Кіріспе
1935 жылы Стюарт Уокердің түсірген фильмі. «Лондондық қасқыр» – Стюарт Уокердің режиссерлік жұмысы және Генри Халлдың басты рөлде ойнаған 1935 жылғы қорқыныш фильмі. Басты рөлдерде Уорнер Оланд, Валери Хобсон, Лестер Мэтьюс және Спринг Байнингтон сомдаған. 1931 жылғы «Франкенштейн» фильмінде Борис Карлоффтың есімді макияжын жасаған Джек Пирс осы фильмдегі қасқырдың макияжын жасады. Universal Pictures компаниясы түсірген «Лондондық қасқыр» – қасқыр туралы алғашқы толық метражды фильм.
Werewolf of London is a 1935 horror film directed by Stuart Walker and starring Henry Hull as the titular werewolf. The supporting cast includes Warner Oland, Valerie Hobson, Lester Matthews, and Spring Byington. Jack Pierce, who is best known for creating the iconic makeup worn by Boris Karloff in the 1931 film Frankenstein, created the film's werewolf makeup. Produced by Universal Pictures, Werewolf of London was the first feature length werewolf film.
Сюжет
Бай және әлемге әйгілі ағылшын ботаник Уилфред Глендон өте сирек кездесетін Mariphasa lupina lumina өсімдіктерін іздеу үшін Тибетке сапар шегеді, ол айға қоректенеді деп айтылады. Ол жерде ол жабайы адам тәрізді жаратылыстан шабуылға алынып, шағылып өлтіріледі, бірақ ол Марифасаның үлгісін алуға қол жеткізеді. Ол Лондон лабораториясында ай жарығын еліктейтін шам жасап, өсімдіктің гүлденуін күтеді. Бір тойда Уилфредке ботаник доктор Йогами келеді. Ол екеуі қысқаша Тибетте кездескенін айтады. Йогами Глендонға өсімдіктің "құртшылдыққа" (немесе "ликантрофобияға") уақытша қарсы дәрі екенін айтады және Уилфредтің күмәндануына жауап ретінде Лондондағы екі еркекті білетінін айтады, олар басқа бір құртшадан тістеген. Ақырында, Вилфредтің ай шамдарының астында Марифазаның бір гүлінің ашылуы. Жасанды айдың жарығында оның қолынан жүн өсіп шығады, ол гүлді кесіп, оның шырынын жүнге тамызады, ал ол өзгерісті кері қарай көруіне таңғалады. Йогами келіп, екі гүл сұрайды, өйткені бұл түн - ол айдың толысындағы төрт түннің біріншісі, егер оны емдеуге жол берілмесе, ол айтып кеткен қасқырлар айналады, бірақ Уилфред бас тартады. Жоқтайтын алдында Йогами, қасқырлар ең жақсы көретін нәрсені өлтіруге тырысады деп ескертеді. Уилфред еркекқұйрықтарды зерттей отырып, олар әр түн сайын біреуді өлтіру керектігін білгенде, немесе олар кері қайтып оралмайды, Йогами жаңадан ашылған екі Марифаса гүлін ұрлайды. Уилфред әйелі Лиза мен оның балалық шағы сүйіктісі Пол Эймске еріп бармай қалады, ол қалаға қонаққа келген, оның әпкесі Эттидің қонағына барады, олар кеткеннен кейін көп ұзамай ол қасқырға айналады. Процессті кері қайтара алмай, ол Лизаға қарсы шығады, бірақ Эттидің айқайлағаны оны қорқытады, сондықтан ол көшеде кездейсоқ әйелді ұрып-соғумен келіседі. Олар қатты айқайлағанын естігенмен, тойда Етиден басқа ешкім қасқырды көрмеді, сондықтан олар оның мас күйінде көрген галлюцинациясы деп ойлайды. Пауль Уилфред өлтірген әйел туралы газеттен оқығанда, ол Эттидің оқиғасына сенуді бастайды, ол Юкатанда болған кезде ұқсас нәрсе туралы естіген және Шотландия Ярының бастығы полковник Форсайтқа айтып береді, бірақ Форсайт оны маңызды қабылдамайды. Марифазаның соңғы гүлдері әлі ашылмағандықтан, Уилфред түнде бөлмені жалдап, ішке кіреді, бірақ ол өзгергеннен кейін қашып шығады. Ол зоопарққа жасырын кіреді, онда ол қасқырды босатып, түнгі күзетшімен кездесуге келген әйелді өлтіреді. Келесі күні Йогами Марифаса гүлдерінен шығып, Форсайттан Уилфредтен өсімдікті тартып алуды сұрайды, бірақ Форсайт Уилфредтің қызыл селіншігіне құлап, ол қасқырды емес, қасқырды іздейтінін айтады. Уилфред әйелі тұрған ауылдағы Фалден аббатханасына барып, үй басқарушысынан бөлмеге кіргізіп қояды. Бірақ Лиза мен Пол үйге келіп, Пауыл Калифорнияға қайтып оралғанша, үйді аралап көреді. Ол қашып шығып, шабуыл жасайды, бірақ Пауыл оны қуып шығады, оны танып алады. Пол Форсайтқа айтады, ол күмәнмен қараса да, Уилфредті тексеруге келіседі. Олар Йогамидің қонақ үй бөлмесінен өлі қызметші қыз табылғанда, олар жолдан тайып кетеді, бұл адамқұры бір түнде сонда келген деп болжауға болмайды, бірақ Пол Йогамидің пайдаланылған Марифаса гүлдерін тауып алады, ал Форсайт екі адамқұрының босатқанына сенімді. Полиция күні бойы зертханасында жасырынған Уилфредті іздеп, қалған жалғыз Марифаса гүлінің гүлденуін күтіп отыр. Ол пайда болған кезде Йогами кіріп, оны пайдаланады, ал ашуланған Уилфред шабуыл жасайды. Ол күрес кезінде өзгеріп, Йогамиді өлтіреді, содан кейін Лизаны үйдің айналасында қуып, Полды есінен танып, Эттиді құшақтатады. Ол әйеліне баяу жақындаған кезде Форсайт келіп, оны атып өлтіреді. Уилфред Форсайтқа оқ үшін алғыс айтады және Лизадан оны бақытты ете алмағаны үшін кешірім сұрайды, ол өліп, адам түріне оралады. Форсайт Лисаға Уилфред оны қорғауға тырысқан кезде ол Уилфредті абайсызда атып жібергенін айтады.
Кастинг
Бастапқыда фильмде Борис Карлофф Доктор Глендон рөлінде, ал Бела Лугози Доктор Йогами рөлінде түсуге жоспарланған, бірақ ол "Франкенштейннің жарғысы" (1935) фильмімен бір уақытта түсірілді, онда Карлофф Франкенштейннің монстрының рөлін тағы да ойнады. Сондықтан Universal екі рөлді де басқа актерлерге беруге шешім қабылдады; сәйкес келіп, Валери Хобсон "Лондондық қасқыр" және "Франкенштейннің жарғысы" фильмдеріндегі басты әйел рөлін сомдады. Лугози кейіннен "The Wolf Man" (1941) фильмінде Лон Чейни кішінің кейіпкерін шаққан цыган қасқыр рөлін ойнады, бұл рөл шағын болғанымен, есте қаларлық болды.
Орнату
Фильм оқиғасының дәл уақыты нақты көрсетілмесе де, доктор Глендон 1933 жылғы Alvis Speed 20 көлігін жүргізеді.
Әсерлер
Джек Пирстің қасқырға айналу макияжының бастапқы, толыққанды дизайны минималистік көзқарас пайдасына қабылданбады. Немесе Халл өзінің бетін мақтаныштан жасырғысы келмеген. Бірақ оның шөбересі Кортландт Халлдың айтуынша, өзі де шебер макияж суретшісі болған Халл, Пирстің алғашқы дизайны оның бетін соншалықты жасыратынын, бұл сценарийде басқа кейіпкерлердің қасқырды Глендон деп тануы керектігіне қайшы келеді деп таласқан. Пирс бұл өзгеріске қарсылық көрсеткендіктен, Халл студия басшысы Карл Лэммлге жүгінді, және Пирстің наразылығына қарамастан, Лэммл Халлдың тарапын алды. Алты жыл өткен соң Пирс өзінің бастапқы нұсқасына жақын дизайнды Лон Чейни-кішінің жұмысында қолдана алды.
Музыка
Фильмнің музыкасын Карл Хахос жазды, оның түпнұсқа композициялары басқа туындылардың үзінділерімен кезегімен берілген. Иоганн Штраустың "Вена ормандарынан аңыздар", Op. 325 шығармасы фильмнің басында Глендон Манорындағы кештің барысында естіледі. Винсент Уоллестің "Маритана" операсының III актісінен "Ең жарқын сахналар" (Этти тәтесі оны суретші Боттичелли жазған деп жаңылысқан) Этти тәтесінің кешінде фортепианомен сүйемелделіп орындалады. Франц Листтің 3-ші симфониялық поэмасы ("Прелюдиялар") сондай-ақ, Хайнц Ромхелдтің "Көрінбейтін адам" (1933) және "Қара мысық" (1934) фильмдерінен алынған композициялары да естіледі.
Диалог
Глендон фильмнің басында тибет "жұмысшыларымен" сөйлескенде, тибеттіктерді сомдайтын актерлер Лхаса тибет тілінің орнына кантон тілінде сөйлейді, ал Халл тек түсініксіз сөздерді айтады.
Қабылдау
The New York Times газетінде Фрэнк С. Нюгент фильмді "ұсыныс жасайтын ликантропия" деп атады және шолуын Лондонның адамқұрығы Нью-Йорктің Риалто театрында бұрынғыдай қайта жаңартылып, жабылуға дейін көрсетілген соңғы фильм болғаны туралы айта отырып аяқтады: Тек таң қалдыру және қорқыту үшін жасалған фильм өз міндетін лайықты жақсы орындайды, қанды-қаққан ешбір бөлшекке тоқталмайды және көшпенді әуе акробатынан да оңай секіріп тұрады. Фильмнің негізгі идеясы бұрын қолданылғанына қарамастан, ол әрекет пен қорқынышқа құмар жанкүйерлердің назарын аударады. Бұл Таймс-сквердегі кинотеатрлар арасындағы мелодраманың бекінісі болған ескі Риалтоға лайықты қоштасу. Басқа сыншылар фильмдің Рубен Мамулианның «Доктор Джекилл және мистер Хайд» (1931) фильмімен, Фредерик Марчтың қатысуымен ұқсастығын сынады және ол кассада сәтсіздікке ұшырады. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 13 шолу негізінде 77% мақұлдау көрсеткіші берілген, орташа бағасы 6.4/10. Ретроспективті шолуда киносыншы Леонард Мальтин фильмге төрт жұлдыздың екі жарымын берді, оны «ескірген, бірақ әлі де тиімді» деп атады және Оландтың доктор Йогами рөліндегі ойынын жоғары бағалады.
Designed solely to amaze and horrify, the film goes about its task with commendable thoroughness, sparing no grisly detail and springing from scene to scene with even greater ease than that oft attributed to the daring young aerialist. Granting that the central idea has been used before, the picture still rates the attention of action and horror enthusiasts. It is a fitting valedictory for the old Rialto, which has become melodrama's citadel among Times Square's picture houses. Other critics criticized the film's similarity to Rouben Mamoulian's Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1931) with Fredric March, and it was a box office disappointment. On review aggregator website Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 77% based on 13 reviews, with an average score of 6.4/10. In a retrospective review, film critic Leonard Maltin awarded it two and a half out of four stars, calling the film "dated but still effective", and complimenting Oland's performance as Dr. Yogami.
Мұра
Лондонның қасқыр адамы 1951 жылы Realart Pictures кинотеатрында қайта көрсетілді. Бұл фильм "Лондондағы американдық қасқыр" (1981) және оның жалғасы "Париждегі американдық қасқыр" (1997) фильмдеріне әсер етті. Пирстің минималистік қасқыр макияжы басқа туындыларда да қолданылды, оның ішінде Джек Николсон қатысқан "Wolf" (1994) фильмі мен "Penny Dreadful" телесериалында. Фильмнің екі романы жарық көрді. 1977 жылы Уолтер Харрис "Карл Дрейдстоун" псевдонімімен жазған кітабы, классикалық Universal қорқыныш фильмдеріне негізделген, бірақ қысқа ғана өмір сүрген кітаптар сериясының бөлігі ретінде жарияланды. Оқиға Глендонның көзқарасынан баяндалады, сондықтан оның құрылымы фильмнің сюжетінен мүлдем өзгеше. Романның соңы да басқаша, онда Глендон Йогамимен ынтымақтасып, гипнозшының көмегімен түрленулерін бақылауға тырысады. Жоспар сәтсіз аяқталады, гипнозшы өлтіріледі, содан кейін Глендон мен Йогами түрленіп, бір-бірімен шайқасады, нәтижесінде Глендон фильмдегідей Йогамиді өлтіреді. Бірақ, шайқастан кейін Глендон адам кейпіне оралады, ал роман оның гипнозшының тапаншасымен өзін-өзі өлтіруді ойлап, аяқталады. Карл Грин жазған екінші роман 1985 жылы Crestwood House-тің "Movie Monsters" сериясының бір бөлігі ретінде жарық көрді, ол да Universal-дың ескі фильмдеріне негізделген. Бұл кітап алғашқы романдан әлдеқайда қысқа болды, фильмнің сюжетіне жақын болды және фильмнен алынған кадрлармен толықтырылды. Фильмге музыкалық сілтемелер ретінде Уоррен Зевонның 1978 жылғы "Werewolves of London" хиті, Пол Роландың 1980 жылғы "The Werewolf of London" альбомы мен синглы айтуға болады. 1987 жылғы "Werewolves of London" видео ойыны фильмге негізделген.