Кіріспе

1538 – 1574) Лондонның Холборн ауданында туған, латын мәтіндеріне арналған литургиялық музыкасы ерекше жақсы деп саналатын ағылшын композиторы. Оның сақталған туындыларына Арықтау жырларынан үзінділердің музыкалық безендірілуі және виола аспаптарына арналған музыка кіреді. Томас Морли өзінің "Practicall Musicke" (1597) кітабында оны ең ұлы ағылшын композиторларының бірі деп бағалап, Орландо ди Лассомен тең қояды. Ол Уайттың батыл гармонияларын атап, оны "Файрфакс, Тавернер, Шеппард, Уайт, Парсонс және Мистер Бёрд" сияқты жеті көрнекті Тюдор композиторларының тізіміне қосады. Оксфордтағы Крайст-черчте сақталған 1581 жылға жатқан қолжазбалардың бірінде "Maxima musarum nostrarum gloria White' Tu peris, aeternum sed tua musa manet" ("Сен, О Уайт, біздің музалардың ең ұлысы, өлесің, бірақ сенің музаң мәңгілікке дейін сақталады") деген мақтау сөздері жазылған.

Өмір

Арнольдтың айтуынша, Роберт Уайтты, орган жасаушының ұлы, бірінші рет хор әншісі ретінде көреміз, содан кейін 1554 жылдан 1562 жылға дейін Кембридж университетінің Тринити колледжі хорында әнші болып жұмыс істеген. Осы кезеңде, 1560 жылы, ол Кембридж университетінен музыка бакалавры дәрежесін алды, ал 1562 жылы Эли қаласына көшіп, күйеу атасы Кристофер Тайдың қызметін жалғастырып, 1565 жылы Кристофер Тайдың қызына үйленді. 1566 жылы ол Честер соборында ұқсас лауазымға тағайындалды, онда Ричард Сейвеллдің орнын басып, 1567 жылдан 1569 жылға дейін Честер Уитсонтидес мерекелік шерулеріне қатысты. Оның хорды даярлаудағы шеберлігі соншалықты жоғары болғандықтан, 1570 жылы Вестминстер аббаттығының органшысы және хор жетекшісі болып тағайындалды. Уайт пен оның отбасы 1574 жылы Вестминстер аймағында тараған жұқпалы оба індетінен көз жұмды. Уайт өмірінің көп бөлігін астананың солтүстігінде өткізгенімен, оның өсиеті (1574 жылдың 7 қарашасында жасалған) Сассексте маңызды мүлікті қалдырғанын және оны Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуіне, "балаларыма жақын" жерлеуді тапсырғанын көрсетеді. Уайт 1574 жылдың 11 қарашасында шамамен 36 жасында жерленді. Роберт Уайт 16 ғасырдың ортасындағы музыканттардың ішінде биік тұрғанымен, оның шығармалары Чарльз Берни тапқанға дейін толығымен ұмытылып кеткен.

Музыка

Бақытымызға орай, Уайттың көптеген шығармалары сақталған, олардың бірнешеуі Dow Partbooks-ке енгізілген. Оның 17 латын мотеті, бір латын Магнификаты, екі «Жылау» жинағы және сегіз әнұраны сақталды. Оның хорлық емес шығармаларына виолаларға арналған In nomine және клавирге арналған гексахкорд фантазия жатады. Көптеген мотеттер – Псалмдардың әнге түйірленген нұсқалары, олар әр сөз тіркесінің басындағы үнемі қайталанататын имитациялық үлгілермен ерекшеленеді. Бес дауысқа арналған «Жылау» шығармасы оның заманынан бұрынғы ерекшелікті көрсетеді, сондай-ақ оның «Peccatum peccavit Jerusalem» және «Regina Coeli» мотеттері де осындай ерекшелікке ие. Уайттың шығармаларын екі негізгі топқа бөлуге болады: Марияның тұсында Сарум қызметтері мен діни рәсімдерде қолданылуы мүмкін шығармалар, және Елизаветаның тұсында жазылған шығармалар (Псалм мотеттері мен «Жылаулар»). Сарум шығармаларына антифондар, гимндер және жауап әндер кіреді, олардың барлығы бірдей нотадағы cantus firmi негізінде құрылған, сондай-ақ толық хор бөлімдерінің теноры ретінде Псалм тоны бар, үлкен көлемді алты бөлімді Магнификат. Магнификаттың Бодлея кітапханасындағы фрагменттік көзінде 1570 жыл деп көрсетілген, бірақ стиль оны шығу жылынан гөрі көшіру жылы деп қабылдауды жеңілдетеді. Мысалы, Sicut locutus, төрт бөлімді бөлімде жазық ән ортада, көбінесе ұзақ және қысқа ноталармен, қосымша бөлімдерде көптеген жылдам ноталар бар, олар саны жағынан да, қарқындылығы жағынан да көп болғанымен, Тавернердің Gloria tibi Trinitas-ындағы ұқсас ноталардың әсерін береді. Бірақ Уайттың толық хор мотеттеріндегі қайталанатын техниканың іздері де бар. Мұндағы маңызды нәрсе – төрт немесе алты бөлімді құрамдағы бірдей диапазондағы дауыстар жұбы арасында материал алмасу. Таллис және Шепард гимннің бір шумағының музыкасы қайта қолданылғанда немесе жазбалар тізімі қайта айтылғанда бір (контртенор) дауыстар жұбын кері қайтаратын. Compline гимні Christe qui lux es et dies белгілі бір үлгіге сәйкес, қарапайым әндер мен полифониялық бөлімдерді алмастырады, олар әнге енгізілген, бұл жағдайда тенорлық бөлімде. Оның мәтіні, жарық пен қараңғылықтың бейнелерімен толы, тыныштықпен демалуға арналған кешкі дұға, Уайт үшін ерекше тартымды болған сияқты, ол оны төрт түрлі нұсқада жазған.