Кіріспе

Атлантикалық маусымнан тыс тропикалық циклон, басқа тропикалық циклон Зета деп аталды. Тропикалық дауыл Зета – 2005 жылғы Атлантикалық дауыл маусымында, маусымның ресми аяқталғанына бір ай өткен соң, Атлантика мұхитының орталық бөлігінде қалыптасқан, өте кеш дамыған тропикалық дауыл. 30 желтоқсанда тропикалық депрессияға айналып, келесі күні маусымның 28-ші дауылға (бір аталмаған субтропикалық дауылды қоса алғанда) күшейді және 2006 жылдың қаңтарына дейін жалғасты. Бұл Атлантика мұхитындағы екі күнтізбелік жылға созылған екі тропикалық циклонның бірі болды (екіншісі – 1954–1955 жылдардағы Алиса даулы). Зета 29 желтоқсанда пайда болған төмен қысым аймағынан туындады, ол бұрын жоғарғы қабаттағы ойыста дамыған еді. Тропикалық дауылға айналғаннан кейін, Зета жылдам жойылу болжамдарына қарамастан ұйымдасқан күйінде қалды, тіпті сәл күшейді. Дауыл 2006 жылдың 2 қаңтарында ең күшті күйіне жетті, 6 қаңтарда төмендеп, келесі күні тарап кетті. Бірнеше кеме дауылға тап болды, ал 2005 жылғы Вудвейл Атлантикалық қайықпен жүзу жарысының бірнеше экипажына бұрқасынды теңіз бен күшті желдің әсері тиді. Дегенмен, Зета құрлыққа қауіп төндірмегендіктен, NHC тропикалық дауыл туралы ескертулер немесе хабарламалар шығармады. Оңтүстік-батыстағы төмен қысымға жауап ретінде солтүстік-батысқа қарай баяу жылжыған дауыл, қолайлы антициклондық ағысы бар аймақта біртіндеп күшейді. Келесі күні таңертең желдің бұзылуы Зетаға одан да күшті әсер етті, конвекцияның көп бөлігі айналым орталығының шығысында орналасқан. Алайда, айналым тығыз және анық болды, дауыл өзінің күшін сақтап тұрды. Бірнеше сағаттан кейін төменгі деңгейдегі айналым орталығында конвекцияның күрт артуы дауылдың сәл күшеюіне және орталықта тығыз бұлт қалыптасуына мүмкіндік берді. Геофизикалық сұйықтық динамикасы зертханасының (GFDL) моделі де Зетаның дауылға айналуын болжады, бірақ болжаушылар мұның орын алуы екіталай деп санады. Солтүстікке қарайғы орта деңгейдегі жота Зетаны батысқа қарай бұрды, ал жоғары деңгейдегі батыс желдеріне байланысты тоқтап қалуға жақын болды. Одан кейін желдің күшеюі конвекцияның бұзылуына әкеліп, қысқа уақытқа әлсіреуге себеп болды. 2006 жылдың 1 қаңтарында Зета жоғары қиылысқа қарамастан қайта ұйымдаса бастады, жүйенің ағысы шектеліп, бұлт үлгісі симметриялық болды. Синоптик Ликсион Авила бұл дауылдың "бұрынғы тропикалық циклон Эпсилон сияқты" сезілгенін айтты, өйткені дауыл күшеймейтініне қарамастан, атмосфераның жоғары температурасының суынуы күшейе түсуіне ықпал ететіні болжалды. Сондықтан ол "қайта-қайта әлсіреуді болжаудан басқа амалы қалмады". Конвекцияның күрт артуы жоғары деңгейдегі желдің орташа қиылысына қарамастан дауылды тірі ұстап тұрды. 2 қаңтарда Зета "барлық болжамдарға қарамастан" біртіндеп күшейе бастады. Конвекция орталықта сақталды, ал дауылдың ағысы да кеңейді. Авила GFDL моделін әлсіреуді болжамаған жалғыз модель деп мақтады, бірақ GFDL оны дауылға айналдыруға және "басқа модельдер болжаған қауіпті ортаға жақындауына" сүйене отырып, оны қабылдауға асықпады. "Зета" тропикалық даулы әлсіреу болжамдарына қарсы тұрды. 4 қаңтардың соңында желдің әсері сезіліп, Зетаның конвекциясы төмендеді. Бұл "Зета" тропикалық дауылдың келесі күні минималды тропикалық дауылға дейін әлсіреуіне әкелді. Зета батысқа қарай солтүстік-батысқа қарай жылжып, тропикалық дауыл мәртебесін қайтадан жоғалтуға жақын болды. 6 қаңтарда Зета тропикалық депрессияға айналды және сол күні төмендеді. Осы өзгерістердің нәтижесінде 2005 жылғы дауылдар маусымы кешігіп аяқталды. 7 қаңтарда Бермуданың оңтүстік-шығысына қарай тарап кеткенге дейін, қалған төмен қысым тағы бір күнге өз ерекшелігін сақтап тұрды.

Әсері

2005 жылғы Атлантикалық есу жарысына қатысқан бірнеше экипаж Зета тропикалық дауылдан соққан қатты жел мен күшті толқындарға тап болды. Бірнеше команда сағатына 85 километрге (50 миль) дейін жететін желге және 4 метрге дейін биіктігі бар үлкен толқындарға ұшырады. Күшті жаңбыр мен желге қарамастан, кейбір кемелер желдің бағытының арқасында Антигуаға жылдам жетті. Уэльстің бір кемесі 40 шақырымға бағытынан ауытқып, 4 метрлік акуламен кездесіп, қайығына зиян келдірді. "Либерти Стар" кемесі Зета тропикалық дауылдан соққан қатты жел туралы бірнеше мәлімдеме жасады, оның ішінде 31 желтоқсан күні сағатына 65 километр (40 миль) жылдамдықпен жел соққан, ол кезде кеме дауылдан солтүстікке қарай 75 шақырым жерде болды. Бұл Атлантикалық дауыл маусымында тіркелген екінші соңғы тропикалық циклон еді; тек 1954 жылғы 30 желтоқсанда сағат 12:00 UTC шамасында тропикалық дауылға айналған Алис дауыл ғана одан да кейін (шамамен алты сағатқа) пайда болды.