Кіріспе

Вайкака тармағы – Жаңа Зеландияның Саутленд аймағындағы егіншілік және алтын өндірісімен айналысатын аймақтар арқылы өтетін Оңтүстік Басты Желінің тармақ темір жолы болды. Ол 1907 және 1908 жылдары салынды және 1962 жылы жабылуына дейін Жаңа Зеландия темір жолдары департаментімен пайдаланылды.

Құрылыс

Вайкака филиалы Солтүстік Саутлендтегі ең соңғы шағын филиал болды, бірақ ондаған жылдар бұрын-ақ ұсыныстар жасалған еді. Көліктің нашар болуы фермалардың құнын төмендетіп, вагон тасымалының құны тым жоғары болғандықтан, қоныс аударушылар экономикалық жағдайларын жақсарту үшін үкіметтен темір жол салуды өтінді. Келсо қаласы Тэпануи филиалы арқылы Уайпахидегі Басты Оңтүстік Желісінің Дунедин-Инверкаргилл бөлігімен байланысты болған, бірақ маңызды ұсыныс тағы бір байланысты қолдады – Келсодан Уайкака аңғары арқылы Гореге дейін Басты Оңтүстік Желісіне. 1878 жылы үкімет бұл жобаны мақұлдады және 1880 жылдың басында маршруттың ресми сараптамасы күтілді, бірақ үкімет тарапынан белсенділік болмағандықтан ұсыныс күшін жойды. 1886 жылға қарай Уайкака аңғарының тұрғындары темір жол салынады деген үмітін жоғалтты. Темір жол салу мүмкіндігі 1897 жылға дейін қайта жанданып, Солтүстік аралдағы қоғамдық қаржыландыру бастамасы Паэроадан Вайхиге (кейін Шығыс жағалауының Басты Магистральдық Темір жолының бөлігі) темір жол салуға мақұлдағанға дейін күшін жойды. 1904 жылы үкіметтің Темір жолдарды рұқсат ету заңына Вайкака ауылына жететін филиалдық желі енгізілді, бірақ ресми кешігулер құрылысты бастауға мүмкіндік бермеді. Гореден Келсоға дейінгі желіге әлі де қолдау болды; 1905 жылдың ақпанында Саутлендтің бизнес өкілдері үкіметтен Горе-Келсо желісін салуды бастауды және Тапануи филиалын Роксбург филиалымен байланыстыруды талап етті, себебі Саутлендке тиесілі болуы керек сауданың пайдасы Отагоға, Дунединге темір жолдың жақсы қолжетімділігіне байланысты тиді. Бұл ұсынысты іске асыру үшін маңызды шаралар қабылданбады, бірақ 1905 жылдың соңында жергілікті тұрғындар бекітілген филиалдың құрылыс шығындарының жартысын үкіметке беру үшін компания құрды, нәтижесінде Вайкака филиалының темір жолы заңы қабылданды. Филиал Басты Оңтүстік Желісінен Горенің шығысындағы МакНаб деген жерден басталады. Жергілікті тұрғындар, мердігерлер мен инженерлердің бақылауымен емес, өзіндік күштерімен аңғар бойында жиырма бір шақырымдық желі салды және ол 1908 жылдың соңында аяқталды. 26 қарашада 1908 жылы желі Темір жол департаментіне тапсырылды және келесі күні ресми ашылу салтанаты өтті. Хоу (2,54 км) – сондай-ақ Хоуес деп те аталады. Уиллоубанк (7,16 км) Мейтленд (11,79 км) Флеминг (14,83 км) Пуллар (16,6 км) Вайкака (20,82 км) – стансада шағын локомотив депосы орналасқан.

Операция

Бұл филиал Жаңа Зеландияның ауылдық аймақтарындағы шаруашылықтарға қызмет көрсеткен әдеттегі филиалы еді. Жол бойында ешқандай қалалар мен ірі өнеркәсіп орындары болған жоқ. Мұндай филиалдар Жаңа Зеландияның ішкі аймақтарын коммерциялық шаруашылыққа ашуға септігін тигізді, ал Вайкака филиалы жергілікті фермерлерге қазіргі тасымал инфрақұрылымы дамығанға дейін өте маңызды нарықтарға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Гор қаласына және кері бағытта күнделікті жолаушылар мен жүк тасымалдайтын аралас пойыз қызмет көрсетті. 1950 жылдардың басында Жаңа Зеландиядағы басқа ұқсас филиалдар сияқты, бұл желі де жабылуға жақын болды, бірақ көпірлер мен туннельдердің болмауы оны Роксбург бөгетін салу үшін үлкен және ауыр жүктерді тасымалдауға өте қолайлы етті. Осы жүк тасымалы 1960 жылдарға дейін желінің сақталуын қамтамасыз етті, бірақ бөгет құрылысы аяқталғаннан кейін филиалдың жалғасуын ақтауға жеткілікті трафик болмады және ол 1962 жылдың 9 қыркүйегінде жабылды.