Кіріспе

Индуистік құдай Ренука, сондай-ақ Елламма деп те аталады, ол негізінен Оңтүстік Үндістанның Карнатака, Тамил Наду, Телангана, Керала, Андхра Прадеш және Махараштра штатында құлшылыққа тартылатын индуистік ана құдай. Ол Вишну құдайының алтыншы аватары Парашураманың анасы. Оған "Ренука" деген ат берілді және ол Парашурама туралы аңызбен байланыстырылған ана құдай мәртебесіне ие болды.

Аттар

Ренуканы Елламма, Эквира, Ямай, Эллаи Амман, Падмакси Ренука және Эллаи Амма Махар, Каннада: ಶ್ರೀ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ರೇಣುಕಾ, (Маратхи: श्री रेणुका / येल्लुआई, Тамил: ரேணு /ரேணுகை அம்மன், Телугу: శ్రీ రేణుక / ఎల్లమ్మ) сияқты әртүрлі есімдермен қастерлейді және индуист дініндегі құлағандардың қасиетті қорғаушысы ретінде табынады. Оның ізбасарлары оны "Әлем анасы" немесе Джагадамба деп құрметтейді. Елламманың басқа да аттары - Мариамма, Чаниамма, Гангамма және Кариамма.

Аңыздар

Ренука туралы аңыздар Махабхаратада, Харивамсада және Бхагавата Пуранада кездеседі. Ади Парашактинің (Канчиде Камакси) төрт адами кейпі табынылады. Солтүстік Кашидегі Вишалакши, Оңтүстіктегі Мадурайдағы Ренукакши, сондай-ақ Мина және Шығыстағы Бахулакши.

Ерте өмір

Рену патшасы (Ренуканың әкесі) яджна – бейбітшілік пен денсаулықты сақтау үшін орындалатын қасиетті ғұрыпты өткізді. Ол осы яджна отынан туған қызымен қуанды. Ренука зерек және белсенді бала болды және ата-анасы үшін ең жақын балаға айналды. Ол сегіз жасқа келгенде, Рену патшасының гуруы Агастия оған қызын есейген кезде Жамадагниге үйлендіруді кеңес берді. Жамадагни – Ручика мен Сатьяватидің ұлы, қатаң аскетизм арқылы құдайлардың батасын алған еді. Ренука Жамадагниге түрлі рәсімдер мен пұжыра орындауда көмектесті. Біраз уақыттан кейін Ренука тағы бір қызға ие болды, оның аты Аньжана болды. Ренука әр таңда ерте тұрып, Малапрабха өзенінде толыққанды назармен және құлшыныспен шомылып, тазарды. Оның құлшынысы соншалықты күшті болды, ол әр күні тек құмнан жасалған жаңа су құмырасын жасауға қабілетті болды. Ол осы құмыраны өзен жағасында толтырып, жақын жердегі жыланды иіп, бау сияқты бұрап, басына қойып, құмыраны ұстап тұрды. Осылайша ол Жамадагниге оның құрбандық шалу рәсімдері үшін су әкелді.

Некелік өмір

Ренука бес ұлға: Рюманван, Сухотра, Васу, Вишвавасу және Рама Бхаргаваға дүниеге келді. Рама Бхаргава ең кіші және ең сүйікті болды, ол Шива мен Парватидің ықыласына ие болды. Рама қатаң қайырымдылық жасады және оған балта (парашу) берілді, содан кейін оны Парашурама (Вишнудың алтыншы инкарнациясы) деп атады. Бірде Ренука өзенге бара жатып, бір патшаның әйелдерімен жыныстық қатынаста болғанын көрді. Ол осы көрініске әуре болып, күйеуіне деген құлшынысын бір сәтке жоғалтты. Ол алаңдап, тазалықтарынан алған суын пісірілмеген ыдыстарға жинап алу қабілетінен айырылды. Ол жинаған суын жоғалтты. Осыдан көңілі қалды, уайымдап ашрамға қайта оралды. Жамадагни өзінің йогалық күші арқылы осы оқиғаларды көріп, Ашрамға оралғанда қатты ашуланды. Күйеуі қарғысқа ұшыраған соң, Ренука шығысқа барып, ой жүгірту үшін орманға барып отырды. Ол қайырымдылық жасағанда, бірнатай қасиетті Ернат пен Жоғынатқа барып, күйеуінің мейірімін сұрады. Алдымен олар оны жұбатып, кеңестерін дәл орындауға шақырды. Олар оған алдымен жақын маңдағы көлге барып, суға шомылып, тазару керектігін, содан кейін өзіне берілген Шивалингаға құлшылық ету керектігін айтады. Содан кейін оған жақын маңдағы қалаға барып, үйлерден күріш сұрауға рұқсат етілді ("Йога Бедоду" деп аталатын бұл рәсімді әлі күнге дейін әйелдер белгілі бір айда Карнатакада / Маратхи тілінде "Йогава", Теланганала "Йеллама Джогу" деп атайды). Ол күрішті жинап алған соң, жартысын дін қызметкерлеріне беріп, қалған жартысын пісіріп, оған жағаға салып, пісірілген күріштен толықтай иемдену керек еді. Олар әйелдің үш күн бойы осы рәсімді орындаса, төртінші күні күйеуіне бара алатынын айтты. Олар Жамаданның ашуын білгендіктен, оны толық кешірмеуі мүмкін екенін және бірнеше минут бойы өмірінің ең қиын кезеңін бастан кешіру керектігін ескертті. Олар: "Одан кейін сен мәңгілік қадір-қасиетке бөленіп, күйеуіңмен бірге жарылқанасың. Бұдан былай барлық ұлттар Саған сиынады". Олар оған батасын беріп, кетіп қалды. Ренука олардың нұсқауларын адалдықпен орындап, Шивалингаға құрметпен ғибадат етті. Төртінші күні күйеуіне барады.

Бас кесу және қайта тірілу

Жамаданни Ренукаға әлі де ашулы болды және төрт үлкен ұлына әйелін өлтіруді бұйырды, бірақ олардың бәрі аналарын өлтіруден бас тартты. Жамаданни өзінің төрт ұлын қарғап, оның бұйрығына бағынбағандары үшін күлге айналдырды. Содан кейін Жамаданни Шиваға тағзым етіп отырған бесінші ұлы Парашураманы шақырып, Ренуканың басын кесуді бұйырды. Парашурама әкесінің сөзін дереу орындап, балтасымен анасының басын шапты. Жамаданни Парашураманың адалдығы мен мойынсұнуына риза болды. Одан кейін ол Парашурамаға сыйлық берді, ал ол даналықпен анасы мен бауырларын қайта тірілтуді сұрады. Жамаданни Паршурамның ептілігіне таңданып, Ренука мен оның төрт ұлын қайта тірілтеді. Жамаданни жақын және мейірімді әйеліне жасаған ісі үшін қатты өкінді. Одан кейін ол ешқашан ашуланбаймын деп уәде берді және Кродхадан түгелдей бас тартты.

Жоғалу

Бір ертегіде айтылғандай, император Сахастарва Ренукаға үйленгісі келген. Парашурам болмағанда, Сахастарва Жамадагниді және оның төрт ұлын өлтірген, сосын Ренука Рамсарвер деп белгілі бір көлге секіріп кеткен. Бүгінде бұл көл Ренука көлі деп құрметтеледі. Деори халқы арасындағы бір нұсқада Жамадагни ұлдарынан Ренуканы өлтіріп, оны қайта тірілтетін алдында адалдықтарын көрсетуді сұраған делінеді.

Ғибадатханалар және оларға байланысты орындар

Ренука Йелламма Таллидің атақты ғибадатханаларының бірі Хайдарабадтың Балкампетте орналасқан. Әр жылы Ашада айында Йелламма Кальяноцвамын мыңдаған қажылар тойлайды. Құдайымыздың мүртісі жер бетінен 10 фут тереңде орналасқан. Балкампет Йелламма ғибадатхана кешенінде құдық бар, кейбір табынушылар құдықтағы су барлық ауруларды емдейді деп сендіреді. Бұл жерде суға түсу тері аурулары мен денсаулыққа кесел келтіретін бұзылулардан тазартады деп есептеледі. Бұл қасиетті су «тиртам» деп аталады. Ғибадатханада Аханд жұлдызы да бар, ол жаңарту кезінде жақылған. Жыл сайын Саундатидегі Йеллама Гуди ғибадатханасына 200 000-ден 600 000-ға дейін адам жиналады. Ренука Йелламманың тағы үш өте танымал ғибадатханасы Мандапака/Тануку, Батыс Годавари ауданы, Андхра-Прадеш, Бидарахалли, Гадаг және Чандрагутти, Шимога, Карнатака, Үндістанда орналасқан. Картик айында әр түрлі аймақтардан көптеген діндарлар келіп, Ренука Йелламмаға құлшылық етеді. Аңыз бойынша, Ренука Жамадагниге тұрмысқа шыққаннан кейін осы жерде өмір сүрген. Ренука таңертең ерте тұрып, қасиетті Тунгабхадра өзенінде суға түсетін. Ол өзен жағалауындағы құмнан дайындаған ыдысты толық шоғырланумен және адалдықпен толтырады, содан кейін сол жерде тұрған жыланды ұстап, оны бүктелгенге айналдырып, басына қояды, осылай ыдыс тұрақты болады. Ол оны дәмділік рәсімдері үшін Жамдагниге апарып беретін. Каваде ауылының Әлибаг ауылында «Падмакси Ренука Деви» деп аталатын атақты ғибадатхана бар, онда адамдар оны «Аай маули» деп атайды. Ол сондай-ақ Кали, Бхайрави, Амба, Эквира деп те аталады. Оның әпкесі Жогешвари. Оның аты Вмшатки. Ол жаңадан құрылған 108 Шакти-питхтың бірі. Ол өзінің сұлулығымен және сүйіспеншілікке толы табиғатымен танымал. 350 жылдан астам уақыт бұрын салынған атақты Ренука мата ғибадатханасы Хайдарабадтың Чарминарында орналасқан Раджа Раян Девдиде орналасқан. Бұл аса қуатты ғибадатхана тек Наваратри мейрамында ғана ашық. Бұл құдай барлық тілектерді орындайды делінеді. Дургааштами - бұл ең маңызды күн, онда миллиондаған адам Bhavani mata-ға барып, өздерінің тілектерін орындайды. Ренукамбе [Йеллама] ғибадатханасы Шимогадағы Соработа талугының Чандрагутти деген жерінде орналасқан. Бұл ғибадатхана ежелгі сәулет өнерінің үлгісі болып табылады және Кадамба дәуірінен бастау алады. Тағы бір ғибадатхана Махурда, Махараштрада, құдайдың туған жері деп есептеледі, ол Деви Гитада, Деви Бхагаватамның соңғы тарауында «Сахиадри тауындағы Матрипура; Деви Ренука осында тұрады» деп аталады. Махараштраның Амравати қаласында да Еквира Девидің өте танымал ғибадатханасы бар, сонымен қатар өте ескі және құрметті Амба Деви ғибадатханасы да бар. Екі ғибадатхана да бір ғимараттың ішінде орналасқан және қала тарихының маңызды бөлігі болып табылады. Бұл мерекеге діндарлар өте құрметпен келеді. Адамдар мұнда өздерінің барлық тілектері орындалады, өмірдегі қиындықтар жойылады деген сеніммен келеді. Ғибадатханалардың тарихи және мифологиялық маңызы зор. Еквира Деви ғибадатханасы 1660 жылы Шри-Жанардан Свами Махараджтың ұлы Сапархан Сапарханмен құрылған деген сенім бар. Аңыз бойынша, осыдан 500 жыл бұрын осы аймақта Жандардан Свами өмір сүрген. Ол Амба құдайына табынып, Амбадеви ғибадатханасына жиі баратын. Сол кезде Амбадеви ғибадатханасының жанында өзен ағып тұрған. Бірде бұл өзенде мұз айдынына байланысты су тасқыны пайда болып, Жандардан Свамиге өзеннен өту қиынға соқты. Амба Деви өзінің адалын осындай қиын жағдайда көріп, өзеннің арғы жағынан оған дұға етіп, батасын берді. Ол Жерге басқа адам кейпінде келді және құдайдың бар екендігін көрсететін жебе пайда болды. Бұл - Амба ананың Эквира Деви түріндегі бейнесі және оның ғибадатханасы сол жерде, жебе түскен жерде орналасқан. Рукмини ғибадатханаға барған кезде, Кришна Деви Рукминиді осында алып кетіп, содан кейін олар үйленді деп есептеледі. Әсіресе, Навратри мейрамында ғибадатханаларға келу үшін түрлі қалалардан адамдар жиналады. Амравати қаласы әйел тәңіріне құрмет көрсету үшін Амбанагари деп те аталады. Ренука Деви ғибадатханаларының бірі - Насиктегі Чандвад. Ғибадатхананы Индордың патшайымы Ахлиабай Холкар салған. Екінші орында Сахьядр тауларындағы Матрипура. Девидің тағы бір ғибадатханасы Махараштра штатының Талука-Кхеде орналасқан Дхамнанд Посареде орналасқан, ол «Деви Ялубай» деп белгілі. Тамил Надуда Ренугамбал Аман ғибадатханасы (Бұл Джамбу Махариши (Жамадагини) готра Ванниярлар үшін Куладаивам), Сенгутта Муталиялар және басқа да қауымдардың адамдары өздерінің шығу тегін сол жерде табады. Ғибадатхана Падаведу, Тируваннамалай ауданында орналасқан және ең маңызды Сақты Сталалардың бірі болып табылады. Мұндағы басты құдай Конди Амман (Карнатик А...