Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы мұралық темір жол

Ферримид темір жолы – Жаңа Зеландияның алғашқы қоғамдық темір жолының жол төсегінде салынған мұралық темір жолы. Ол 1 желтоқсан 1863 жылы Ферримидтен Кентербериге ашылды. 9 желтоқсан 1867 жылы Литтелтонға жол ашылғаннан кейін Ферримид темір жолы Ферримид тармағына айналып, көп ұзамай жабылды. 1964 жылы теміржолға құмар жандар тарихи төсекте және жаңа 3 фут 6 дюймдік тар жолда рельстерді қайта төсеуге кірісті. Ферримид темір жолы 1977 жылы ресми түрде қайта ашылды. Қазір ол үнемі бу, дизель және электр пойыздарын пайдаланады және Жаңа Зеландиядағы ең маңызды теміржол сақтау орындарының бірі деп танылады.

Ерте тарих

Бастапқы желі Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн және Эссендон теміржол компаниясынан импортталған вагондарға сәйкес, Кентербери провинциялық теміржолдарының 5 фут 3 дюймдік рельс енімен салынған. Ол Ферримед портына келген кемелерге қызмет көрсетті. Литтлтон портына тоннель салу жұмыстары жүргізіліп жатты: 1867 жылы тоннель аяқталғаннан кейін Ферримидке дейінгі желі тармаққа айналып, аз жүк тасымалдады. 1868 жылдың 27 шілдесінен бастап желі, пойыз тұрағы ретінде пайдаланылды, осы кезде станса ғимараттары Крайстчерч және Хиткотт стансаларына көшірілді. Бұл Жаңа Зеландиядағы ашылып, жабылып, алғашқы темір жол болды. Ғылым және өнеркәсіп мұражайы (сол кездегі атауы осылай болған) 1960 жылдардың басында Крайстчерчте, бір мақсаттағы адамдардың Горнбидегі Гарвинс-роудта пилоттық жобаны іске қосу үшін бірігуімен басталды. Сол кезде NZRLS Кентербери бөлімшесі Жаңа Зеландия теміржол басқармасына Пребблтон ауданындағы ескі Саутбридж тармағының бөлігін жалға алуға өтініш жасады. Өтініш қабылданбағаннан кейін Ферримид мүмкіндікке айналды. Ғылым және өнеркәсіп мұражайы мен Кентербери бөлімшесі Ферримид орнының қолайлы екеніне келісті. Бастапқы желінің 100 жылдығы 1963 жылы тойланды, ал қазіргі Ферримид теміржолының құрылысы 1964 жылдың қараша айында басталды.

Ферримед мұралық саябағы

Шешілді, кейін Ферримид мұражай паркі деп аталған аумаққа теміржол және трамвай жолдары кіргізілсін, соңғысы Трамвай тарихи қоғамы арқылы кіреберіс пен тарихи ауылды дамытуды байланыстырсын. Кентербери бөлімшесі Ферримид теміржолын салуға кірісті, оның құрамына шеберхана, локомотив депосы, станциялар, сигналдау жүйелері және басқа да құрылыстар кірді. Теміржол 1972 жылы пойыз қатынасын бастады және 1977 жылы ресми түрде ашылды. Осы уақытқа дейін локомотивтер мен вагондар жүк көлігімен тасымалданды. 1978 жылы жол Хиткотқа жақын Жаңа Зеландия теміржолының басты желісімен уақытша байланысқа дейін созылды, бұл ең ірі локомотивтерге, Вулкан вагондарына және басқа да вагондарға аумаққа кіруге мүмкіндік берді. Вулкан – дизельдік қозғалтқышпен жұмыс ілетін экономикалық көліктің алғашқы мысалы болды. Осының арқасында демалыс күндері қызмет көрсету және бу локомотивтерін дизельдік локомотивтермен алмастыру мүмкін болды. 1970-ші жылдардың соңында теміржолдың электрленген бөлігінің құрылысы басталды, Крайстчерч пен Литтелтон, Артур Пас және Отира арасындағы бұрынғы электр желілерінен алынған материалдар мен жабдықтар қолданылды. 1983 жылы NZR компаниясы DG класты дизельді-электрлік локомотивтерді пайдаланудан шығарғаннан кейін, Ферримидте оларды сақтау үшін Diesel Traction Group деген жеке қоғам құрылды және кейін DE және DI класты локомотивтер сатып алынды. 1988 жылы Ферримид теміржолы Ферримидтің 125 жылдығына арналған салтанатты шаралардың маңызды бөлігі болды, онда Крайстчерч пен Ферримид арасында жолаушылар пойыздары басты желі арқылы қатынайтын болды, ал кері жол Литтелтон арқылы жүрді. Локомотивтер мен вагондар теміржол фестивалінің басқа шараларына қатысу үшін Ферримидтен пойызбен кетті, соның ішінде бірнеше басты желілік экскурсиялар ұйымдастырылды. 1988 жылы DM класты электрлік пойыз (English Electric EMU), моторлық вагоны DM 320 және D 2695 тіркемесімен бірге, Ферримид 125 мерекесіне дейін Ферримидке келді, бірақ мерекелік шараларға қатыспады. 1990 жылы Жаңа Зеландияның 150 жылдығына орай тағы бір бу фестивалі өтті, сондай-ақ RM 51 және RM 56 вагондарын пайдалана отырып, Оңтүстік аралға Vulcan Railcar турнесі ұйымдастырылды. Сол жылы NZRLS Кентербери бөлімшесі Кентербери теміржол қоғамы ретінде қайта құрылды. 1980-ші жылдардың басында басталған Жаңа Зеландия теміржолдарының реструктуризациясы жергілікті теміржол нысандарының жабылуына әкелді және CRS-ге қосымша жабдықтар сатып алуға жаңа мүмкіндіктер туды. 1990 жылдан кейін еңбек заңнамасындағы өзгерістер және оның Жаңа Зеландия қоғамына тигізген әсері ерікті еңбек күшінің жетіспеушілігіне байланысты Жаңа Зеландиядағы барлық теміржол сақтау ұйымдарына елеулі әсер етті. 1991 жылғы экономикалық дағдарыс та CRS-ге әсер етті. Ферримид мұражай паркі де экономикалық төмендеу және келушілер азаюы салдарынан қаржылық қиындықтарға тап болды. Бұл кезең теміржолды сақтау топтары үшін бірқатар өзгерістерді әкелді, соның ішінде Құрлықтық көлік қауіпсіздігі басқармасының жаңа қауіпсіздік жүйелерін енгізу.

Қазіргі күн

1995 жылы Ферримед тарихи саябағын Кристчерч қалалық кеңесі қаржылық шығындар өтеусіз болғандықтан өз басқаруына алды. Осы уақыттан бері саябақты басқару тәсілдерінде бірнеше өзгерістер болды, олар ерікті еңбекке көбірек жүктеледі. Ferrymead Railway енді қыс айларында келушілер санының азаюын ескере отырып, және қажет болған жағдайда жолдар мен вагондарды күтіп жөндеу үшін қысқартылған жұмыс маусымын жүргізеді. Соңғы жылдардағы ерекшелік – 1995 жылдан бастап екі жылда бір рет өткізілетін Вайпара винтаждық фестивалі. Ferrymead Railway және Diesel Traction Group локомотивтері мен вагондары Weka Pass Railway-де өткізілген барлық буға негізделген фестивальдерге қатысты, 2003 жылғы фестивальден басқа. 2005 жылы Ұлттық теміржол мұражайының құрылысы жоспарланды. Бірінші кезеңнің құрылысына шамамен 3,5 миллион доллар жұмсалады. Басқа жоспарларға 2009 жылы аяқталған Мурхаус және Ферримед станциялары арасындағы электрлендіру, сондай-ақ Мурхаустан жаңа Аңғар станциясына дейін желіні кеңейту кіреді. 2010 жылдың қыркүйегінде және 2011 жылдың ақпанында болған жер сілкінісі мұражай маңындағы инфрақұрылымға, оның ішінде теміржолға елеулі зақым келтірді. Билік рұқсат бергеннен кейін теміржолды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. 2012 жылғы Пасхаға дейін теміржол толық қуатымен жұмыс істеді. Бұл Крайстчерч қаласы үшін үлкен жетістік және бір жылдық қиындықтардан кейін көтеріңкі сезім сыйлаған оқиға деп есептелді.