Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камбоджадағы жер миналары
Landmines in Cambodia
Камбоджа – Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқан ел, онда, әсіресе ауылдық жерлерде, жер миналары үлкен проблеманы құрап отыр. Бұл үш онжылдық соғыстың салдары, ол камбоджалықтарға ауыр соққы берді; елде 40 000-нан астам мүгедектер бар, бұл көрсеткіш әлемдегі ең жоғары деңгейлердің бірі. Камбоджаның минаға қарсы күрес орталығы (CMAC) Камбоджада 4 миллионнан 6 миллионға дейін мина мен жарылмаған басқа да қару-жарақтар болуы мүмкін деп есептейді. Дегенмен, кейбір бағалаулар бойынша, он миллионға жуық мина бар. Қытайда жасалған жер миналары Камбоджада Камбоджалық фракциялар (Лон Ноль, Қызыл Кхмер, Хенг Самрин және Хун Сен режимдері, сондай-ақ 1980 жылдардың көп бөлігінде халықаралық қолдаумен БҰҰ орындығын сақтап қалған Демократиялық Камбоджа коалициялық үкіметі) тарапынан орналастырылған. 1970 және 1980 жылдардағы Камбоджадағы азаматтық соғыс кезінде олар қақтығысқа түсті. 1979 жылғы маусымдағы Дангрек геноцидінің басты себебі – тай, вьетнам және қызыл кхмер жасақтарының шекараға орналастырған жер миналарынан өткен бейбіт азаматтардың қаза болуы болды. Олар елдің барлық аумағына таратылды. Камбоджалықтардың минаға қарсы күресте кездесетін жалпы мәселе – тіпті миналарды орналастырғандардың өзінде олардың орналасқан жерлерін көрсететін карталар немесе естеліктері болмауы. Көптеген миналар тек адамдарға зиян келтіру мақсатымен орналастырылған, ал кейбіреулері аумақты қорғау үшін орналастырылған. Көптеген қасиетті храмдар тонаудан қорғау үшін жер миналарымен қоршалған, бұл бұрынғыда үлкен мәселе болған. CMAC (Камбоджаның минаға қарсы күрес орталығы) осы аумақтардың көп бөлігін тазартып, бұрынғы миналы жерлерде өздерінің жұмыстары туралы белгілер орнатты.
Cambodia is a country located in Southeast Asia that has a major problem with landmines, especially in rural areas. This is the legacy of three decades of war which has taken a severe toll on the Cambodians; it has some 40,000 + amputees, which is one of the highest rates in the world. The Cambodian Mine Action Centre (CMAC) estimates that there may be as many as four to six million mines and other pieces of unexploded ordnance in Cambodia. Some estimates, however, run as high as ten million mines. The Chinese made landmines in Cambodia were placed by the Cambodian factions (including the Lon Nol, Khmer Rouge, the Heng Samrin and Hun Sen regimes, as well as the Coalition Government of Democratic Kampuchea who, with international support retained the UN seat throughout much of the 1980s) which clashed during the Civil War in Cambodia in the 1970s and 1980s. The Dangrek genocide in June 1979 was in great part due to civilian victims crossing over landmines placed along the border by Thai, Vietnamese and Khmer Rouge contingents. They were placed in the whole territory of the country. A common problem Cambodians faced with the anti personnel mines is that even those who placed the mines didn't have maps or memory of their location. While many mines were placed with the sole intent to harm humans, some were placed with the intent to protect an area. Many sacred temples were surrounded by land mines to protect them from looting, which used to be a major problem. The CMAC (Cambodia Mine Action Center) has cleared many of these areas and put up signs stating their work in previous minefields.
Жарақаттар саны
2010 жылы Камбоджаның мина құрбандары туралы ақпараттық қызметі (CMVIS) Камбоджаның әлемдегі ең жоғары қаза тапқандар санының бірі екенін көрсетті. Қаза тапқандардың үштен бірі балалар, олардың басым көпшілігі ұлдар. Зерттеулерге сәйкес, ер адамдар мен ұлдар әйелдерге қарағанда жарылғыш заттармен ойнауға немесе оларды қарастыруға көбірек бейім. Минадан аман қалған құрбандардың 87%-ы 15 жастан асқан ер адамдар, олардың орташа жасы 28-ге жуық. Ауғанстанда қаза тапқандардың 73%-ы 16 мен 50 жас аралығындағы ер адамдар, ал 20%-ы ұлдар. 2016 жылдың бірінші жартысында мина оқиғаларынан қаза тапқандардың саны дерлік екі есеге өсті – 20 адам, ал 2015 жылдың осы кезеңінде 11 адам қаза тапқан. Ал жарақат алғандардың саны шамамен жартысына азайды, 55-тен 29-ға дейін төмендеді.
2010 casualty statistics from the Cambodian Mine Victim Information Service (CMVIS) show that Cambodia had one of the highest casualty rates in the world. One third of the casualties have been children, and almost all of them are boys, with studies showing that men and boys tend to be more willing than women to play with or examine explosives. Of surviving landmine victims, 87% are males over 15 years old, with a mean age of 28 years. In Afghanistan, 73% are males between ages 16 to 50, and 20% of the victims are male children." During the first half of 2016, the number of people killed in landmine incidents nearly doubled, with 20 deaths compared to 11 for the same period in 2015, though injuries declined by almost half, from 55 to 29.
Әлеуметтік салдарлары
Жұмысқа қабілетті жастағы адамдардың көп саны отбасыларға әсер етеді, бұл отбасылардың табыс табу және балаларын оқыту мүмкіндігіне елеулі салмақ түсіреді. Камбоджадағы жер миналарының салдары ауқымды әлеуметтік және экономикалық мәселе тудырады. Бұл денсаулық сақтау жүйесінің осалдығын және қолдау стратегиясының болмауын көрсетеді. Төмен табысқа ие отбасының мүшесінің мүшесінен айырылуы, сапалы медициналық көмекке қол жеткізе алмауы және мемлекеттік жәрдем алмауы Камбоджа халқы үшін жер миналарының қаупін одан да ауыр етеді. "Жер миналарының тек саны ғана белгілі бір аймақтағы халықтың мінез-құлқына әсер ете алады. Бұл өз кезегінде халық денсаулығының және әлеуметтік әл-ауқатының басқа да салаларының нашарлауына әкелуі мүмкін. Жеріне мина орнатылған фермерлер немесе жерлерінде мина бар деп санағандар жерді өңдей алмайды. Бұл азық-түлік тапшылығына және тіпті нашар тамақтануға алып келеді". Бұл жағымсыз әсерлерге ауыл шаруашылығы жерлеріне, жайылымдарға, орманға және су ресурстарына қол жеткізудегі шектеулер кіреді, нәтижесінде сәйкесінше 102 778, 105 707, 172 878 және 84 588 отбасы зардап шекті. 2004 жылғы Камбоджаның әлеуметтік-экономикалық сауалнамасы (CSES) көрсеткендей, бір немесе бірнеше мүгедектігі бар адам басқаратын үй шаруашылықтарының басқа үй шаруашылықтарына қарағанда байлығы айтарлықтай төмен. Соғыс немесе жер миналарынан мүгедектікке ұшыраған адам басқаратын үй шаруашылықтары басқа себептерге байланысты мүгедектікке қарағанда шамамен үш есе жоғары кедейлік деңгейінде өмір сүреді.
The high numbers of victims of working age affecting entire families represent a considerable burden on families' capacity for raising income and educating their children. The social consequences of land mines which Cambodia experiences poses a considerable social and economic problem. It exposes the vulnerability of the health system and the lack of a support strategy. For a family with a very low income, to have a member lose a limb and no access to good health care, and no governmental aid makes the dangers of land mines a much heavier burden on the Cambodian community. "Landmines, just by their sheer number alone in a particular area, can influence the population's behaviour. This in turn may result in an overall deterioration of public health and other aspects of social wellbeing. Farmers with mines, or those who only "perceive" the presence of landmines on their land will not be able to cultivate the land. This will lead to food scarcity and eventually even malnutrition." These adverse impacts included restrictions on access to agricultural land, pasture land, forests, and water resources, with 102,778, 105,707, 172,878 and 84,588 families being affected respectively. A 2004 Cambodia Socio Economic Survey (CSES) noted that households headed by someone with one or more reported disabilities have significantly less wealth than other households. Households headed by a person disabled by war or landmines live in poverty at levels almost three times higher than if the disability was due to other causes.
миналарды жою жұмыстары
2019 жылға қарай Камбоджада жеті минаны жою ұйымы жұмыс істеді: Камбоджаның Жоғарғы Ұлттық Кеңесі 1992 жылы құрған Камбоджаның минаға қарсы іс-қимыл орталығы (CMAC), Камбоджаның Корольдік Қарулы Күштері (RCAF), HALO Trust және Миналар жөніндегі кеңесші топ (MAG). Сарапшылардың пікірінше, егер қаржыландыру қазіргі деңгейде сақталса, Камбоджаға миналарды толық жоюға тағы 10-20 жыл қажет болады. Африкалық алып қаптырық тышқандар миналарды жою жұмысына көмектесуде. 2016 жылдан бері APOPO ұйымының батыр тышқандары Камбоджада шамамен 500-ге жуық адамға қарсы мина және 350-ден астам жарылмаған бомба тапты.
as of 2019, there are seven demining organizations working in Cambodia: The Cambodian Mine Action Center (CMAC), established by the Supreme National Council of Cambodia in 1992, the Royal Cambodian Armed Forces (RCAF), The HALO Trust, and the Mines Advisory Group (MAG). Experts estimated that Cambodia would need another 10 to 20 years to clear the mines if the current level of funding was maintained. African giant pouched rats are being used to help in demining efforts. Since 2016, APOPO's hero rats have found roughly 500 anti personnel mines and more than 350 unexploded bombs in Cambodia.