Омыртқа аралық дискілер: құрылысы, қызметі, қасиеттері. Омыртқаның қозғалғыштығын қамтамасыз етеді, серпімділікке көмектеседі. Ткань құрамы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Омыртқаның шеміршегі
Cartilage of spine
Омыртқа бағанасындағы жақын орналасқан омыртқалардың арасында омыртқааралық дискі (немесе омыртқааралық фиброкартиляж) жатады. Әрбір дискі фиброкартилягиноздық буынды (симфиз) құрайды, бұл омыртқалардың шамалы қозғалуына мүмкіндік береді, омыртқаларды бірге ұстау үшін байланыстырғыш ретінде әрекет етеді және омыртқа үшін соққыны жұмсартады.
An intervertebral disc (or intervertebral fibrocartilage) lies between adjacent vertebrae in the vertebral column. Each disc forms a fibrocartilaginous joint (a symphysis), to allow slight movement of the vertebrae, to act as a ligament to hold the vertebrae together, and to function as a shock absorber for the spine.
Құрылымы
Омыртқааралық дискілер сыртқы талшықты сақинадан – анулус фиброзус диски интервертебралистен (немесе анулустан) тұрады, ол ішкі, гель тәрізді орталықты – ядро пульпозусты қоршап тұрады. Анулус фиброзус I және II типті коллагеннен құралған бірнеше қабаттан (ламиналардан) тұратын фиброкартиляждан жасалған. I типті коллаген сақинаның шетінде жиірек кездеседі, онда ол артық күшті қамтамасыз етеді. Қатты ламиналар қысымға төтеп бере алады. Талшықты омыртқааралық диск ядро пульпозусты қамтиды, бұл дискідегі қысымды тең бөлуге көмектеседі. Бұл төмендегі омыртқаларға немесе олардың шеткі пластиналарына зиян келтіруі мүмкін стресс концентрациясының пайда болуын болдырмайды. Ядро пульпозус мукопротеин гелінде еркін талшықтардан тұрады. Дискінің ядросы дене қозғалысының соққысын сіңіріп, екі омыртқаны бөліп тұратын серпімді элемент ретінде әрекет етеді. Бұл нотохордтың қалдығы. Бірінші мойын сегменті – атлас болмаса, әрбір омыртқа жұбының арасында бір диск болады. Атлас – екінші мойын сегменті – осьтің конус тәрізді кеңейтімін айнала қоршайтын сақина. Ось – атластың айналуына және мойынның икемделуіне мүмкіндік беретін тірек. Адам омыртқасында 23 диск бар: 6 – мойын (цервикалды) аймақта, 12 – арқаның ортаңғы (торакалды) аймақта және 5 – арқаның төменгі (люмбалді) аймақта. Дискілер жоғарыдағы және төмендегі омыртқа денелерімен аталады. Мысалы, бесінші және алтыншы мойын омыртқалары арасындағы диск "С5-6" деп белгіленеді.
Intervertebral discs consist of an outer fibrous ring, the anulus (or annulus) fibrosus disci intervertebralis, which surrounds an inner gel like center, the nucleus pulposus. The anulus fibrosus consists of several layers (laminae) of fibrocartilage made up of both type I and type II collagen. Type I is concentrated toward the edge of the ring, where it provides greater strength. The stiff laminae can withstand compressive forces. The fibrous intervertebral disc contains the nucleus pulposus and this helps to distribute pressure evenly across the disc. This prevents the development of stress concentrations which could cause damage to the underlying vertebrae or to their endplates. The nucleus pulposus contains loose fibers suspended in a mucoprotein gel. The nucleus of the disc acts as a shock absorber, absorbing the impact of the body's activities and keeping the two vertebrae separated. It is the remnant of the notochord. There is one disc between each pair of vertebrae, except for the first cervical segment, the atlas. The atlas is a ring around the roughly cone shaped extension of the axis (second cervical segment). The axis acts as a post around which the atlas can rotate, allowing the neck to swivel. There are 23 discs in the human spine: 6 in the neck (cervical) region, 12 in the middle back (thoracic) region, and 5 in the lower back (lumbar) region. Discs are named by the vertebral body above and below. For example, the disc between the fifth and sixth cervical vertebrae is designated "C5 6".
Даму
Даму кезінде және туған кезде омыртқа дискілерінің шеміршек ұш жақтары мен сыртқы фиброзды қабығына қан тамырлары жеткізіледі. Ересектерде бұл қан тамырлары тез жоғалады, нәтижесінде сау адамдарда тікелей қанмен қамтамасыз етудің көзі болмайды.
During development and at birth, vertebral discs have some vascular supply to the cartilage endplates and the anulus fibrosus. These quickly deteriorate leaving almost no direct blood supply in healthy adults.
Омыртқааралық дискі кеңістігі
Омыртқааралық диск кеңістігі рентген суретінде әдетте жақын орналасқан екі омыртқа арасындағы кеңістік ретінде анықталады. Денсау адамдарда бұл омыртқааралық дискінің мөлшерімен сәйкес келеді. Патологиялық жағдайларда, мысалы, дисцитте (омыртқааралық дискінің қабынуы), кеңістіктің мөлшері өзгеруі мүмкін.
The intervertebral disc space is typically defined on an X ray photograph as the space between adjacent vertebrae. In healthy patients, this corresponds to the size of the intervertebral disc. The size of the space can be altered in pathological conditions such as discitis (infection of the intervertebral disc).
Функция
Омыртқааралық диск омыртқаларды бір-бірінен бөліп, ядролық пульпостың соққыны сіңіретін гельі үшін беттік қабатты қамтамасыз етеді. Диск ядросының ядролық пульпозуы, қысым түскен кезде әрбір омыртқааралық дискінің ішіндегі гидравликалық қысымды барлық бағытта таратуға мүмкіндік береді. Ядролық пульпоз ірі вакуольды нотохорд жасушаларынан, кішкентай хондроциттерге ұқсас жасушалардан, коллаген талшықтарынан және гиалуронанға байланысу арқылы жиналатын протеогликаннан тұрады. Әрбір агрекан молекуласына хондроитин сульфаты мен кератан сульфатының гликозаминогликан (GAG) тізбектері бекітілген. Теріс зарядталған агрекан мөлшерінің артуы онкотикалық қысымды жоғарылатады, нәтижесінде жасушадан тыс сұйықтық ядролық пульпоздың ішкі жағына қарай жылжуына себеп болады. Гликозаминогликандардың (соның салдарынан судың) мөлшері жас өте келе және дегенерация кезінде азаяды.
The intervertebral disc functions to separate the vertebrae from each other and provides the surface for the shock absorbing gel of the nucleus pulposus. The nucleus pulposus of the disc functions to distribute hydraulic pressure in all directions within each intervertebral disc under compressive loads. The nucleus pulposus consists of large vacuolated notochord cells, small chondrocyte like cells, collagen fibrils, and aggrecan, a proteoglycan that aggregates by binding to hyaluronan. Attached to each aggrecan molecule are glycosaminoglycan (GAG) chains of chondroitin sulfate and keratan sulfate. Increasing the amount of negatively charged aggrecan increases oncotic pressure, resulting in a shift of extracellular fluid from the outside to the inside of the nucleus pulposus. The amount of glycosaminoglycans (and hence water) decreases with age and degeneration.
Клиникалық маңызы
Омыртқааралық дискіден пайда болатын кез келген нәрсе, әсіресе, осыған байланысты ауырсынуды дискогендік ауырсыну деп атағанда, дискогендік деп аталуы мүмкін.
Anything arising from the intervertebral disc may be termed discogenic in particular when referring to associated pain as discogenic pain.
Геморрагиялық ойық
Омыртқа дискісінің ісігі, көбінесе «дискінің сырғанауы» деп аталады, теңгерімсіз механикалық қысымдар фиброзды сақинаны (анулус фиброзус) айқын деформациялағанда пайда болады, соның салдарынан дискінің ядросының бір бөлігі сыртқа шығып кетеді. Мұндай жағдайлар жоғары физикалық жүктеме кезінде, жарақат алғанда немесе созылмалы дегенерация нәтижесінде (көбінесе дұрыс емес позамен қатар) туындауы мүмкін және Propionibacterium acnes инфекциясымен байланысты. Деформацияланған сақина да, дискінің ядросының гель тәрізді материалы да жанына немесе артқа қарай итеріле алады, бұл жергілікті бұлшықеттердің жұмысын бұзады және жақын орналасқан жүйкеге қысым түсіреді. Бұл жүйке тамырының қысылуына тән белгілерге алып келуі мүмкін, оларға парестезия, ұю, созылмалы және/немесе жедел ауырсыну, жергілікті түрде немесе қысылған жүйкенің қызмет ететін дерматома бойымен, бұлшықет тонусының төмендеуі және гомеостаздық қабілеттің нашарлауы жатады. Диск физикалық тұрғыдан сырғалмайды, ол көбінесе бір бағытта ғана иіледі. Дискілер арасындағы Шморль түйіндерінің пайда болуы нәтижесінде дискінің ядросының тағы бір түрі – тік иілу пайда болуы мүмкін. Бұл тік дискінің ісігі деп аталады.
A spinal disc herniation, commonly referred to as a slipped disc, can happen when unbalanced mechanical pressures substantially deform the anulus fibrosus, allowing part of the nucleus to obtrude. These events can occur during peak physical performance, during traumas, or as a result of chronic deterioration (typically accompanied with poor posture), and has been associated with a Propionibacterium acnes infection. Both the deformed anulus and the gel like material of the nucleus pulposus can be forced laterally or posteriorly, distorting local muscle function and putting pressure on the nearby nerve. This can give symptoms typical of nerve root entrapment, which can vary between paresthesia, numbness, chronic and/or acute pain, either locally or along the dermatome served by the entrapped nerve, loss of muscle tone and decreased homeostatic performance. The disc is not physically slipped; it bulges, usually in just one direction. Another kind of herniation, of the nucleus pulposus, can happen as a result of the formation of Schmorl's nodes on the intervertebral disc. This is referred to as vertical disc herniation.
Сколиоз
Кейбір адамдарда бұл ауыртпалық тудырмауы мүмкін, бірақ басқаларында созылмалы ауырсынуға себеп болуы мүмкін. Басқа омыртқа бұзылыстары омыртқааралық дискілердің морфологиясына әсер етуі мүмкін. Мысалы, сколиозбен ауыратын науқастардың көпшілігінде шеміршек ұш жақ тақтасында және кейде дискінің өзінде кальций жинақталады (эктопиялық кальцификация). Сондай-ақ, жарылған дискілердегі жасушалардың қартаю деңгейі, жарылмаған дискілерге қарағанда жоғары болады.
While this may not cause pain in some people, in others it may cause chronic pain. Other spinal disorders can affect the morphology of intervertebral discs. For example, patients with scoliosis commonly have calcium deposits (ectopic calcification) in the cartilage endplate and sometimes in the disc itself. Herniated discs are also found to have a higher degree of cellular senescence than non herniated discs.