Кіріспе
Швейцария ақсүйек отбасы
Хуртерлер отбасы швейцариялық ақсүйектерге жатты; XVIII және XIX ғасырларда олардың үшеуі Рим католиктігіне көшкендерімен, Австриядағы діни қызметтерімен және теологиялық еңбектерімен танылды.
The von Hurter family belonged to the Swiss nobility; in the eighteenth and nineteenth centuries three of them were known for their conversions to Roman Catholicism, their ecclesiastical careers in Austria and their theological writings.
Өмір
Фридрих Эммануэль фон Хуртер (Шаффхаузенде 1787 жылдың 19 наурызында дүниеге келген, Грацта 1865 жылдың 27 тамызында қайтыс болған) – швейцариялық протестант дін қызметкері және тарихшы, кейіннен Рим католицизміне ауысқан. 1804–1806 жылдары Геттинген университетінде оқыды, ал 1808 жылы ауылдық приходқа тағайындалды. 1834 жылы оның жиырма жыл бойы еңбек еткен Папа Иннокентий III-нің өмірінен алынған алғашқы томның жарық көргені католик және протестант айналымдарында үлкен сенсация тудырды және одан кейін француз, ағылшын, итальян және испан тілдеріне аударылды. 1835 жылы Хуртер Шаффхаузен кантонындағы дін қызметкерлерінің антистесі болып сайланды, соңынан мектеп кеңесінің төрағасы болды және бұл лауазымдарда зор ынтамен еңбек етті. Ұзақ жылдар бойы оның католик дін қызметкерлерімен, оның ішінде Фрайбург архиепископымен және Швейцариядағы апостолдық нунцийлермен жақын қарым-қатынасы мен шынайы көмегі, католиктерге көмектесуге бағытталған мүддесіз күш-жігері әріптестерінің наразылығын тудырды, олар Хуртерге қарсы айыптаулар мен қаралауларға мүмкіндік іздеді. Осының салдарынан 1841 жылы ол лауазымынан бас тартып, үш жыл зейнеткерлікте тұрды, ал 1844 жылы Римге барып, 16 маусымда Грегорий XVI алдында дінін мойындады, оның католицизмге ауысуы жаңа шабуылдардың бастауы болды. 1846 жылы Вена сарайының императорлық кеңесшісі және тарихшысы болып тағайындалды және оған жүктелген император Фердинанд II-нің өмірі туралы жұмысты бастады, бірақ сарай цензурасы оны басып шығаруға рұқсат бермеді, алайда кейін Шаффхаузенде жарық көрді. 1848 жылғы революция Хуртердің сарайдағы лауазымын жоғалтты, бірақ 1852 жылы ол қайта қалпына келтірілді. Өмірінің соңына дейін католик дінін таратуға, әсіресе шетелдік миссионерлік қызметке байланысты еңбек етті; ол сол заманғы ең көрнекті ғалымдармен тығыз байланыста болды. Ол Рим папасының жарлығымен қасиетті Григорий орденінің командирі болып тағайындалды және Рим, Мюнхен, Брюссель және Ассизи академияларының мүшесі болды.
Шығармалары
"Leben Innocenz III" (4 томдық, Гамбург, 1834–42) еңбегінен басқа, Хуртер "Denkwürdigkeiten aus dem letzten Dezennium des 18. Jahrhunderts" (1840); "Geburt and Widergeburt" (Шаффхаузен, 1845–46) – автобиографиясы; "Geschichte Kaiser Ferdinands II. und seiner Eltern" (Шаффхаузен, 1850–65); "Philipp Lang, Kammerdiener Kaiser Rudolfs II." (Шаффхаузен, 1851); "Beiträge zur Geschichte Wallensteins" (Фрайбург им Брейсгау, 1855); "Französische Feindseligkeiten gegen Oesterreich zur Zeit des dreizigjährigen Krieges" (Вена, 1859); "Wallensteins vier letzte Lebensjahre" (1862) кітаптарының авторы болды.
Генрих фон Хуртер
Генрих фон Хуртер (Шаффхаузенде 1825 жылдың 8 тамызында туған; Венада 1895 жылдың 30 мамырында қайтыс болған) – оның әкесінің ұлы. 1851 жылы дін қызметкеріне бекітіліп, кейін Венадағы діни қызметке тағайындалды. Оның уағыздар жинағынан басқа, жазбаларына әкесі Фридрих фон Хуртердің толық өмірбаяны («Фридрих фон Хуртер және оның заманы», 2 том, 1876), сондай-ақ «Конзил унд Унфелбаркейт» (1870) және «Католик шіркеуінің сұлулығы мен шындығы» (9 том, 1871–78) кіреді.