrated from Mandal (Bajawar Agency) in the late seventeenth century and settled in Timergara. He was known as Tor Baba for his piousness. Abdur Rahim Khan and Akhund Ilyas (d. 1676) were disciples of Shaikh Adam Binori. The Mandal (clan of Utmankheil) in Timergara or mostly called Shaikhan are the descendants of Baba Abdur Rahim Khan.
Климат
Жазғы маусым ыстық және құрғақ, ал қысқы маусым суық және ылғалды. Мамыр мен маусым аралығында температура күрт өседі, содан кейін шілдеден тамыздың соңына дейін өте ыстық болады. Дегенмен, қыркүйек айында ауа райы салқындап, әсіресе түнгі уақытта суық болады. Қазан айынан бастап температура тез төмендейді. Желтоқсан мен қаңтар айлары ең суық айлар болып табылады. Қаңтар айындағы орташа ең төменгі температура −8 °C құрайды. Жауын-шашын көбінесе шілде, тамыз, желтоқсан, қаңтар және ақпан айларында жауады. Суық аяқталар кезде кейде найзағай мен градус жауады. Тимергара жаһандық жылыну мен климаттың өзгеруіне бірдей ұшырайды. 2010 жылы қармен бірге ауыр су тасқыны болды, ол қаланың инфрақұрылымына көп зиян келтірді. 2014 жылдың наурыз айында Панькора өзенінің деңгейі қайтадан көтеріле бастады, бұл Баламат көпіріне қауіп тудырды.
The summer season is hot and arid while the winter is cold and wet. A steep rise in temperature occurs from May to June, and then is very hot from July to the end of August. However, the weather becomes cooler, especially at night, during September. A rapid fall in temperature occurs from October onwards. The coldest months are December and January. The mean minimum temperature recorded for the month of January is −8 °C. Rainfall mostly occurs in the months of July, August, December, January and February. Towards the end of cold weather, there are occasional thunderstorms and hailstorms. Timergara is equally affected by global warming and climatic changes. In 2010, along with snowfall, heavy floods occurred which resulted in heavy damage to the infrastructure of the city. In March 2014, the Panjkora river's level began rising again, which was a threat to the Balambat bridge.
Тағам
Балық және сиыр еті Chapli Kabab, Seekh Kabab және tikka түрінде дайындалады. Көптеген үйлерде нан пісіруге арналған тандор (тозау пеш) болады. Көптеген тұрғындар Lobya (Бұршақ), Saag және Juwar Doday (Жүгері наны) жейді. Ласси және Saag, Sookrak (Жүгерінің тәтті наны) қосымша қонақтарға ұсынылады.
Popular foods are fish and beef cooked as Chapli Kabab, Seekh Kabab, and tikka. A Tandoor (oven) for baking bread is present in many houses. Many inhabitants eat Lobya (Beans), Saag and Juwar Doday (bread of Maize). Lassi and Saag with Sookrak (sweet bread of Maize) are also offered to guests.
Киім және әшекейлер
Халық көбінесе дәстүрлі паштун киімдерін киеді. Қыс айларында ерлер камез (көйлек) және шалбармен бірге шадра (денені жылы ұстауға арналған ұзын мата) жабады. Әйелдер әдетте шалбар-көйлек және парқы (бурқа) киеді. Қыста читрали жүн тоқымасынан жасалған бас киім, ал жазда ақ дирожи бас киім тағады. Еркектер арасында пешавари тақпақ (теріден жасалған сандал) ең көп таралған аяқ киім.
The people generally wear typical Pashtun dress. During the winter season, men wear a Chadar (a long piece of cloth, mostly used to make the body warm) around the body along with Kameez (shirt) and Shalwar. Women typically wear Shalwar Kameez and Burqa. A Chitrali woolen cap is used in winter, while a typical white Diroji cap is worn in the summer. Peshawari Chappal (leather sandals) are the most common footwear among men.
Мерекелер мен жәрмеңкелер
Фестивальдар мен жәрмеңкелер паштун мәдениетінің бір бөлігі. Ең маңызды мерекелер – Құрбан айт және Ораза айт. Сонымен қатар, жастардың көпшілігі жақсы ауа-райы болғанда Кумрат, Ловари өткелі, Ларам, Шахи және Ошери төбелеріне серуендейді.
Festivals and fairs are a part of the Pashtun culture. The most important festivals are the two Eids (Eid al Adha and Eid al Fitr). Apart from that, most youngsters hike in the hills of Kumrat, Lowari Pass, Laram, Shahi and Oshery in pleasant weather.
Халық саны мен өсуі
Тимерғара Дир ауданының орталығы деп жарияланғаннан бастап, қалаға адамдардың қоныс аударуы арта түсті. 1990 жылдан бері Тимерғара халқы шамамен үш есеге көбейді.
When Timergara was declared as the district headquarters of Dir, migration of the people to the city increased. The population of Timergara has increased about threefold since 1990.
Көлік
Тимергара Бажавар, Дир-Үстіңгі және Читралды Хайбер-Пухтунхваның қалған бөлігімен байланыстырады. Тимергарада әртүрлі аймақтарды байланыстыратын екі қарбалас айналма жол бар. Ең жақын әуежай – Пешавар халықаралық әуежайы, шамамен 157 шақырым қашықтықта орналасқан. Автобустар, таксилер және жеке көліктер – басты көлік түрлері.
Timergara connects Bajawar, Dir Upper and Chitral to the rest of Khyber Pukhtunkhwa. Timergara has two busy bypass roads that connect different areas. The nearest airport is Peshawar International Airport, about ninety eight miles away. The buses, taxis and private vehicles are the main means of transport.
Спорт
Бұл жерде мемлекеттік спорт алаңы жоқ, бірақ Ханги Пайен ауылының халқы өзен жағасында өте әдемі алаң жасап алған. Футболшылар футбол, крикетшілер крикет, ал волейболшылар волейбол ойнайды. Ойыншылардың кәсіби спортпен айналысуы үшін тиісті жағдайлар мен мүмкіндіктер қарастырылмаған. Аймақ крикеттен Насим Шах, Имран Хан және Исрарулла, хоккейден Муртаза Ахмад, бэдминтоннан Ирфан Ахмад сияқты белгілі ойыншыларды тәрбиелеген. Осы ойыншылар Пәкістанды түрлі халықаралық крикет жарыстарында, сондай-ақ провинциялық және аймақтық командалардың құрамында әртүрлі спорт түрлерінен қатыстырған. Жастар крикет, футбол, баскетбол, волейбол және хоккей сияқты спорт түрлеріне зор қызығушылық танытады. Футбол клубының демалыс үйі және Баламаттағы ФК алаңы – екі негізгі спорттық шаралар өткізілетін орын. Ауыл тұрғындары өзен жағалауларында және тау етегінде спортпен айналысу үшін шағын алаңшалар салған.
There is not public sports ground but the people of khungi payeen village make for herself a very beautiful ground in bank of river. Football player play their football and cricketers play and also players volleyball. There is no proper facility available for players to play professional sports. The area has produced some prominent players in different sports i. e. Naseem Shah,Imran Khan and Israrullah (cricket), Murtaza Ahmad (hockey) and Irfan Ahmad (badminton). These players have represented Pakistan in different types of international cricket and provincial and regional teams in different games. The youngsters have a great passion for sports like cricket, football, basketball, volleyball, and hockey. Rest House Ground and FC Ground (Balambat) are the two main sporting events sites. The residents have made small grounds for sports facilities on the banks of rivers and as well as at the bottom of mountains.
Денсаулық сақтау мекемелері
Негізгі медициналық мекеме – Тимергара аудандық бас ауруханасы. Көптеген жеке ауруханалар және әйелдерге арналған бірнеше ауруханалар бар. MSF (Шекарасыз дәрігерлер) халықаралық бейүкіметтік ұйымы аудандық бас аурухананың кейбір бөлімдерін, мысалы, босандыру, жедел жәрдем, шұғыл және жаңа туған балалар бөлімдерін қолдап жатыр. Осы аймақтың алғашқы дәрігері – марқұм доктор Бурхан Уддин (1942–2009) болды. Ол ауруханалар жоқ кезде осы аймақтағы халыққа алғашқы медициналық көмек көрсеткен.
The main healthcare facility is District Headquarters Hospital Timergara. There are many more private hospitals and a number of hospitals available for ladies' treatment. MSF (Médecins Sans Frontières), an international NGO, is supporting parts of the District Headquarters Hospital e. g. Maternity, Accident, Emergency and Newborn Unit. The pioneer practitioner of this area was the late Dr. Burhan Uddin (1942–2009). He provided primary health care to the people of this area when no hospital existed.