Кіріспе
Е69 еуропалық жолы – Солтүстік Норвегиядағы Ольдерфьорд пен Солтүстік мыс арасындағы Е жолы. Жол ұзын. Онда бес туннель бар, жалпы ұзындығы . Ең ұзыны – Солтүстік мыс туннелі – ұзындығы және теңіз деңгейінен төменге жетеді. Қыс айларында жолдың ең солтүстік бөлігі (Скарсвог – Солтүстік мыс) ауа райына байланысты белгіленген уақытта конвоймен жүруге ғана мүмкіндік береді. E69 – ірі халықаралық жол желісіне қосылған әлемдегі ең солтүстік жол. Свалбард және Гренландия сияқты жерлердегі одан солтүстікке орналасқан жолдар оқшауланған және қысқа.
European route E69 is an E road between Olderfjord and North Cape in northern Norway. The road is long. It contains five tunnels, totalling The longest, the North Cape Tunnel, is long and reaches below sea level. During the winter months the northernmost part of the road (Skarsvåg North Cape) is available only to convoys, driving at fixed times, if weather permits. E69 is the northernmost road in the world with connections to a major international road network. Roads further north in locations including Svalbard and Greenland are isolated and short.
Жол нөмірлері
1975 жылы құрылған қазіргі E жол желісінің алғашқы нұсқасында E69 Варшавадан Винер-Нойштадтқа дейін Пиотрков, Катовице, Чески-Тешин, Жилина, Тренчин, Пещаны және Братислава арқылы өтетін ұзын және мүлдем басқа жол болды. Бұл маршрут қазір көбінесе E75 жолының бөлігі, ал сол кезде E75 Краков және Банска-Быстрица арқылы өтті, бұл қазір E77 жолының бөлігі. Кейіннен Mattersburg-тан оңтүстікке қарай өзгертілді. Винер-Нойштадт орнына, ол оңтүстікке қарай жалғасты, Австрияның 50-ші тас жолы бойынша Оберпуллендорф және Оберварт қалаларынан өтіп, E66 жолымен аяқталды. Бұл нұсқа жолдар бойында ешқашан белгіленбеді, оның орнына осы маршрут бойынша E75 жолымен өзгертілген нұсқа іске асырылды. 1950 жылы құрылған Е-жол желісінің ескі нұсқасында E69 Норвегиядағы Алесунд пен Домбас арасында, қазір E136 жолында орналасқан. Солтүстік мысқа дейінгі жол 1975 жылы E45 жолы ретінде жоспарланды, кейіннен E47 жолы болып, Любек – Хельсингборг – Осло – Тронгейм – Ольдерфьорд – Солтүстік мыс бағытында өтті. Норвегия мен Швеция бұл жолдың көп бөлігінде ескі E6 нөмірін сақтап қалуды қалап, бірнеше жылдық келіссөздерден кейін оған қол жеткізді. 1992 жылы E69 қазіргі маршрутына ие болды. Осыған дейін Норвегияда бұл жол 95 нөмірімен белгіленген. Содан бері оның жеке ұлттық нөмірі жоқ.
Құрылыс тарихы
Олдерфьорд–Хоннингсвог жолы 1930 жылдары, әсіресе 1934 жылы Хоннингсвогта өткен қоғамдық жиналыстан кейін, туризмді көбейту және пайдалы балық аулау құқықтарының жоғалуын өтеу мақсатымен жоспарланды. Бұл аймақ Оңтүстік Норвегиямен алғашқы жол байланысын алғаннан кейін көп ұзамай болды. 1968 жылы жол Кафьордтағы жаңа паром айлағына дейін созылды, ал Хоннингсвогқа баруға арналған паром сапары қысқартылды. 1999 жылы Солтүстік Кейп туннелі мен Хоннингсвог туннелі ашылды, соның арқасында паром жойылды. Осы күннен бастап 2012 жылдың 29 маусымына дейін Солтүстік Кейп туннелі мен оған іргелес туннельдерден өту үшін ақы төленді. 1968 жылы ашылған E69 жолының оңтүстік жағындағы Скарвбергтуннелі қиындық тудыратын жер болды. Ол ішінара ғана кең болғандықтан, қарсы бағыттағы кең көліктер бір уақытта одан өте алмайды, сонымен қатар аймақта тасқын қаупі де бар. Дегенмен, 2019–2022 жылдары жаңа туннель салынып, 2023 жылдың наурыз айында ашылды, бұл маршрутты 2 км-ге қысқартты.
The North Cape Tunnel and the Honningsvåg Tunnel were opened in 1999, thereby eliminating the ferry. From then to 29 June 2012, the North Cape Tunnel and adjacent tunnels were tolled. The Skarvbergtunnelen near the southern end of E69 opened in 1968 and was a bottleneck. It was partly only wide, so wide vehicles cannot use it at the same time in opposite directions, and there is rockslide danger in the area. However, a new tunnel was being built in 2019–2022 and opened in March 2023, shortening the route by 2 km.