Нариман Нариманов (1870-1925) – әзірбайжан революционері, мемлекет қайраткері, жазушы. Совет Әзірбайжанының басшысы, Транскавказ кеңесінің төрағасы болды. Әдебиетке зор үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Совет Әзербайжан революционері және мемлекет қайраткері (1870–1925)
Soviet Azerbaijani revolutionary and statesman (1870–1925)
Нариман Карбалайы Нажаф оғлы Нариманов (Нарима́н Кербелаи Наджа́ф оглы Нарима́нов; 14 сәуір 1870 [ескі стиль бойынша 2 сәуір 1870] – 19 наурыз 1925) – Әзербайжан большевик революционері, жазушы, публицист, саясаткер және мемлекет қайраткері. 1920 жылдың мамыр айынан бастап бір жылдан астам уақыт бойы Нариманов Кеңес Әзербайжанының үкіметін басқарды. Кейіннен ол Транскавказ СФСР Одақ Кеңесінің төрағасы болып сайланды. 1922 жылдың 30 желтоқсанынан өліміне дейін Кеңес Одағының Орталық Атқару Комитетінің партия төрағасы қызметін атқарды. Әдебиет саласында Нариманов Николай Гогольдің "Үкімет инспекторы" атты туындысын түркі тіліне аударды және "Бахадур мен Сона" (1896) сияқты көптеген пьесалар, әңгімелер мен романдар жазды. Ол сонымен қатар "Надир Шах" (1899) тарихи трилогиясының авторы. Бакудегі орталық аудандардың бірі және ең жұмырлы метро станциясының бірі, сондай-ақ Әзербайжанның түкпір-түкпіріндегі бірнеше көшелер, саябақтар мен залдар, әрі Әзербайжан медициналық университеті оның есімімен аталады. Ланкаран аймағында оның құрметіне Нариманабад деп аталған қала бар. Оның есімімен посткеңестік мемлекеттерде, әсіресе Ресейде де қалалар аталған.
Nariman Karbalayi Najaf oghlu Narimanov (, Нарима́н Кербелаи Наджа́ф оглы Нарима́нов; 14 April 1870 [O. S. 2 April 1870] – 19 March 1925) was an Azerbaijani Bolshevik revolutionary, writer, publicist, politician and statesman. For just over one year beginning in May 1920, Narimanov headed the government of Soviet Azerbaijan. He was subsequently elected chairman of the Union Council of the Transcaucasian SFSR. He was also Party Chairman of the Central Executive Committee of the Soviet Union from 30 December 1922 until the day of his death. In the realm of literature, Narimanov translated into Turkic Nikolai Gogol's The Government Inspector and wrote many plays, stories and novels, such as Bahadur and Sona (1896). He was also the author of the historical trilogy, Nadir Shah (1899). One of the central districts and one of the busiest metro stations in Baku, together with a number of streets, parks and halls all over Azerbaijan, as well as Azerbaijan Medical University, are named after him. In the Lankaran region, there is a town named Narimanabad in his honor. There are also towns named after him in other post Soviet states, mainly in Russia.
Алғашқы жылдар
Нариман Нариманов 1870 жылдың 14 сәуірінде (ескі стиль бойынша 2 сәуірде) Грузияның Тифлис қаласында, сол кезде Ресей империясының құрамында болған әзербайжан отбасында дүниеге келген. Наримановтар отбасы орта тап саудагерлер болғандықтан, ұлын Гори мұғалімдер семинариясына жіберіп, ол соны бітірді. Одан кейін "Императорлық Новороссия университеті" (қазіргі "Одесса университеті") медицина факультетіне оқуға түсіп, 1908 жылы бітірді. Серго Орджоникидзе Наримановты "шығыстағы партиямыздың ең көрнекті өкілі" деп сипаттады. 1930-жылдардың соңындағы Ежов тазалауы кезінде Наримановты, барлық Хуммет мүшелерімен бірге, олардың ұлтшылдық көзқарастары үшін өлімінен кейін жала жапты. Наримановтың әйелі Гүлсұм және 1938 жылы Қызыл Армияға қосылған, 1940 жылы Киев жоғары әскери радиотехникалық инженерлік училищені бітірген ұлы Нажаф оны сағынды. 1942 жылы ол коммунистік партияға мүше болды. Ұлы Отан соғысы кезінде ол танк дивизиясының командирі болды және Сталинград шайқасына, Днепр шайқасына қатысып, Украинадағы Вольноваха маңында қаза тапты. : Баку, Гянджа және Сумгайыт қалаларындағы ескерткіштер, кинотеатр, метро станциясы, мектептер, район, Бакудегі ауыл көшелері, сондай-ақ Имишли (қала) және Гянджада, Әзірбайжан медицина университеті, орталық саябақ, Шамкирдегі Нариманлы және Биласувардағы Геранбой және Нариманкенд ауылдары, Әзірбайжанның Гобустан, Гедебей және Сабирабад аудандары, Нариман Нариманов стадионы. : Гомель облысы Алексичск Хойники ауданындағы ауыл. : көше (1932 жылы атауы Кутаиси деп өзгертілді), Тбилисидегі мұражай (қазірде жұмыс істемейді), мәдениет орталығы, мектеп, ескерткіш және Марнеулидегі көше. : Қостанай әуежайы (Наримановка). : Нариманов, Астрахан облысы, Ростов облысы Зимовников ауданы Ленинское ауылдық елді мекеніндегі хутор, Татарстан Республикасы Нурлат ауданындағы елді мекен, Тюмень облысы Тюмень ауданы Нариманов ауылдық округіндегі ауыл, Башқортостандағы район, Ульяновск қаласындағы даңғыл және аудан, Шатурадағы мәдениет орталығы, Волгоград, Чернянка Белгород облыстарындағы көшелер, Кострома және Мәскеудегі көше, Воронеж теміржолының жанындағы көше. Наримановтың есімі бір кезде Мәскеудің Шығыс зерттеулер институтына берілген. : Байрамәлідегі көше. : Одессадағы аллея, Харьковтағы көше, Кировоград облысындағы ауыл. : Пайарик қаласы бір кезде "Наримановка" деп аталған. Ташкент облысындағы қала. Сенатор.
Nariman Narimanov was born on 14 April (2 April O. S.) 1870 in Tiflis, Georgia, then part of the Russian Empire into an ethnic Azerbaijani family. The Narimanov family were middle class merchants and were able to send their son to the Gori Teachers Seminary, from which he graduated. He went on to attend medical school at "Imperial Novorossiya University" (present day "Odessa University"), graduating in 1908. Sergo Ordzhonikidze described Narimanov as "the greatest representative of our party in the East". During the Ezhovshchina of the late 1930s, Narimanov was posthumously denounced along with all other members of Hummet for their alleged nationalism. Narimanov was survived by his wife Gulsum and by his son Najaf, who joined the Red Army in 1938 and graduated from the Kiev Higher Military Radio Technical Engineering School in 1940. He became a member of the Communist Party in 1942. During the Great Patriotic War, he was the commander of a tank division and took part in the Battle of Stalingrad and the Battle of the Dnieper before being killed in action near Volnovakha in Ukraine. : Monuments in Baku, Ganja and Sumgayit, cinema, metro station, schools, raion, village streets in Baku also in Imishli (city) and Ganja, Azerbaijan Medical University, central park as well as villages of Narimanly in Shamkir and Geranboy and Narimankend in Bilasuvar, Gobustan, Gədəbəy and Sabirabad regions of Azerbaijan, Nariman Narimanov Stadium. : a village in the village hall of Aleksichskom Khoiniki district, Gomel region. : a street (changed its name into Kutaisi in 1932), a museum in Tbilisi (not active anymore), culture center, school, monument and street in Marneuli. : Kostanay Airport (Narimanovka). : Narimanov, Astrakhan Oblast, a khutor in Leninskoye Rural Settlement of Zimovnikovsky District of Rostov Oblast, a settlement in Nurlatsky District of the Republic of Tatarstan, a village in Narimanovsky Rural Okrug of Tyumensky District of Tyumen Oblast, raion in Baskhortostan, avenue and the area in Ulyanovsk, culture center in Shatura, streets in Volgograd, Chernyanka Belgorod regions, Kostroma and Moscow, street near railway of Voronezh. Narimanov's name once given to Moscow Institute of Oriental Studies. : a street in Bayramali. : an alleyway in Odesa, a street in Kharkiv, village in Kirovohrad Oblast. : a city Payarik was once called as "Narimanovka". A city in Taskhent oblast. Senatoruim.