Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигердің заң шығарушы органы
Legislative body of Niger
Бірпалаталы Ұлттық жиналыс – Нигердің заң шығарушы органы. Ұлттық жиналыс заң жобаларын ұсынатын және барлық заңнаманы бекітуге міндетті болған орган. 2023 жылғы Нигердегі төңкерілген мемлекеттік төңкерісінен кейін әскери хунта тарапынан қызметі тоқтатылды.
The unicameral National Assembly is Niger's legislative body. The National Assembly proposed laws and was required to approve all legislation. It was suspended following the 2023 Nigerien coup d'état by the military junta.
Тарих
Ұлттық Ассамблея француз отаршылдық кезеңінде Нигер колониясының Құрылтай Кеңесі реформалары арқылы құрылды. Ол 1958 жылдан бастап, 1960 жылы тәуелсіздік алғанға дейін, 1974 жылғы Нигер төңкерісіне дейін қызмет етті. Әскери билік жылдарында (1974–1991) консультативтік орган (Нигер Республикасының Жоғарғы Кеңесі) Ұлттық Ассамблея сияқты қайта құрылды. Бұл орган Екінші Республиканың Конституциялық Конвент кезеңінде (1991–1993) уақытша Ұлттық Ассамблея рөлін атқарды және Үшінші Республикада (1993–1996) Ұлттық Ассамблея ретінде қайта құрылды. 1996 жылғы Нигер төңкерісінен кейін Ұлттық Ассамблея қайтадан тоқтатылып, 1997 жылы Төртінші Республика кезінде қайта жаңартылды. 1999 жылғы Нигер төңкерісінен кейін Ұлттық Ассамблея тағы тоқтатылды, бірақ осы жолы Бесінші Республиканың (1999–2009) аясында бір жыл ішінде қайта құрылды.
The National Assembly was established through reforms of the Colony of Niger's Constituent Council during the French colonial period. It operated from 1958, through independence in 1960, until the 1974 Nigerien coup d'état. During the course of military rule (1974–1991) a consultative body (the High Council of the Republic of Niger) was reformed to become analogous to a National Assembly. This functioned as a caretaker National Assembly during the Constitutional Convention period of the Second Republic (1991–1993) and was reconstituted as the National Assembly in the Third Republic (1993–1996). Following the 1996 Nigerien coup d'état the National Assembly was again suspended, and reinstituted in 1997 under the Fourth Republic. Again, following the 1999 Nigerien coup d'état, the National Assembly was suspended, but this time was reconstituted within the year under the Fifth Republic (1999–2009).
2009 жылғы таратылу
2009 жылдың 27 мамырында Танджа Мамаду Конституциялық сот референдум өткізу жоспарын қабылдамағаннан кейін парламентті таратып жіберді. Сот пен Ұлттық Ассамблея Танджаның референдум жоспары бойынша міндетті емес кеңес беру құқығына ие болғанымен, МНСД Нассара коалициясының серіктесі CDS Rahama-ның мәлімдемелеріне қарағанда, Нигердің МНСД премьер-министрі де, президент те парламентте сенімсіздік білдіру туралы ұсынысқа дайын болған. 1999 жылғы Конституцияға сәйкес, Президент қайта сайлануға бір рет ғана құқылы: Танджаның екінші бес жылдық мерзімі 2009 жылдың 22 желтоқсанында аяқталуға тиіс еді. Ұсынылған референдумның мақсаты – Бесінші Республика Конституциясын күштен шығарып, қарашадағы Президент сайлауларына дейін жаңа Алтыншы Республиканы құру еді. Конституциялық тұрғыдан алғанда, президенттік мерзімге қатысты мақалалар (36-бап) ешқандай тәсілмен өзгертілмейді (136-бап). Президент Танджаның сөзіне қарағанда, Нигер халқы оның билікте қалуын қалайды, себебі ол Нигер экономикасын дамытқан.
On 27 May 2009, the assembly was dissolved by Tandja Mamadou after his plan to hold a referendum was rejected by the Constitutional Court. Although the court and the National Assembly had only a non binding advisory role over Tandja's referendum plan, statements by MNSD Nassara's coalition partners CDS Rahama indicate the MNSD Prime Minister of Niger, as well as the President, would be open to a censure motion in the assembly. According to the 1999 constitution, the President is limited to stand for reelection once: Tandja's second five year term was to end on 22 December 2009. The purpose of the proposed referendum was to scrap the Constitution of the Fifth Republic, creating a new Sixth Republic prior to the November Presidential elections. Constitutionally, the articles dealing with presidential terms (article 36) may not be revised by any method (article 136). According to President Tandja, the people of Niger want him to stay because he has boosted the economy of Niger.
2023 жылғы төңкеріс
2023 жылғы Нигердегі төңкерістен кейін Ассамблеяның жұмысы қайтадан тоқтатылды.
The Assembly was suspended once again following the 2023 Nigerien coup d'état.
Құзыреті
Бесінші Республика Конституциясына сәйкес (18 шілде 1999 ж.), Ұлттық Ассамблея заңдарды қабылдау кезінде атқарушы билікті бақылайды, Президенттің ветосын жоққа шығарады, Премьер-Министрге сенімсіздік білдіреді және Премьер-Министрді ұсынудың эксклюзивті құқығына ие. Сонымен қатар, Ассамблея комитеттерде тыңдаулар өткізу, жалпы мәжілістерде тыңдаулар, тергеу комиссияларын құру, ресми парламенттік сауалдар, "Сұрақтар сағаты" және интерпелляциялар арқылы атқарушы биліктің қызметін ашық түрде тексеруге құқылы. Үкіметті бақылау үшін парламенттік омбудсмен институты жоқ. 2009-2010 жылдары қысқа мерзімге енгізілген президенттік жүйе кезінде Ұлттық Ассамблея Премьер-Министрді таңдауға қатыса алмады және үкіметке сенімсіздік білдіруге құқығы болмады; алайда, Президент оны таратуға да құқылы емес еді. Конституциялық реформаның бір бөлігі ретінде Сенат құру жоспарланған, осылайша Ұлттық Ассамблея екіпалаталы парламенттің төменгі палатасына айналуға тиіс еді. Дегенмен, барлық өзгерістер нәтижесіз аяқталды, себебі оларды ұйымдастырған президент Мамаду Танджа 2010 жылдың ақпан айындағы төңкеріс салдарынан қызметтен алынды. Махамаду Иссуфу 2011 жылғы сайлауда сайланды және Ұлттық Ассамблеяның өкілеттіктері қайта жаңартылды.
Under the Constitution of the Fifth Republic (18 July 1999), the National Assembly has oversight of the executive in voting on legislation, overriding a Presidential veto, voting no confidence in the Prime Minister, and the reserved right of nominating the Prime Minister. As well, the Assembly has recourse to publicly investigate the executive through committee hearings, hearing in plenary sittings, commissions of enquiry, formal parliamentary questions, "Question Time", and Interpellations. There is no formal parliamentary ombudsman oversight of government. Under a presidential system of government briefly instituted in 2009–2010, the National Assembly had no power over the selection of the Prime Minister and could not hold a vote of no confidence in the government; however, it also could not be dissolved by the President. As part of the constitutional change, the introduction of a Senate was planned, at which point the National Assembly would have become the lower house of a bicameral parliament. However, all the changes proved abortive, as President Mamadou Tandja, who had orchestrated them, was ousted in a February 2010 coup. Mahamadou Issoufou was elected in the 2011 Election and the National Assembly's powers were restored.
Құрамы
2016 жылдың 21 ақпанында өткен сайлаулардың нәтижесінде құрылған қазіргі Ұлттық Ассамблея 171 мүшеден тұрады, бұл 2003 жылғы 113 мүшеден көп. Мүшелер бес жылдық мерзімге сайланады. Көпмандатты сайлау округтерінен сайланатын мүшелер партиялық тізім (Scrutin de liste) пропорционалдық өкілдік жүйесі бойынша сайланады. Қалған сегіз орын бірмандатты сайлау округтерінен, көп дауыс алған кандидат жеңіске ие болатын жүйе бойынша сайланады. Нигер сот жүйесінің бір бөлігі – Жоғары Әділеттік Соты Ұлттық Ассамблея депутаттарынан құралады. 2016 жылғы сайлаулардан кейін Нигерлік Демократия және Социализм партиясының (PNDS) депутаты Оусейни Тинни Ұлттық Ассамблеяның төрағасы болып сайланды.
The current National Assembly, formed following elections held on 21 February 2016, has 171 members, up from 113 members in 2003, elected for a five year term. The multi seat constituency members are elected using a party list (Scrutin de liste) proportional representation system. The remaining eight seats are single constituency, elected by a first past the post system. One element of the Judiciary of Niger, the High Court of Justice, is composed of Deputies elected from within the National Assembly. Member of the National Assembly for the Nigerien Party for Democracy and Socialism (PNDS), Ousseini Tinni, was chosen to be the President of the National Assembly after the 2016 elections.
Сессиялар
Ұлттық Ассамблея жылына екі "қалыпты" сессия өткізеді, әдетте біріншісі наурыз-маусым айларында, ал екіншісі тамыз-қазан айларында Ниамейдегі Ұлттық Ассамблея ғимаратында жиналады. Бірнеше сағаттан бір аптаға дейін созылатын "ерекше" сессиялар жылына екі немесе одан да көп рет болады. 2000 жылдан бері Ұлттық Ассамблея әр қалыпты сессияда 10-нан 30-ға дейін заңдарды, бюджеттік жоспарларды және шарттарды бекітеді. Ассамблеяның ішкі жұмысы 1999 жылғы 5-ші Республика Конституциясымен және 1997 жылғы 5 маусымдағы № 97-006/AN Заңымен реттеледі.
The National Assembly sits for two "ordinary" sessions a year, usually the first during March–June and the second from August to October, meeting at the National Assembly Building in Niamey. So called "extraordinary" sessions, lasting from a few hours to a week, occur two or more times a year. Since the year 2000, the National Assembly has ratified between 10 and 30 laws, spending plans, and treaties in each ordinary session. The internal functioning of the Assembly is governed by the 1999 Constitution of the 5th Republic and by the Law n° 97 – 006/AN of 5 June 1997.