Кіріспе

Мартин Гудман (сондай-ақ Моррис Гудман) – американдық баспагер, арзан басылым журналдарының, қысқаша журналдардың, жұмсақ мұқабалы кітаптардың, ерлерге арналған оқиғалық журналдардың және комикстердің шығарушысы. Ол 1939 жылы Timely Comics комикс журналын құрды. Timely Comics кейін Marvel Comics болып өсті, бәсекелес DC Comics-пен бірге АҚШ-тың ең ірі екі комикс баспагерінің біріне айналды.

Өмірбаян

Мо Гудман, кейіннен Мартин есімін қабылдаған, Исаак Гудманның (1872 ж.т.) және Анна Глайхенхаус (1875 ж.т.) 17 баласының ең үлкені болды. Оның ата-анасы еврей иммигранттары еді, олар өздерінің туған қаласы Вильнадан, Литвадан, сол кезде Ресей империясының құрамында болғаннан кейін, Америка Құрама Штаттарында танысқан. Отбасы Нью-Йорктің Бруклин ауданындағы әртүрлі үйлерде тұрды. Жастығында Мо Ұлы депрессия кезінде елді аралап, саяхатшылар лагерьлерінде өмір сүрді.

Пулп журналдар мен "Timely Comics"

1929 жылдың соңында болашақ Archie Comics негізін қалаушы Луи Сильберклейт, сол кезде журнал тарату компаниясы Eastern Distributing Corporation-ның айналымы бойынша менеджері, Гудманды өз бөліміне жұмысқа алды, оған баспагер Хьюго Гернсбекті де қамтитын клиенттерді берді. Содан кейін Гудман Сильберклейт пен басқа инвесторлармен бірге Mutual Magazine Distributors компаниясының тең иесі болды және Сильберклейттің жаңа серіктес компаниясы Newsstand Publications Inc. баспасының редакторы болып тағайындалды, ол Манхэттендегі 53 Park Place мекенжайында (сонымен қатар 60 Murray Street деп те белгілі) орналасқан. 2003 жылы журналист және кейін Archie Comics компаниясының жарнамашысы Рик Оффенбергер Арчи комиксінің құрылуы туралы жазғанда, «1930 жылдардың басында Луис Сильберклейт, Мартин Гудман және Морис Койн Columbia Publications компаниясын құрды» деді. Бұл кейінірек пайда болған Columbia Comics компаниясынан (1940 жылы құрылған) ешқандай қатысы жоқ еді. «Гудман бұл компанияны көп ұзамай тастап кетті, және оның иелері Луис Сильберклейт пен Морис Койн болды. Columbia соңғы пульп компанияларының бірі болды, ол 1950 жылдардың соңында соңғы пульп өнімдерін шығарды». Белл мен Вассаллоның 2013 жылғы кітабы Гудманның Columbia Publications компаниясына қатысы бар деген мәлімдемеге қарсы шығып, «Гудман мен Сильберклейт 1934 жылы компаниядан бөлінгенге дейін Columbia Publications компаниясының болғандығына ешқандай дәлел жоқ. Мифке ықпал еткен көздер: марқұм Джерри Бейлстің «Америкалық комикстердің кімдері», марқұм Лес Дэниелс «Marvel: Five Fabulous Decades of the World's Greatest Comics» және Дэвид Сондерс «Illustration Magazine #14», 2005 жылғы жаз». Гудман бірінші нөмірінен кейін оны 1933 жылдың шілдесімен күнді көрсетілген Complete Western Book Magazine деп атады. Гудманның пульп журналдарына All Star Adventure Fiction, Complete Western Book, Mystery Tales, Real Sports, Star Detective, ғылыми-фантастикалық журнал Marvel Science Stories және Тарзанға ұқсас кейіпкері бар Ka Zar атты оқиғалар кірді. Бұлар әртүрлі атаулармен шығарылды, барлығы Гудманға тиесілі болды және кейде «Red Circle» деп белгіленді. 1937 жылы Еуропадан бал айынан оралған Гудман мен оның әйелі Хинденбургке билеттер алған, бірақ бірге орын ала алмағандықтан, Хинденбург апатынан құтылу үшін басқа көлікпен сапарлады. Олар ұшақпен ұшқан деген әңгіме дұрыс емес, себебі Атлантика арқылы коммерциялық рейстер 1939 жылға дейін қолжетімді болған жоқ. 1937 жылы Атлантика арқылы ұшу әлі де Дик Меррилл және Берилл Маркхэм сияқты ұшқыштарды танымал еткен және Голливудтан фильмдерге ұсыныстар алған тәуекелді әрекет болды. 1939 жылы комикс кітаптарының жаңа медиасы өте танымал болғанда және алғашқы супергеройлар трендті белгілегенде, Гудман жаңадан құрылған комикс кітаптарын дайындаушы Funnies, Inc. компаниясымен келісімшарт жасады. Ол 1939 жылдың қазан айында күнді көрсетілген Marvel Comics #1 комиксін шығарды, ол оның жаңадан құрылған Timely Publications компаниясымен шығарылды. Онда Адамдық от пен Субмаринер сияқты сәтті кейіпкерлердің алғашқы пайда болуы көрсетілді және тез арада 80 000 дана сатылды. Гудман екінші басылымды шығарды, ол 1939 жылдың қараша айында күнді көрсетілді және шамамен 800 000 дана сатылды. Гудман қолында сәттілік болғандықтан, Funnies, Inc. жазушысы және суретшісі Джо Саймонды редактор ретінде және Timely компаниясының алғашқы ресми қызметкері ретінде жұмысқа алды, ішкі штатты құра бастады. Содан кейін Гудман Timely Comics, Inc. компаниясын құрды, ол 1941 жылдың сәуірінде немесе 1941 жылдың көктемінде комикстердің күнді көрсетуімен басталды. Timely Comics Гудманның комикс бөлімін құраған бірнеше қағаз компанияларының бас атауы болды, ол кейінгі онжылдықтарда Marvel Comics болып дамыды. 1941 жылы Timely Саймон мен суретші Джек Кербидің патриоттық супергеройы Капитан Американы жариялады. Капитан Америка #1 (1941 жылдың наурызы) сәттілігі штатты кеңейтуге әкелді, Саймон штаттан тыс жұмысшы Кербиді штатқа алды және кейіннен «Timely-дің үшінші қызметкері» болу үшін Сид Шорсты жұмысқа алды. Саймон мен Керби «Капитан Американың» 10 санынан кейін Timely компаниясынан кетіп қалды, ал Гудман әйелінің туысы Стэн Лиді, ол бұрыннан редакциялық көмекші болып жұмыс істеген, Timely компаниясының редакторы етіп тағайындады, ол Ли ондаған жылдар бойы осы лауазымды иеленді. Соғыстан кейінгі супергеройларға деген қызығушылықтың төмендеуімен Гудман Лиге нарықтың трендіне сәйкес әртүрлі жанрларды ұстануды ұсынды, мысалы 1948 жылы романтика, 1951 жылы қорқыныш, 1955 жылы вестерн және 1958 жылы Кайджу монстрлары. Ол бұл тұрғыда өте ұқсас болуы мүмкін, мысалы, Американың №1 жасөспірімі Пэтси Уокердің шашына Арчи Комикстің танымал Арчи Эндрюс сияқты сызықтар салуды бұйырды. Гудманның иеленген газет дүкендерінің дистрибуциялық компаниясы Atlas-тың глобус логотипін қолдана бастағаннан кейін «Timely Comics» атауы қолданыстан шықты, ол 1951 жылдың қараша айында күнді көрсетілген комикс кітаптарының мұқабаларынан басталды. Бұл Animirth Comics-тен Zenith Publications-ке дейінгі 59 қосалқы компания арқылы бір баспагер, штат және жеке жұмыс істейтін адамдар шығарған өнімдерді біріктірді. 1950 жылдардың бойында бұрын Timely деп белгілі болған компания Atlas Comics деп аталды.

Қызыл шеңбер

Гудманның бизнес-стратегиясы әр түрлі баспа жобалары үшін бірнеше корпоративтік атауларды пайдалануды қамтиды, және ол кейде өзінің өнімдерін "Қызыл шеңбер" логотипімен таңбалауға тырысты, комикс тарихшысы Лес Дэниелс бұл туралы "әдетте "Гудман тобы" деп бейресми сипатталатын нәрсенің жекелендірілуіне жасалған жартылайлай әрекет" дейді. Бірақ бұл логотип тек кейде ғана, біреу оны [пульп-журналдың] мұқабасына қоюды есіне түсіргенде пайда болатын. Ал тарихшы Джесс Невинс, керісінше, "Гудманның компаниялар тобы "Timely Publications" деп танымал болды; оған дейін Гудманның пульп-журналдарына салған логотипінің арқасында "Қызыл шеңбер" деп аталды" деп жазады. Grand Comics Database 1944 жылдан 1959 жылға дейін Red Circle, Inc. таңбасымен 21 Гудман комиксін, ал 1948 жылғы бір комиксті Red Circle Magazines Corp. таңбасымен тіркеген.

Журналдар мен кітаптар менеджменті

Қағаз журналдар нарығының сұранысы төмендеген кезде Гудман комикстерден өзге, дәстүрлі журналдарға көшті – олар 1947 жылдан бері Magazine Management Company деген компания арқылы жарық көрді. 1949 жылы Гудман Lion Books атты қымбат емес кітаптар қатарын құрды. Гудман алғашқы жеті кітапқа, сондай-ақ кейіннен тағы екі кітапқа Red Circle Books деген ат берді. Көбінесе бұл романдар болды, бірақ көбінесе спортқа қатысты деректік шығармалар да кездесетін. Гудман ақырында екі түрлі басылымды жасады: 25 центтік Lion және 35 центтік Lion Library. 1957 жылы New American Library Lion басылымын сатып алды, ал бірнеше Lion кітабы Signet таңбасымен қайта басылды. Lion баспасында Роберт Блох, Дэвид Гудис және Джим Томпсон сияқты танымал авторлардың еңбектері жарияланды.

Marvel Comics-тің кітаптары

1961 жылдың ортасында, бірнеше жыл бұрын супербатырларды сәтті жаңғыртқан DC Comics компаниясынан кейін Гудман өзінің комикс редакторы Стэн Лиге осы үрдісті қайтадан қолға алуды тапсырды. Ол: "Стэн, біз көптеген батырларды шығаруымыз керек. Оларға сұраныс бар", - деді. Лидің әйелі оған өзі ұнататын оқиғаларды сынап көруді ұсынды, себебі ол мансабын өзгертуді жоспарлап, ештеңе жоғалтатын болмады. Оған жауап ретінде Ли мен суретші Джек Кирби 1961 жылдың қараша айында шыққан «Фантастикалық төртеу» №1 комиксін жасады. Олар өз супербатырларына кемшіліктері бар, адами қасиеттер берді – олар ұрысып, ақшасы туралы уайымдайтын, жай адамдар сияқты мінез-құлық танытты, қаһармандық үлгілер емес. Бұл серия Marvel Comics болашақтағы алғашқы үлкен табысына айналды. Жаңа, шынайы комикстер индустрияны өзгертіп жіберді. Ли, Кирби, Стив Дитко, Дон Хек, Дик Айерс, Джон Ромита аға, Джин Колан және Джон Бускема сияқты суретшілер, сондай-ақ Рой Томас және Арчи Гудвин сияқты жазушылар «Өрмелеуші адам», «Темір адам», «Халк», «Дердевил» және «Х-мен» сияқты танымал кейіпкерлердің тізбегін жасады. 1968 жылдың күзінде Гудман «Magazine Management» журналын «Perfect Film & Chemical Corporation» компаниясына сатты. Гудман 1972 жылға дейін баспагер болып қалды, оның ішінде Лидің Комикс кодексінің «The Amazing Spider Man» комиксіндегі есірткіге қарсы сюжеттік желіге тыйым салуын елемеу туралы шешімін қолдауын қамтиды. Бұл АҚШ-тың Денсаулық сақтау, білім және әлеуметтік қорғау департаментінің сұранысы бойынша цензураны әшкереледі. Екі жылдан кейін ол «Seaboard Periodicals» атты жаңа комикс компаниясын құрды, ол «Atlas Comics» таңбасымен жарық көрді және коллекционерлер арасында «Atlas/Seaboard Comics» деп танылды. Бірақ ол келесі жылы жабылды. «Perfect Film & Chemical» 1973 жылы «Cadence Industries» деп өз атауын өзгертті, бұл 21 ғасырдағы «Marvel Entertainment Group» корпорациясына әкелген көптеген Гудманның өзгерістерінің, бірігулерінің және сатып алуларының біріншісі болды.

Ерлер журналдары

Goodman's Magazine Management Company сонымен қатар 1950 жылдары Ноа Сарлат редакциялаған «Бакалавр», «Тек ерлер үшін», «Ерлер», «Шер» және «Сванк» сияқты ерлерге арналған журналдарды жариялады. Сонымен қатар, 1968 жылдың қазанында бір рет жарық көрген қара-ақ «ашық суреттер» комиксі – «Pussycat-тың оқиғалары» оның ерлер журналдарында жарияланған сексауыл, әзіл-қалжыңға толы жасырын агент туралы бірнеше әңгімелерді қайта басып шығарды. Marvel/Atlas жазушылары Стэн Ли, Ларри Либер және Эрни Харт, суретшілер Уоли Вуд, Ал Хартли, Джим Муни және Билл Эверетт, сондай-ақ «сұлу қыздар» стиліндегі карикатурист Билл Уорд үлесін қосты. 1960 жылдардың соңында бұл журналдар эротикалық журналдарға айнала бастады, бишілер мен суға түсуші модельдердің суреттері бикинилермен және сығымды жалаңаш суреттермен алмастырылды, ал көркем әңгімелер саны біртіндеп азайды. Тағы бір бөлім – Humorama, Уорд, Билл Венцель және Archie Comics-тің көрнекті суретшісі Дэн Де Карлоның қыздар карикатураларын, сондай-ақ Бетти Пейдж, Ив Майер, стриптизер Лили Сент-Сир және Джой Лансинг, Тина Луиза, Ирланд МакКалла, Джули Ньюмар сияқты пин-ап модельдердің қара-ақ фотосуреттерін жариялады. «Breezy», «Gaze», «Gee Whiz», «Joker», «Stare» және «Snappy» сияқты тақырыптар болды. Олар кем дегенде 1950 жылдардың ортасынан 1960 жылдардың ортасына дейін жарық көрді. Ерлерге арналған журналдар мен Humorama-дан басқа, Гудман сонымен қатар 1950 жылдардың басында және ортасында бірнеше еркектерге бағытталған жылтыр 5×7 дюймдік журналдарды (мысалы, «Focus», «Photo» және «Eye») Humorama құрылмас бұрын, сондай-ақ романтика, кино және теледидар, спорт және басқа да көптеген тақырыптарды қамтитын журналдарды бірнеше онжылдықтар бойы жариялады.

Жеке өмір

Гудман Жан Дэвисқа үйленген, одан үш баласы болды. 1992 жылдың 6 маусымында 84 жасында Флорида штатының Палм-Бич қаласындағы үйінде дүние салды.

Нағыз қылмыс журналдары

Action Life Magazine: кем дегенде 4-том, #4 (қараша 1954), Atlas Magazine Pub. Толық детективтік істер: кем дегенде 1941 жылдың наурызынан 1954 жылдың күзіне дейін жарияланды, Postal Pub. Inc. Басты детективтік істер: кем дегенде 1947 жылдың мамырында басылды, Zenith Pub. Corp. Ұлттық детективтік істер: кем дегенде 1941 жылдың наурызында жарияланды.

Кино журналдар

Screen Stars: 1944 жылдың қазан айынан бастап жарық көрген.