Кіріспе
Сима Ай немесе Сима И (司馬乂) (277 – 19/20 наурыз 304), әдепті аты Шиду (士度), ресми атауы Чанша ханзадасы Ли (長沙厲王), – Цзинь әулетінің (266–420) император ханзадасы, ол қысқа уақыт бойы ағасы, император Хуэйдің регенті болды. Ол сегіз ханзада соғысына қатысқан сегіз ханзаданың бірі еді. Сегіз ханзаданың ішінде, оның үкімет реформасын жүзеге асыруға тырысқаны және дамуында кемшіліктері бар ағасы, император Хуэйге көрсеткен құрметі үшін тарихшылардан мақтау алғаны белгілі. «Цзинь кітабына» сәйкес, Сима Ай мықты және қатаң адам болған, ал бойы жеті чи мен бес цун (шамамен 1,84 метр) болған. Сима Ай – император Вудың алтыншы ұлы, анасы Чжу ханзадасы Сима Вэймен туған. 289 жылдың 22 желтоқсанында Чанша ханзадасы атағы берілді. 290 жылдың мамыр айында әкесі қайтыс болғаннан кейін, Сима Ай көптеген адамдардың балалық құдайшылдығы үшін мақтауына ие болды. Сима Вэй, император Хуэйдің әйелі, император Цзя Наньфэннің бұйрығымен Рюнань және Вэй Гуань ханзадалары Сима Лянды өлтірген кезде, Сима Ай қатысты. Кейіннен, император Цзя Сима Вэйдің жарлықты жасалмалап, оны өлтіргенін мәлімдеген соң, Сима Ай 291 жылдың 19 қыркүйегінде Чаншань ханзадасы деген төменгі атаққа төмендетілді. Алайда, келесі жылдары ол шешім қабылдауға бел буғаны, таланты мен кішіпейілділігімен танымал болды. 301 жылы Чжао ханзадасы Сима Лун таққа таласқанда, Сима Ай өзінің әміршілігінде болды және өзінің әскерін ағасы Сима Ингтің күштеріне қосылып, Чэнду ханзадасы Сима Лунға қарсы күреске басшылық етті. Сима Инг пен Сима Цзюнь, Цзи ханзадасы Сима Лунды жеңіп, билігін құлатып, император Хуэйді қайта орнатуға қол жеткізгеннен кейін, Сима Ай өзінің жетістіктері үшін Чанша ханзадасы атағын қайта алды. Сима Лунды құлатып, Сима Цзюнь регент болды, ал Сима Инг, бастапқыда онымен бірге регент болып тағайындалған, бас тартты және өзінің бекінісі Еченгке оралды. Ол тым тәкаппар және билеуші болып, тіпті император Хуэйге қарапайым сыйластық танытпады. Ол сондай-ақ Сима Ёнға күдікпен қарады, өйткені Сима Ён бастапқыда Сима Лунды қолдағысы келген, бірақ Сима Лунның ісі үмітсіз екенін көргенге дейін. Сима Ён Сима Цзюньнің күдігін біліп, сөз байластырды; ол Сима Айды Сима Цзюньді құлатуға шақырды, өйткені Сима Ай сәтсіздікке ұшырайды деп сенді; оның жоспары Сима Ингпен бірлесіп, Сима Цзюньге қарсы соғыс бастау болды. Олар жеңіске жеткен соң, ол император Хуэйді орнынан түсіріп, Сима Ингті император етіп, Сима Ингтің премьер-министрі болады деп жоспарлады. 302 жылдың қысында Сима Ён көтеріліс жариялады, ал Сима Инь, өзінің стратегиялық кеңесшісі Лу Цзидің қарсылығына қарамастан, оған қосылды. Сима Айдың да заговорға қатысқанын естіген Сима Цзюнь Сима Айға қарсы алдын ала шабуыл жасады, бірақ Сима Ай дайындалып, император Хуэйді бақылау үшін сарайға кірді. Көшедегі шайқастан кейін Сима Цзюньнің әскері құлдырап, ол өлім жазасына кесілді. Сима Ай тиімді регент болды, бірақ қарсылықты азайту үшін ол барлық маңызды мәселелерді әлі де Йеченгте орналасқан Сима Ингке тапсырды. Регент ретінде ол үкіметті реформалауға көңіл бөлді және бейтарап басқаруға ұқсастықты сақтай отырып, император Хуэйді ресми түрде құрметтеудің маңыздылығын көрді. Ол Сима Ингпен билікті бөлісуді жалғастырды. Алайда, 303 жылдың күзінде Сима Ён өзінің жоспары жүзеге аспай қалуына риза болмағандықтан, Сима Ингті Сима Айға қарсы қайтадан қосылуға көндірді. Сима Ён мен Сима Ингтің күштері басым болғанмен, олардың күштері Сима Айға қарсы шешуші жеңіске жете алмады. Сима Ай Сима Ингпен татуласуға тырысты, бірақ келіссөздер аяқталғаннан кейін бұл әрекеттер сәтсіз болды. 304 жылдың көктемде Сима Ённың әскерлері кері шегінуге дайын еді, бірақ Сима Айды бұл соғыста жеңе алмайтынына сенген Донхай ханзадасы Сима Юэ, император Хуэйдің үлкен ағасының немересі, оны тұтқындап, Сима Ённың генералы Чжан Фанға (張方) тапсырды. (Өлім жазасына кесілер алдында Сима Ай император Хуэйге қоштасу хаттарын жаза алды.) Сима Ай қайғыдан айқайлап жатқанда, тіпті Чжанның әскері де оның тағдырын жоқтап қайғырып жатты.