Роберт Уайт (1538-1574) – ағылшын композиторы, латын тіліндегі діни музыкасымен танымал. Тюдор дәуіріндегі көрнекті музыкант, туындылары бүгінгі күнге дейін бағалы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1538 – 1574) Лондонның Холборн ауданында туған, латын мәтіндеріне арналған литургиялық музыкасы ерекше жақсы деп саналатын ағылшын композиторы. Оның сақталған туындыларына Арықтау жырларынан үзінділердің музыкалық безендірілуі және виола аспаптарына арналған музыка кіреді. Томас Морли өзінің "Practicall Musicke" (1597) кітабында оны ең ұлы ағылшын композиторларының бірі деп бағалап, Орландо ди Лассомен тең қояды. Ол Уайттың батыл гармонияларын атап, оны "Файрфакс, Тавернер, Шеппард, Уайт, Парсонс және Мистер Бёрд" сияқты жеті көрнекті Тюдор композиторларының тізіміне қосады. Оксфордтағы Крайст-черчте сақталған 1581 жылға жатқан қолжазбалардың бірінде "Maxima musarum nostrarum gloria White' Tu peris, aeternum sed tua musa manet" ("Сен, О Уайт, біздің музалардың ең ұлысы, өлесің, бірақ сенің музаң мәңгілікке дейін сақталады") деген мақтау сөздері жазылған.
English composer of liturgical music
Robert White (also Whyte; c. 1538 – 1574) probably born in Holborn, a district of London, was an English composer whose liturgical music to Latin texts is considered particularly fine. His surviving works include a setting of verses from Lamentations, and instrumental music for viols. Thomas Morley, in his A Plaine and Easie Introduction to Practicall Musicke (1597) extols him as one of the greatest English composers, equal to Orlando di Lasso. He notes White's bold harmonies, and includes him in a list of seven eminent Tudor composers that includes "Fayrfax, Taverner, Sheppard, Whyte, Parsons and Mr Byrd." Some MS partbooks now at Christ Church, Oxford dated about 1581 contain the tribute "Maxima musarum nostrarum gloria White' Tu peris, aeternum sed tua musa manet" ("Thou, O White, greatest glory of our muses, dost perish, but thy muse endureth for ever").
Өмір
Арнольдтың айтуынша, Роберт Уайтты, орган жасаушының ұлы, бірінші рет хор әншісі ретінде көреміз, содан кейін 1554 жылдан 1562 жылға дейін Кембридж университетінің Тринити колледжі хорында әнші болып жұмыс істеген. Осы кезеңде, 1560 жылы, ол Кембридж университетінен музыка бакалавры дәрежесін алды, ал 1562 жылы Эли қаласына көшіп, күйеу атасы Кристофер Тайдың қызметін жалғастырып, 1565 жылы Кристофер Тайдың қызына үйленді. 1566 жылы ол Честер соборында ұқсас лауазымға тағайындалды, онда Ричард Сейвеллдің орнын басып, 1567 жылдан 1569 жылға дейін Честер Уитсонтидес мерекелік шерулеріне қатысты. Оның хорды даярлаудағы шеберлігі соншалықты жоғары болғандықтан, 1570 жылы Вестминстер аббаттығының органшысы және хор жетекшісі болып тағайындалды. Уайт пен оның отбасы 1574 жылы Вестминстер аймағында тараған жұқпалы оба індетінен көз жұмды. Уайт өмірінің көп бөлігін астананың солтүстігінде өткізгенімен, оның өсиеті (1574 жылдың 7 қарашасында жасалған) Сассексте маңызды мүлікті қалдырғанын және оны Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуіне, "балаларыма жақын" жерлеуді тапсырғанын көрсетеді. Уайт 1574 жылдың 11 қарашасында шамамен 36 жасында жерленді. Роберт Уайт 16 ғасырдың ортасындағы музыканттардың ішінде биік тұрғанымен, оның шығармалары Чарльз Берни тапқанға дейін толығымен ұмытылып кеткен.
According to Arnold, the first glimpse we get of Robert White, son of an organ builder, is as a chorister, and then an adult singer in the choir of Trinity College, Cambridge from 1554 to 1562. During that time, in 1560, he received a Bachelorship of Music from Cambridge University, and in 1562 he moved the few miles to Ely, where he succeeded his father in law Christopher Tye as Master of the Choristers and married Christopher Tye's daughter in 1565. He accepted a similar post at Chester Cathedral in 1566, where he succeeded Richard Saywell and took part in the Chester Whitsuntide pageants during the years 1567 to 1569. Such was his reputation as a choir trainer that in 1570 he was appointed organist and master of the choristers of Westminster Abbey. White and his family died in a virulent outbreak of plague in the Westminster area in 1574. Although White seems to have spent much of his life working to the north of the capital, his will (dated 7 November 1574) stated that he left property of some substance in Sussex and directed that he be buried in St. Margaret's, Westminster "nere unto my children". White was buried on 11 November 1574 aged around 36. Though Robert White stood so high among mid sixteenth century musicians, his compositions were almost utterly neglected till unearthed by Charles Burney.
Музыка
Бақытымызға орай, Уайттың көптеген шығармалары сақталған, олардың бірнешеуі Dow Partbooks-ке енгізілген. Оның 17 латын мотеті, бір латын Магнификаты, екі «Жылау» жинағы және сегіз әнұраны сақталды. Оның хорлық емес шығармаларына виолаларға арналған In nomine және клавирге арналған гексахкорд фантазия жатады. Көптеген мотеттер – Псалмдардың әнге түйірленген нұсқалары, олар әр сөз тіркесінің басындағы үнемі қайталанататын имитациялық үлгілермен ерекшеленеді. Бес дауысқа арналған «Жылау» шығармасы оның заманынан бұрынғы ерекшелікті көрсетеді, сондай-ақ оның «Peccatum peccavit Jerusalem» және «Regina Coeli» мотеттері де осындай ерекшелікке ие. Уайттың шығармаларын екі негізгі топқа бөлуге болады: Марияның тұсында Сарум қызметтері мен діни рәсімдерде қолданылуы мүмкін шығармалар, және Елизаветаның тұсында жазылған шығармалар (Псалм мотеттері мен «Жылаулар»). Сарум шығармаларына антифондар, гимндер және жауап әндер кіреді, олардың барлығы бірдей нотадағы cantus firmi негізінде құрылған, сондай-ақ толық хор бөлімдерінің теноры ретінде Псалм тоны бар, үлкен көлемді алты бөлімді Магнификат. Магнификаттың Бодлея кітапханасындағы фрагменттік көзінде 1570 жыл деп көрсетілген, бірақ стиль оны шығу жылынан гөрі көшіру жылы деп қабылдауды жеңілдетеді. Мысалы, Sicut locutus, төрт бөлімді бөлімде жазық ән ортада, көбінесе ұзақ және қысқа ноталармен, қосымша бөлімдерде көптеген жылдам ноталар бар, олар саны жағынан да, қарқындылығы жағынан да көп болғанымен, Тавернердің Gloria tibi Trinitas-ындағы ұқсас ноталардың әсерін береді. Бірақ Уайттың толық хор мотеттеріндегі қайталанатын техниканың іздері де бар. Мұндағы маңызды нәрсе – төрт немесе алты бөлімді құрамдағы бірдей диапазондағы дауыстар жұбы арасында материал алмасу. Таллис және Шепард гимннің бір шумағының музыкасы қайта қолданылғанда немесе жазбалар тізімі қайта айтылғанда бір (контртенор) дауыстар жұбын кері қайтаратын. Compline гимні Christe qui lux es et dies белгілі бір үлгіге сәйкес, қарапайым әндер мен полифониялық бөлімдерді алмастырады, олар әнге енгізілген, бұл жағдайда тенорлық бөлімде. Оның мәтіні, жарық пен қараңғылықтың бейнелерімен толы, тыныштықпен демалуға арналған кешкі дұға, Уайт үшін ерекше тартымды болған сияқты, ол оны төрт түрлі нұсқада жазған.
Fortunately quite a large number of White's compositions have survived, several of which were included in the Dow Partbooks. His surviving 17 Latin motets, one Latin Magnificat, two sets of the Lamentations, and eight anthems are all sufficient to place him in the front rank of English composers of the Elizabethan age. His surviving non choral works include In nomine for viols and his hexachord fantasia for keyboard. Many of the motets are settings of the Psalms, characterized by continuous points of imitation, with the beginnings of each phrase set syllabically. His Lamentations, set for five voices, has a flavour in advance of his period, as also his motet Peccatum peccavit Jerusalem and Regina Coeli. White's works fall into two main groups: those that could have been used in Sarum services and devotions under Mary, and those (psalm motets and Lamentations) that were probably written in Elizabeth's reign. The Sarum works comprise antiphons, hymns and a respond, all on equal note cantus firmi, and a large scale six part Magnificat that, like two of Taverner's settings, has a psalm tone as the tenor of the full choir sections. The Magnificat bears the date 1570 in the fragmentary source in the Bodleian Library, but the style makes it very much easier to take this as the year of copying than as the year of composition. For example, at Sicut locutus, a four part section with the plainsong in the mean, mostly in longs and breves, the accompanying parts have numerous crotchet runs, which, although considerably more numerous and more hectic, give something of the same effect as the similarly scored Et incarnatus of Taverner's Gloria tibi Trinitas. But there are also traces of the repetitive techniques characteristic of White in his full choir motets. The key point here is the exchanging of material between pairs of voices of equal range throughout a four part or six part texture. Tallis and Sheppard reversed a single pair of (countertenor) parts when the music for one verse of a hymn was re used, or very occasionally when a set of entries was re stated. The Compline hymn Christe qui lux es et dies follows the established pattern of alternating plainchant verses with polyphonic ones that incorporate the chant, in this instance in the tenor part. Its text, an evening prayer for peaceful rest, full of imagery of light and darkness, seems to have held special appeal for White, who made four separate settings of it.