Кіріспе

Американдық карикатурист Ричард Арнольд Мурс (12 желтоқсан 1909 – 22 сәуір 1986) – американдық суретші, ең танымал жұмысы «Бензин аллеясы» комиксі болды, ол осы комикс үстіндеге үш он жылға жуық жұмыс істеді.

Өмірбаян

Моурс 1909 жылғы 12 желтоқсанда Небраска штатының Линкольн қаласында дүниеге келген. Форт-Уэйндегі (Индиана штаты) орта мектепті бітіргеннен кейін Форт-Уэйн сурет мектебінде оқыды. Одан бөлек, ол Чикаго Көркемсурет академиясында бір жылдық оқудан өтті, сосын бес жыл бойы Честер Гулдтың «Дик Трейси» комиксі жөнінде жұмыс істеді. Чикагода Гулдпен жұмыс істеген кезде ол музыкант Гретченмен танысып, үйленді. Чикагода ол Франк Кингпен де танысты, 1936 жылдан 1942 жылға дейін оның «Джим Харди» комиксін суреттегенде онымен бір студияда жұмыс істеді. «United Features Syndicate» компаниясы таратқан комикс – бақыты келмей жатқан жас жігіт туралы болатын. Комикс ешқашан сәттілікке жете алмады, ал кейінгі жылдары ковбой Винди және оның аты Паддлс сияқты қосалқы кейіпкерлерге көбірек назар аударылды. 1940 жылы басты кейіпкер комикстен кетіп, 1941 жылдан 1942 жылға дейін ол «Windy and Paddles» деп қайта аталды. Содан кейін ол 14 жыл бойы Дисней комикстерінде жұмыс істеді, «Микки Маус» комиксін бояды, «Ремс аға және оның ертегілері» комиксін, содан кейін «Скамп» комиксін салды, ал 1950 жылдары «Western Publishing» баспасында күлкілі жануарлар туралы комикс кітаптарын суреттеді. Олардың арасында ең танымал – «Микки Маус» комиксінен алынған «Құрметті Виццикс» («Төрт түс» №427, 1952 жылғы қазан), оны кейбіреулер Диснейдің «Махаббат жәндіктері» фильміне шабыт көзі деп санайды. 1942 жылы Мурс Уолт Дисней студиясының эффект аниматоры Джек Бойдпен бірлесіп, «Telecomics, Inc.» компаниясын құрды. Олардың мақсаты – теледидарда комикстерден алынған кадрларды көрсетуге арналған телешоу жасау болды, онда баяндамашы мен актерлер кейіпкерлердің дауыстарын сомдайтын, соның ішінде «Джим Харди» комиксінің де бейімделуін жасау жоспарланған. Бағдарлама ақыры 1950 жылдың қыркүйегінде «NBC Comics» деген атпен эфирге шықты және 1951 жылдың наурызына дейін алты ай бойы көрсетілді. Бағдарлама тоқтатылғаннан кейін Мурс пен Бойд «Telecomics» сериалын демеушілерге ұсынуға тырысты, бірақ олар сәттілікке жете алмады.

Бензин аллеясы

1956 жылы Франк Кингтің «Бензин аллеясы» күнделікті жолағына көмекші ретінде жұмысқа орналасқанда Мурс Флоридаға көшіп барды. 1951 жылы Кингтің бұрынғы көмекшісі Билл Перри жексенбілік жолақты жүргізуді қолға алған. Мурстың қолы 1964 жылы жолақта пайда бола бастады, ал Кинг 1969 жылы қайтыс болғанда Мурс күнделікті жолақтың жазылуы мен сурет салуын өз міндетіне алды. Перри 1975 жылы зейнеткерлікке шыққанда Мурс жұмыс жүктемесіне жексенбілік жолақты қосты және оқиғаларды біртұтас, үздіріліссіз оқиғаға біріктірді. Мурс Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласына жақын жерге көшіп, қалған өмірін сонда өткізді. Өмірінің соңғы жылдары Мурс оқиғалар жазып, кейіпкерлердің бет-әлпеттерін қаламмен бейнеледі және оқиғаның эскизін жасады, содан кейін жолақтарды басқа суретшіге, мысалы, оның көмекшісі Джим Сканкареллиге жіберді, ол Мурс қайтыс болғаннан кейін жолақты өз қолына алды. Мурс бауыр және бүйрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Басқа комикстерде балалар ересектерге айналса, «Бензин аллеясы» ересектердің қартаюын бейнелеген алғашқы комикс болды. Эллисон «Скизикс» Валлет 1921 жылы еркек Уолттың үйінің алдында табылған сәби ретінде басталып, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитында соғысқа қатысып, Нина Клокқа үйленді, олардың 1949 жылы Кловия есімді қызы дүниеге келді, ол Скизикс бензин аллеясының гаражында механик Слимге үйленді. Мурс комикске жергілікті оқиғаларды енгізді. Форт-Уэйн тұрғындары ескі «Эмбаси» театрын құтқару үшін ақша жинауға тырысқанда, «Бензин аллеясы» кейіпкерлері өздерінің «Эмбойд» театрын құтқаруға тырысты. Тіпті Форт-Уэйн тұрғындарының көптегені олардың театрының бастапқыда Эмма Бойдтың есімімен аталған «Эмбойд» екенін білмеді. «Бензин аллеясында» жануарлар сияқты күшті кейіпкерлер болды. Жоел әрдайым өзінің қашыры (Бекки)мен бірге болды, ал Руфус мысығын (Китти) қолының астына алып жүретін. Добеман пиншер (Клейн) мен грек даны (Сиг) Слим мен Кловияның тым кішкентай пәтерін қызықтап бөлісті. Бір есте қаларлық оқиғада көршілер жын деп айыптаған, екіге бөлінген құйрығы бар есек бала туралы айтылды. Лос-Анджелес Таймс жануар кейіпкерлерін пайдалану Диснейдегі тәжірибесімен байланысты болуы мүмкін деп болжағанмен, Мурс Дисней сияқты маркетингке қатыспады, бірақ Фрэнк Кинг Кловия қуыршағына лицензия берді және Кловияға ат қою үшін бәйге ұйымдастырды. Мурс Уолт Валлеттің өзінің alter ego-ы екенін айтты. «Мен Уолтті үй жағдайын жасау үшін және өз жасын сезінген кез келген адаммен сәйкестендіру үшін қолданамын», - деді Мурс өлімінен екі ай бұрын. «Ол – әке кейіпкері. Ол оларды біріктіреді. Мен онымен бірге жүгіріп, бір-бірімен сөйлесемін».

Марапаттар

Мурс 1973, 1980, 1981, 1982 және 1985 жылдары Ұлттық карикатурашылар қоғамының сюжеттік комикстер сыйлығын, ал 1974 жылы осы комикстің жолағындағы еңбегі үшін Рубен сыйлығын алды.