Томас Аддис: Қан ұюы мен бүйрек ауруларын зерттеген ғалым

Кіріспе

Шотланд дәрігер-ғалымы Томас Аддис-младший (27 шілде 1881 – 4 маусым 1949) – Эдинбург қаласынан шыққан шотланд дәрігер-ғалымы. Ол қан ұю механизмін түсінуге маңызды үлес қосты. Бүйрек ауруларымен айналысатын ішкі медицинаның – нефрология саласындағы алғашқы зерттеушілердің бірі болды. Аддис 1911 жылы гемофилияның пайда болуын сипаттады және нормалды плазма гемофилиядағы кемшілікті түзетуге қабілетті екенін алғаш рет дәлелдеді.

Өмірбаян

Аддис – Инландтық кіріс қызметінің жергілікті бөлімшесінде клерк болған Томас Чалмерс Аддис пен Корнелия Бирс Кэмпбеллдің ұлы. Олар 1880 жылы Нью-Йорктің Хобокен қаласында үйленген, бірақ ол Эдинбургте дүниеге келді. Бала кезінде оның әсерлі тұлғалары – Морнингсайд еркін шіркеуінің пасторы, д-р Томас Аддис және оның көмекшісі, д-р Александр Мартин (кейіннен Шотландия шіркеуімен бірігу қозғалысын жетектеген) болды. Аддис туған жері Эдинбургте, Берлиннің Шарти Патология институтында және Гейдельбергте медицина оқыды. 1905 жылы Эдинбург университетінің медицина мектебін MB, ал 1908 жылы MD дәрежесімен бітірді. 1911 жылы Стэнфорд университетінде профессорлық қызметке кірісіп, 1949 жылы қайтыс болғанға дейін сонда қызмет етті. 1913 жылы Эддис Элеза Болтон Партриджге үйленді. Олардың Елеза және Жан есімді екі қызы болды. Қызы Жан арқылы Аддис Калифорнияның қазіргі губернаторы Гэвин Ньюсомның әкесінің әкесі болады. Гемофилияны зерттеуден бөлек, Аддис өт пигменттерінің метаболизмін түсінуге үлкен үлес қосты. Бүйрек функциясын зерттеуі қазіргі заманғы бүйрек физиологиясының қалыптасуына әкелді. Аддис зәрдегі қанның қызыл және ақ жасушаларының, эпителий жасушаларының, тұнбалардың және ақуыздың мөлшерін анықтау әдісін жасады, бұл әдіс бүйрек ауруларын диагностикалау және емдеуде қолданылады. Өмірінің соңында Аддис протеинурияны зерттеу үшін зертханалық егеуқұйрықтарды модель ретінде пайдалана бастады және кеміргіштердің ірі несеп ақуыздарының бар екенін бірінші болып анықтады. «Нефрология, Диализ және Трансплантация» журналында Роланд Шмитт және авторлар тобы Аддистің медицина ғылымына қосқан үлесін былай бағалады: «Томас Аддис және басқа да пионерлердің заманынан бері, дәрігер науқастың зәрін қарап тексермесе, тексеру толық болмайды делінеді». Мансабының соңында Стэнфорд университеті Аддистің зертханасын алып қойды, мүмкін оның солшыл саяси көзқарастарына байланысты. Ол Испан революциясындағы республикашылдарды қолдады және Франко Испаниясынан келген босқындарға көмектесетін Испан босқындарына көмек қорының Сан-Франциско бөлімшесін басқарды. 1935 жылы Совет Одағына сапар шеккен Аддис коммунистік елдің медицинадағы жетістіктеріне әсерленді. Ол Гарри Бриджес және басқа да солшылдармен дос болды. Аддис Ұлттық денсаулықты сақтауды қолдаған дәрігерлер форумының Сан-Франциско бөлімшесінің төрағасы болды. Өліміне аз уақыт қалғанда, ол президент Трумэннің ұлттық денсаулықты сақтау жоспарына қолдау көрсетпегеніне наразылық білдіріп, жылдық мүшелік жарнасын төлеуден бас тартқандықтан Америка медициналық қауымдастығынан шығарылды. Стэнфордтағы әріптесі Фрэнк У. Уэймут оның туралы былай деп жазды: «Келесі көшеде немесе адамдар тұратын кез келген жердегі әділетсіздік немесе зорлық-зомбылық Томас Аддиске жеке қорлық болды және оның есімі, алфавит бойынша алғашқы орнынан бастап, демократия үшін және фашизмге қарсы күресетін көптеген ұйымдардың демеушілерінің тізімдерінде айқын болды. Ол осындай көп жұмыс істейтін адамнан күтуге болатыннан да көп комитеттерде жұмыс істеді. Том Аддис қоғамды ұйымдастыруға ғылымның логикасын енгізуге, осы түсінікті дамытуға және адамның қадір-қасиетінің жалғыз берік негізі болып табылатын демократияны нығайтуға қуаныш сезінді».

Addis was the son of Thomas Chalmers Addis, a clerk at the local branch of the Inland Revenue Service, and Cornelia Beers Campbell, who married in Hoboken, New York, in 1880, but he was born in Edinburgh. Significant influences in his childhood were his grandfather, the Rev Dr Thomas Addis DD, Minister at Morningside Free Kirk, and his grandfather's assistant, the Very Rev Dr Alexander Martin (who came to lead the movement within the Free Kirk for reunification with the Established Church of Scotland). Addis studied medicine in his native Edinburgh, at the Institute of Pathology of Berlin Charité, and in Heidelberg. He graduated from the University of Edinburgh Medical School with an MB in 1905 and an MD in 1908. In 1911, he took up a professorship at Stanford University, where he remained until his death in 1949. Addis married Elesa Bolton Partridge in 1913. They had two daughters, Elesa and Jean. By way of his daughter Jean, Addis is the great grandfather of Gavin Newsom, the current governor of California. Besides his studies in haemophilia, Addis made many contributions to the understanding of bile pigment metabolism. His investigations into kidney function led to the birth of modern renal physiology. Addis developed a means of measuring the number of red blood cells, white blood cells, epithelial cells, casts, and the protein content in urine specimens, a test used in the diagnosis and management of kidney disease. Towards the end of his life Addis began to study laboratory rats as a model of proteinuria, and was among the first people to note the presence of rodent major urinary proteins. Writing in Nephrology Dialysis Transplantation, Roland Schmitt et al. assessed Addis's contribution to medical science this way: "Since the times of Thomas Addis and other pioneers, no physical examination is said to be complete without the doctor looking at the patient's urine, grossly and under the microscope." At the end of his career, Stanford University took away Addis's laboratory, perhaps on account of his leftist political views. He supported the loyalists in the Spanish Revolution, and was chairman of the San Francisco chapter of the Spanish Refugee Appeal, an organization that aided refugees from Franco's Spain. Addis toured the Soviet Union in 1935 and came away impressed by the communist country's medical accomplishments. He was friends with Harry Bridges and other leftwingers. Addis was chairman of the San Francisco chapter of Physician's Forum, an organization that supported national health insurance. Shortly before his death, he was expelled from the American Medical Association for refusing to pay his annual membership fee, which he did to protest the AMA's lack of support for President Truman's national health insurance plan. His Stanford colleague Frank W. Weymouth wrote about him:
Injustice or oppression in the next street or any spot inhabited by men was a personal affront to Thomas Addis and his name, from its early alphabetical place, was conspicuous on lists of sponsors of scores of organizations fighting for democracy and against fascism. He worked on more committees than could reasonably have been expected of so busy a man. Tom Addis was happy to have a hand in bringing to the organization of society some of the logic of science and to further that understanding and to promote that democracy which are the only enduring foundations of human dignity.