Кіріспе

2-ғасырдағы аскеттік христиан сектасы

Энкратиттер ("өзін ұстаушылар") – некеге тыйым салып, ет жеуден бас тартуға кеңес берген 2-ғасыр христиандарының аскеттік сектасы. Евсевий Татианды осы қате сенімнің авторы деп айтады. 1 Тімоте хатында (4:1-4) сынағандар осы гностикалық энкратиттер болған деген болжам бар.

Ерте тарих

Бұл атпен христиандық ағым туралы алғашқы айғақ Иринейдің еңбектерінде кездеседі. Оларды Александриялық Климент бірнеше рет атап өтеді, ол олардың атын "Қылықтылық" (Temperance) деп атағандығын айтады. Римдік Гипполит оларды былай сипаттайды: "Олар Құдай мен Мәсіхке қатысты мәселелерде Шіркеумен бірдей көзқарас білдіреді; алайда, өмір салты тұрғысынан, олар күндерін мақтанға толы өткізеді"; "жануар тағамын жемей, тек су ішеді және некеге тұруға тыйым салады"; "оларды христиандар емес, циниктер деп есептейді". Осы мәтінге сүйене отырып, кейбір Энкраттардың дін тұрғысынан толыққанды дұрыс болғаны, ал қателіктері тек амалдарында болғаны болжанады. Ориген олардың Әулие Пауылдың хаттарын мойындамағанын мәлімдейді.

Кейінгі тарих

Кейінірек бұл секта жаңа өмір мен күш-қуатты белгілі бір Северус қосылуы арқылы алды, одан кейін Энкратиттер көбінесе Севериандар деп аталды. Бұл северийлік Энкратиттер Заңды, Пайғамбарларды және Ізгі хабарларды қабылдады, бірақ Елшілердің істері кітабын қабылдамады және Әулие Пауылды және оның хаттарын қарғады. Бірақ Эпифанийдың Севериандар туралы берген есебі иудаизмдік бейімділіктерге қарағанда сириялық гностицизмді көбірек көрсетеді. Олар некеге қарсы болды – әйелдер мен жынысты шайтанның туындысы деп жариялады – сондай-ақ ішімдіктерге де қарсы болды, шарапты "үлкен жыланның уының тамшылары" деп атады. Эпифаний өз заманында Энкратиттердің Кіші Азияда, Писидияда, Фригияның Адустан ауданында, Исаурияда, Памфилияда, Киликияда және Ғалатияда көп болғанын айтады. Олар Рим провинциясында және Сириядағы Антиохияда түрлі жерлерде шашырап орналасқан. Олар бірнеше кіші секталарға бөлінді, олардың ішінде Апотактиктер жеке меншікті айыптауымен, ал Гидропарастаттар немесе Акварилер Евхаристияда шараптың орнына су қолдануларымен ерекше көзге түсті.

Басып шығару

382 жылы Феодосий Энкратиттер, Саккофорилер немесе Гидропарастатилер деп аталатындардың барлығына өлім жазасын берді және Магистер Официорум Флорусқа осы еретиктерді, оның ойынша, жасырынған манихейлер екендігін анықтап, қатаң іздеуді тапсырды.