Кіріспе

Малидің саяси жүйесі 2012 жылғы 22 наурыздағы әскери төңкеріске және 2012 жылғы желтоқсандағы екінші әскери төңкеріске дейін жартылай президенттік өкілді демократиялық республика аясында қалыптасқан. Онда Мали президенті мемлекет басшысы, ал президент тағайындаған премьер-министр – үкімет басшысы болып табылды, сондай-ақ көп партиялық жүйе жұмыс істеді. Атқару билігін үкімет жүзеге асырады. Заң шығару билігі үкімет пен Ұлттық жиналысқа бірдей тиесілі. Сот билігі атқару және заң шығару билігінен тәуелсіз. 2018 жылдың тамызында президент Ибрагим Бубакар Кейта сайлаудың екінші турында Сумайла Сиссеге қарсы жеңіске жетіп, жаңа бес жылдық мерзімге қайта сайланды. 2020 жылдың 18 тамызында төңкеріс нәтижесінде президент пен премьер-министр қызметтерінен алынды. 2020 жылдың 25 қыркүйегінде зейнеткер полковник және бұрынғы қорғаныс министрі Бах Ндау Малидің уақытша президенті болып ант берді. 2021 жылдың 15 сәуірінде өтпелі әкімшілік 2022 жылдың 27 ақпанында заңнамалық және президенттік сайлаулар өтетінін мәлімдеді. 2021 жылдың 7 маусымында Малидің әскери қолбасшысы Ассими Гойта жаңа уақытша президент ретінде ант берді. 2021 жылдың 30 желтоқсанында өтпелі әкімшілік қауіпсіздік мәселелеріне байланысты сайлауды жарты жылдан бес жылға дейін кейінге жылдыру жоспарларын жариялады, бұл саяси оппозиция мен санкцияларға әкелді.

Заң шығарушы билік

Ұлттық жиналыс – Мали үкіметінің жалғыз заң шығарушы органы. Онда 160 мүше бар, олар бес жылдық мерзімге партиялық тізім бойынша тікелей сайланады. 147 мүше бір мандаттық округтерде, ал 13 мүше Малиден тыс жерде тұратын азаматтар сайлайды. Өкілдік әкімшілік аудандардың халқына пропорционалды түрде бөлінеді. Жиналыс жыл сайын екі рет қалыпты сессиялар өткізеді. Ол мүшелерінің бірі немесе үкімет ұсынған заңдарды талқылайды және дауысқа салады; сондай-ақ, үкімет министрлерінен үкіметтің іс-қимылдары мен саясаты туралы сұрақ қою құқығына ие. Парламенттік жиналыста төрт парламенттік топқа біріккен сегіз саяси партия өкілдік етеді. Қазіргі уақытта АДЕМА көпшілік дауысқа ие, ал азшылық партиялар барлық комитеттерде және жиналыстың басшылығында ұсынылған.

Саяси партиялар мен сайлаулар

Мали конституциясы көп партиялы демократияны көздейді, жалғыз шектеу – этникалық, діни, аймақтық немесе жыныстық принциптерге негізделген партияларға тыйым салу. Ұлттық Ассамблеяда өкілдік ететін саяси партиялардан өзге, жергілікті кеңестерде де басқа партиялар қызмет етеді.

Сот тармағы

Малидің құқықтық жүйесі Франциядан тәуелсіздік алған кезде мұраға қалған кодекстерге негізделген. Жүйені Мали өміріне бейімдеу үшін жаңа заңдар қабылданды, бірақ жойылмаған француз отарлық заңдары әлі де заң күшінде. Конституция сот билігінің тәуелсіздігін қамтамасыз етеді. Әділет министрлігі судьяларды тағайындайды және құқық қорғау және сот функцияларын қадағалайды. Жоғарғы Сотта сот және әкімшілік билік өкілеттіктері бар. Конституцияға сәйкес, конституциялық сот және жоғары сот бар, олар мемлекеттік қызметкерлерді мемлекетке опасыздық жасағаны үшін соттауға құқылы.

Әкімшілік бөлімшелер

Әкімшілік тұрғысынан Мали он аймаққа (Гао, Менака, Кайес, Кидал, Куликоро, Мопти, Сегу, Сикассо, Томбукту, Тауденит) және Бамако астаналық округіне бөлінеді, олардың әрқайсысы сайланған губернатордың басшылығымен басқарылады. Әр аймақ бес-тоғыз округтен (немесе шеңберлерден) тұрады, оларды префекттер басқарады. Шеңберлер коммуналарға бөлінеді, ал коммуналар ауылдарға немесе кварталдарға бөлінеді. 1990 жылдардағы децентрализация және демократияландыру процесі 702 сайланған муниципалдық кеңестер құрылуымен басталды, олардың төрағалары сайланған әкімдер болып табылады. Бұрынғы тағайындалған лауазымды тұлғалар сайланған лауазымды тұлғалармен ауыстырылды, бұл жергілікті лауазымды тұлғалардың ұлттық кеңесімен аяқталады. Басқа өзгерістерге қаржыны жергілікті деңгейде басқарудың күшеюі және орталық үкіметтің әкімшілік бақылауын азайту кірді.