Жің патшалығының саяси тартыстары мен Сима Вэйдің рөлі

Кіріспе

Сима Вэй (司馬瑋) (271 – 26 шілде 291), әдепті аты Яньду (彥度), ресми атауы Чу патшасы Инь (楚隱王), Цзинь әулеті (266–420) кезіндегі императорлық ханзада болды және Сегіз ханзада соғысымен байланысты сегіз ханзаданың екіншісі саналды.

Өмір

Сима Вэй – Цзинь империясын құрған император Удың және оның нағашы әйелінің бесінші ұлы. 277 жылдың 5 қазанында, шамамен 6 жасында, ол Шипин патшасы (始平王) болып жарияланды. Әкесі билікте болған кезде, 289 жылдың 22 желтоқсанында, ол Чу патшасы болып жарияланды және Цзин провинциясының (荊州, қазіргі Хубэй және Хунань) әскери басқаруымен тапсырылды. 290 жылдың мамырында әкесі қайтыс болғаннан кейін, оның ағасы, тәж мұрагері Чжун, император Хуэй болып таққа отырды. Императрица-ана Янның әкесі Ян Цзюнь регент болды, бірақ көптеген адамдар оның билікке қол жеткізгеніне наразы болды. Олардың бірі – император Хуэйдің әйелі, императрица Цзя Наньфэн, ол Сима Вэй және басқалармен бірге Ян Цзюньді құлату үшін сөз байласты. 291 жылы Сима Вэй әскерлерімен бірге Луоян астанасына оралды, жақын арада төңкеріс болды. Әйелі күйеуін оңай бақылай алатын императрица Цзя, Ян Цзюнь қылмыс жасады және оны қызметінен босату керек деп жарлық шығарды. Сондай-ақ, ол Сима Вэй мен Сима Яоға (司馬繇), Донг'ан герцогіне, Янның күштеріне шабуыл жасап, қарсы шабуылдардан қорғануға бұйрық берді. Көп ұзамай Янның қиын жағдайда екені анық болды. Патша сарайында тұтқындалған императрица-ана Ян, Ян Цзюньге көмек көрсету туралы жарлық жазып, оны садаққа тиеп, сарайдан атып жіберді. Содан кейін императрица Цзя, императрица-ана елге опасыздық жасады деп ашық мәлімдеді. Ян Цзюнь тез жеңіліп, оның руы қырғынға ұшырады. Император Хуэйдің әжесі Сима Лян Вэй Гуанмен бірге регент ретінде қызмет етуге шақырылды. Сима Лян мен Вэй Гуан Сима Вэйдің Янды құлатудағы қатыгездігіне күмән келтірді, сондықтан оны әскери басқарудан айыруға тырысты, бірақ Сима Вэй императрица Цзяны әскери басқаруын сақтауға көндірді. Сима Вэйдің көмекшілері Цы Шэн (岐盛) және Гонсун Хун (公孫宏) кейін императрица Цзяға Сима Лян мен Вэй Гуан императорды құлатуды жоспарлап отырғанын жалған айтты. Императрица Цзя, император У билікте болған кезде Вэйге мұрагерді таңдауды өзгертуді ұсынғаны үшін ренжіген болатын, сонымен қатар үкіметке тікелей бақылау жасауды қалады, сондықтан екінші төңкеріс жасауды шешті. 291 жылдың жазында императрица Цзя император Хуэйге жеке түрде Сима Лян мен Вэй Гуанды қызметтерінен босату туралы жарлық жазуға бұйырды. Сима Вэй жарлықты алған кезде, ол мазмұнына риза емес еді, өйткені ол әскерін көтеруге міндетті ханзадалардың арасында аталмаған. Оның жарлыққа қатысты өтінішін жіберуге рұқсат берілмегеннен кейін, ол өзін барлық әскери істердің қолбасшысы етіп, операцияны басқару арқылы өз жарлығын жасауды шешті. Оның әскерлері Сима Лян мен Вэй Гуанның сарайларын қоршап алды, ал екі адамның де қол астындағылары қарсылық көрсетуді ұсынды, бірақ екеуі де бас тартты және тұтқынға алынды. Екеуі де өлтірілді – Сима Лян өзінің мұрагері Сима Жумен (司馬矩), ал Вэй Гуан өзінің тоғыз ұлы мен немересімен бірге. Әскери күш әлі де оның бақылауында болғандықтан, Цы Сима Вэйге император Цзяның туыстарын өлтіріп, үкіметті өз қолына алу мүмкіндігін пайдалануды ұсынды, бірақ Сима Вэй тартынды. Сонымен бірге, императрица Цзя екі нәрсені түсінді: біріншіден, егер ол Сима Лян мен Вэй Гуанды өлтіруге бұйрық бергені белгілі болса, бұл саяси дауыл тудыруы мүмкін; екіншіден, Сима Вэйді оңай бақылауға болмайды. Сондықтан ол Сима Вэйдің жарлықты жалған шығарғанын ашық мәлімдеді. Сима Вэйдің әскерлері оны тастап кетті, ол тұтқынға алынып, өлім жазасына кесілді. Өлім жазасын орындау кезінде ол жарлықты жазалауды басқаратын Лю Сунға (劉頌) көрсетуге тырысты, Лю, Сима Вэйдің шын мәнінде императрица Цзяның бұйрығы бойынша төңкеріс жасағанын білгендіктен, қайғырды, бірақ жазаны орындады. Гонсун Хун мен Цы Шэн де өз руларымен бірге өлім жазасына кесілді. Өзінің тез ашуланғыштығына қарамастан, Сима Вэй жомарттығымен танымал болды және оны халық қатты сағынды. 301 жылдың 13 қазанында императрица Цзя қайтыс болғаннан кейін, ол өлімнен кейін генерал лауазымымен марапатталды, ал оның ұлы Сима Фан (司馬範), Чу патшалығы берілмеген болса да, Сянян патшасы болып жарияланды. Кейін Сима Фанды Ши Ле өлтірді.

Sima Wei was the fifth son of Jin's founding emperor Emperor Wu, by his concubine Consort Shen. On 5 October 277, when he was about 6 years old, he was created the Prince of Shiping (始平王). Late in his father's reign, on 22 December 289, he was created the Prince of Chu and charged with the military commands of Jing Province (荊州, modern Hubei and Hunan). After his father died in May 290, his brother Crown Prince Zhong ascended the throne as Emperor Hui. Empress Dowager Yang's father Yang Jun was regent, but many people were dissatisfied with his hold on power. One of those was Emperor Hui's wife Empress Jia Nanfeng, and she entered into a conspiracy with Sima Wei, among others, to overthrow Yang Jun. In 291, Sima Wei returned to the capital Luoyang with his troops, and soon a coup happened. Empress Jia, who had her husband easily under her control, had him issue an edict declaring that Yang Jun had committed crimes and should be removed from his posts. It also ordered Sima Wei and Sima Yao (司馬繇) the Duke of Dong'an to attack Yang's forces and defend against counterattacks. Quickly, it became clear that Yang was in trouble. Empress Dowager Yang, trapped in the palace herself, wrote an edict ordering assistance for Yang Jun and put it on arrows, shooting it out of the palace. Empress Jia then made the bold declaration that Empress Dowager Yang was committing treason. Yang Jun was quickly defeated, and his clan was massacred. Emperor Hui's granduncle Sima Liang was recalled to serve as regent, along with Wei Guan. Sima Liang and Wei Guan had reservations about Sima Wei's ferocity in overthrowing Yang, and they therefore tried to strip him of his military command, but Sima Wei persuaded Empress Jia to let him keep his military command. Sima Wei's assistants Qi Sheng (岐盛) and Gongsun Hong (公孫宏) thereafter falsely told Empress Jia that Sima Liang and Wei Guan planned to depose the emperor. Empress Jia, who had already resented Wei for having, during Emperor Wu's reign, suggested that he change his heir selection, also wanted more direct control over the government, and therefore resolved to plot a second coup. In summer 291, Empress Jia had Emperor Hui personally write an edict, ordering for Sima Liang and Wei Guan removed from their offices. When Sima Wei received the edict, he was unhappy with the content, as he was not mentioned among the princes who had to raise their army. After his request to send a petition regarding the edict was denied, Wei decided to forge an edict of his own, making himself Commander of all military affairs and taking charge of the operation. His forces thereby surrounded Sima Liang and Wei Guan's mansions, and while both men's subordinates recommended resistance, each declined and was captured. Both were killed—Sima Liang with his heir Sima Ju (司馬矩) and Wei Guan with nine of his sons and grandsons. With the military still under his control, Qi then suggested to Sima Wei to take the chance to kill Empress Jia's relatives and take over the government, but Sima Wei hesitated. At the same time, Empress Jia came to two realizations: first, if it were realized she had ordered the killing of Sima Liang and Wei Guan it could bring a political firestorm; and second, that Sima Wei would not be easily controlled. She therefore publicly declared that Sima Wei had falsely issued the edict. Sima Wei's troops abandoned him, and he was captured and executed. At the execution, he tried to show the edict to the official in charge of the execution, Liu Song (劉頌), and Liu, knowing that Sima Wei had actually carried out the coup on Empress Jia's orders, was saddened, but still carried out the execution. Gongsun Hong and Qi Sheng were also executed, along with their clans. Despite his volatile temper, Sima Wei was known for his generosity, and he was greatly missed by the people. On 13 October 301, after Empress Jia's death, he was posthumously rewarded with the office of a general, and his son Sima Fan (司馬範), while not given the principality of Chu, was created the Prince of Xiangyang. Sima Fan was later killed by Shi Le.