Жің патшалығының тарихы: Сыма Иннің өмірі мен күресі

Кіріспе

Сима Ин (司馬穎) (279 – 306 жылдың желтоқсаны), әдебі Чжанду (章度), Цзинь әулетінің (266–420) императорлық ханзадасы, қысқа мерзімге ағасы Хуэй императорының регенті және тақ мұрагері болды. Ол Сегіз ханзада соғысымен байланысты сегіз ханзаданың алтыншысы еді. Оның титулы Чэнду ханзадасы (成都王) болды, бірақ ол өлімнен кейін есімдік атау алмады.

Ерте мансап

Сима Ин – Сима Янның 16-шы ұлы, оның қарындасы Чэн консортынан туған. 289 жылдың 22 желтоқсанында Император У оны Чэнду патшасы етіп тағайындады. 290 жылдың мамыр айында Император У қайтыс болғаннан кейін және Император Хуэй таққа отырғанда, Сима Ин астана Луоян қаласында қалды. Бірақ, ол бір рет Император Хуэйдің күшті әйелі Императрица Цзя Наньфэннің туысы Цзя Миді Император Хуэйдің ұлы, тәж мұрагері Сима Юды сыйламағаны үшін айыптағаннан кейін, Императрица Цзя Сима Инды астанадан маңызды қала Еченгтің (鄴城, қазіргі Хэбэй провинциясының Ханьдан қаласы) қорғау постына жіберді. Сима Ин келбетті болған, бірақ дамуында кемістігі бар ағасы Император Хуэйден ақылды емес еді. Дегенмен, ол лауазымды тұлғалар мен халық арасында кеңдік көрсетуімен, анасы – ханшайым жесір Чэнге деген құрметімен және өзінің қабілетті кеңесшісі Лу Чжидің кеңесін тыңдауымен жақсы беделге ие болды. Императрица Цзя тәж мұрагері Юйды қылмыстар жасады деп жалған айыптап, 299 жылы оны тақтан түсірді, содан кейін 300 жылы өлтірді. Император Хуэйдің туысы Сима Лун, Чжао патшасы, оны құлатып, 301 жылы таққа отырды. Үш маңызды патшаға күдікпен қарады: Сима Ин, Сима Цзионг (Император Хуэйдің туысы және Император Хуэйдің інісі Сима Юдың ұлы) және Сима Юн (Хэцзянь патшасы) (Император Хуэйдің атасы Сима Фу, Анпин патшасы Сианьнің немересі), олардың әрқайсысының тәуелсіз әскери қолбасшылығы күшті болды. Сима Лун олардың іріктеген адал қолбасшыларын оларға көмекшілер ретінде жіберді. Патша Цзионг бас тартты және Император Хуэйді қалпына келтіру үшін көтеріліс жариялады. Лудың ұсынысымен Сима Ин да көтеріліске қосылды. Сима Цзионгтың әскерлері Сима Лунның әскерлеріне қарсы тұрақтап қалғанда, Сима Ин Сима Лунның әскерлерінің екінші қанатын жеңіп, олардың күшінің жойылуына себеп болды. Сима Цзионг пен Сима Иннің әскерлері Луоянға жақындады. Луоянның лауазымды тұлғалары Сима Лунды тұтқындады, олар да көтеріліске қосылып, Император Хуэйге тақты қайтару туралы жарлық шығаруға мәжбүр етті. Содан кейін ол өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болды. Сима Лунның серіктері өлім жазасына кесілді.

Sima Ying was Sima Yan's 16th son, by his concubine Consort Cheng. On 22 December 289, Emperor Wu created him the Prince of Chengdu. After Emperor Wu died in May 290 and Emperor Hui succeeded to the throne, Sima Ying remained in the capital Luoyang. However, after he once rebuked Jia Mi (賈謐), a nephew of Emperor Hui's powerful wife Empress Jia Nanfeng, for disrespecting Emperor Hui's son Sima Yu the crown prince, Empress Jia sent Sima Ying away from the capital to take up the defense post for the important city of Yecheng (鄴城, in modern Handan, Hebei). Sima Ying was handsome but not much more intelligent than his developmentally disabled brother Emperor Hui. However, he developed a good reputation among officials and the people by being lenient, filial to his mother Princess Dowager Cheng, and listening to the advice of his capable advisor Lu Zhi. After Empress Jia falsely accused Crown Prince Yu of crimes and deposed him in 299 and then later murdered him in 300, she was overthrown by Emperor Hui's granduncle Sima Lun, the Prince of Zhao. Sima Lun then usurped the throne in 301. Suspecting three key princes—Sima Ying, Sima Jiong the Prince of Qi (Emperor Hui's cousin and a son of Emperor Hui's uncle, Sima You), and Sima Yong the Prince of Hejian (a grandson of Emperor Hui's great granduncle Sima Fu, Prince Xian of Anping), each of whom had strong independent military commands—Sun sent his trusted subordinates to be their assistants. Prince Jiong refused and declared a rebellion to restore Emperor Hui. At Lu's suggestion, Sima Ying declared for the rebellion as well, and as Sima Jiong's forces were stuck in a stalemate against Sima Lun's troops, Sima Ying defeated the other wing of Sima Lun's forces, causing them to collapse. As Sima Jiong and Sima Ying's forces approached Luoyang. Sima Lun was captured by officials in Luoyang who declared for the rebellion as well, and forced to issue an edict returning the throne to Emperor Hui. He was then forced to commit suicide. The associates of Sima Lun were executed.

Сима Лунды құлатудан кейін

Кейбіреулер император У өлген кезде үміттенген билік тепе-теңдігін қалпына келтіруге болады деп ойлады, өйткені принцтер Цзюнь мен Инге регенттік атақтар берілді (және тоғыз сыйлық берілді, бірақ принц Ин сыйлықтан бас тартса да, тоғыз сыйлық жақын арада узурпацияның белгісі болмаған сирек жағдай еді), сондай-ақ көптеген талантты шенеуніктер маңызды лауазымдарға көтерілді. Алайда, принцтер Цзюнь мен Ин бір-бірінің күшіне қорқынышпен қарады, және принц Ин сол кезде орталық үкіметтің регенттігін принц Цзюньге беруге және Йеченгтегі қорғаныс бекетіне оралуға шешім қабылдады. Сима Цзюньмен қоштасқанда ол саясат туралы ештеңе айтпады, тек анасының ауруы туралы ғана сөйледі, бұл оның мінез-құлқына одан да көп мақтау әкелді, сондай-ақ Сима Лунға қарсы соғыста қаза тапқан жауынгерлердің мәйітін жинап, оларды лайықты жерлеуге жасаған әрекеттері де мақтауға лайық болды. Елордада Сима Цзюнь өзінің жетістіктеріне байланысты мақтанға көмілді. Ол ұлдарын ханзадалар етіп тағайындады, орталық үкіметтің істерін өзінің сарайынан басқарды, императорға сирек баратын немесе императорлық кеңестерге қатыспайтын. Ол өзінің сарайын сарайдың мөлшерімен тең етіп кеңейтті, және істерді өзіне жақын адамдарға сеніп тапсырды, тіпті адал достары оның мінез-құлқын өзгертуге тырысқанда да ол өз жолынан қайтпады. Император Хуэйдің немерелері Сима Цзан және Сима Шан (司馬尚), мұрагерлік принцтер, бала кезінде қайтыс болды, 302 жылы император Хуэйді еркек балаларысыз қалдырды, сондықтан Сима Ин тиімді мұрагер деп есептелді, бірақ Сима Цзюнь оны айналып өтуді жөн көрді, жеті жасар Сима Циньді (司馬覃), Цинхэ принцін (император Хуэйдің сіңлісінің ұлы, Сима Сяның ұлы) жас мұрагерлік принц ретінде ұсынды, осылайша жас принц Циньді оңай басқаруды көздеді. Сима Цзюнь Сима Ённан күдік көріп, өйткені Сима Ён бастапқыда Сима Лунды қолдауды жоспарлаған, бірақ Сима Лунның ісінің үмітсіз екенін көрген. Сима Ён Сима Цзюньнің күдігін біліп, қастандық жасады; ол Сима Айды, Чанша принцін, Сима Цзюньді құлатуға шақырды, өйткені Сима Айдың сәтсіздікке ұшырауына сенді; оның жоспары Сима Инмен бірігіп, Сима Цзюньге қарсы соғыс бастау еді. Олар жеңіске жеткен соң, император Хуэйді тақтан түсіріп, Сима Инды император етіп, Сима Инның премьер-министрі болуды көздеді. 302 жылдың қысында Сима Ён көтеріліс жариялады, және Лу Чжидің қарсылығына қарамастан Сима Ин оған қосылды. Сима Айдың да қастандыққа қатысқанын естіген Сима Цзюнь Сима Айға қарсы алдын ала соққы берді, бірақ Сима Ай дайын болды және император Хуэйді бақылау үшін сарайға кірді. Көшедегі шайқастан кейін Сима Цзюньнің әскері күйреп, ол өлім жазасына кесілді. Сима Ай тиімді регент болды, бірақ қарсылықты азайту үшін барлық маңызды мәселелерді Йеченгте орналасқан Сима Инге тапсырды. Сима Цзюньнің өлімінен кейін Сима Ин де мақтанға көмілді, және өзіне лайық емес адамдарға сенім білдірді, олардың ішінде оның қызметшісі Мэн Цзюнь (孟玖) ең бастысы болды. Сима Ай барлық маңызды мәселелерді оған тапсырғанмен, ол Сима Айды үкіметке араласу деп санады және оны жоюды қалады. Сонымен қатар, Сима Ён, егер Сима Ин император болса, ол премьер-министр бола алады деп үміттенген, Сима Инды Сима Айға қарсы қайтадан оған қосылуға көндірді. Олар 303 жылдың күзінде Сима Айға қарсы әскери қимылдарға кірісті, және олардың күші көп болғанымен, Сима Айға қарсы шешуші жеңіске жете алмады. 304 жылдың көктемінде Сима Ённың әскерлері кері шегінуге дайын еді, бірақ Сима Айдың бұл соғыста жеңе алмайтынына сенген Донхай принці Сима Юэ, император Хуэйдің үлкен атасының немересі, оны тұтқындап, Сима Ённың генералы Чжан Фанға (張方) тапсырды, ол Сима Айды өртеу арқылы қатыгездықпен өлімге кесті. Сима Ин үкіметті тиімді басқаруға ие болды, бірақ оны Йеченгтен қашықтан басқаруды жалғастырды.

Some thought that a power balance that Emperor Wu had hoped for at his death might be restored, as Princes Jiong and Ying were each given regent titles (and awarded the nine bestowments, in one rare case where the nine bestowments were not signs of an impending usurpation, although Prince Ying declined the bestowments), and many talented officials were promoted into important positions. However, the Princes Jiong and Ying were actually apprehensive of each other's power, and Prince Ying decided to yield the central government regency to Prince Jiong at the time and return to his defense post at Yecheng. When he bid farewell to Sima Jiong, he did not talk about politics at all but only about his mother's illness, and this brought further praise on his character, as did his subsequent acts to collect the bodies of soldiers who had died in the war against Sima Lun to give them proper burials. In the capital, Sima Jiong became arrogant based on his accomplishments. He had his sons created princes, and ran the matters of the central government from his mansion, rarely visiting the emperor or attending the imperial meetings. He enlarged his mansion to be as large as the palace, and he entrusted matters to people who were close to him, and would not change his ways even when some of his more honest associates tried to change his behavior. When Emperor Hui's grandsons Sima Zang and Sima Shang (司馬尚), successive crown princes, died in childhood, leaving Emperor Hui without male descendants by 302, Sima Ying was considered the appropriate successor, but Sima Jiong chose to bypass him by recommending the seven year old Sima Qin (司馬覃) the Prince of Qinghe (Emperor Hui's nephew and a son of his brother Sima Xia (司馬遐)) as the crown prince, with intent to easily control the young Crown Prince Qin. Sima Jiong became suspicious of Sima Yong the Prince of Hejian—because Sima Yong had initially wanted to support Sima Lun, until he saw that Sima Lun's cause was hopeless. Sima Yong knew of Sima Jiong's suspicion, and started a conspiracy; he invited Sima Ai the Prince of Changsha to overthrow Sima Jiong, believing that Sima Ai would fail; his plan was then to start a war against Sima Jiong in conjunction with Sima Ying. Once they were victorious, he would depose Emperor Hui and make Sima Ying the emperor, and then serve as Sima Ying's prime minister. In winter 302, Sima Yong declared his rebellion, and Sima Ying soon joined, despite opposition from Lu Zhi. Hearing that Sima Ai was part of the conspiracy as well, Sima Jiong made a preemptive strike against Sima Ai, but Sima Ai was prepared and entered the palace to control Emperor Hui. After a street battle, Sima Jiong's forces collapsed, and he was executed. Sima Ai became the effective regent, but in order to reduce opposition, he submitted all important matters to Sima Ying, still stationed at Yecheng. After Sima Jiong's death, Sima Ying became extremely arrogant as well, and trusted inappropriate persons, chief among whom was his servant Meng Jiu (孟玖). Even though Sima Ai submitted all important matters to him, he still considered Sima Ai an interference to his control of government and wanted to eliminate him. At the same time, Sima Yong, who had hoped that if Sima Ying became emperor he could then be prime minister, persuaded Sima Ying to again join him against Sima Ai. They started military action against Sima Ai in fall of 303, and while they had overwhelming force, their forces could not score a conclusive victory against Sima Ai. Sima Yong's forces were about to withdraw in spring 304 when Sima Yue the Prince of Donghai, the grandson of a great granduncle of Emperor Hui, believing that Sima Ai could not win this war, arrested him and delivered him to Sima Yong's general Zhang Fang (張方), who executed Sima Ai cruelly by burning him to death. Sima Ying became in effective control of the government, but continued to control it remotely from Yecheng.

Регент және мұрагерлік мұрагер ретінде

Сима Ин император Хуэйдің екінші әйелі Ян Сяньронг пен оның тақ мұрагері Сима Цинді тақтан түсіруге бұйрық берді. Содан кейін Сима Ённың бұрыннан дайындалған петициясы бойынша Сима Ин тақ мұрагері болып жарияланды. Ол Луоян қаласының қорғанысын өзіне сенген адамдарына тапсырды, ал үкіметті Еченг қаласынан қашықтан басқарды. Бірақ Луоян шенеуніктері жағдайға шыдамы жетпей, 304 жылдың жазында Сима Юэ басшылығымен көтеріліс жасады. Сима Юэ император Хуэймен бірге Йеченгке шабуыл жасады. Сима Ин бастапқыда тартынғанмен, Сима Юэ әскерлерімен шайқасып, оларды жеңіп, қашқындыққа мәжбүр етті және император Хуэйді тұтқынға алды. Ол император Хуэйді Луоянға қайтармай, Еченгте ұстады. Бұл Сима Инмен бұрын дауласқан Ю провинциясының (幽州, қазіргі Пекин, Тяньцзинь және солтүстік Хэбэй) әскерлерінің қолбасшысы Ван Цзюньге (王浚) Сима Инге шабуыл жасауға себеп болды. Ван Цзюньнің әскерлері қатыгез Сяньбей және Ухуан сарбаздарымен толықтырылды, ал Сима Иннің әскерлері олардың күшін көрген соң, Сима Иннің серігі Лю Юань басқаратын Сюнну әскерлері келмей, құлдырап қалды. Сима Ин император Хуэймен бірге Луоянға қашуға мәжбүр болды, енді оны қолдауға әскері жоқ еді. (Сима Иннің жеңіліске ұшырағанын естіген Лю Юань, Сима Инге көмектеспей, Жиннен тәуелсіздігін жариялап, өзін Хан патшасы деп жариялады, Хан әулетінен (принцесса арқылы) шыққанмын деп мәлімдеді, осылайша Хан Чжао мемлекеті құрылды.) Сима Ин Луоянға келген соң, ол өзінің одақтасы Сима Ённың Чжан Фан басқаратын әскерін тапты. Бірақ Сима Ингті қолдауды жалғастырудың орнына, Сима Ён оған қарсы шығып, оны тақ мұрагері лауазымынан шеттетуге бұйрық берді. Оның орнына император Хуэйдің тағы бір інісі Сима Чи, Ючжан патшасы, тақ мұрагері болып жарияланды. Сима Ин Чэнду патшасы болып қайта тағайындалды. Көп ұзамай Чжан император Хуэйді, тақ мұрагері Чиді және Сима Инды Луояннан Чанъаньға көшіруге мәжбүр етті, олар Сима Ённың қауіпсіз бақылауында болды.

Sima Ying soon ordered Emperor Hui's second wife, Yang Xianrong, and his crown prince Sima Qin, deposed. Then, at Sima Yong's pre arranged petition, Sima Ying was created the crown prince. He put people he trusted in charge of the defenses of Luoyang, while remotely controlling the government from Yecheng. Eventually, the officials in Luoyang tired of the situation, and they rose under Sima Yue's command in summer 304. Sima Yue, with Emperor Hui accompanying him, then attacked Yecheng. Sima Ying, after some initial hesitation, battled Sima Yue's troops and defeated him, forcing him to flee and capturing Emperor Hui. He did not return Emperor Hui to Luoyang, but kept him at Yecheng. This gave Wang Jun (王浚), the commander of the forces in You Province (幽州, modern Beijing, Tianjin, and northern Hebei), with whom Sima Ying had prior disputes, an excuse to attack Sima Ying, and he did so, claiming that Sima Ying was improperly detaining Emperor Hui. Wang's forces were reinforced with ferocious Xianbei and Wuhuan soldiers, and Sima Ying's forces, in fear of their fighting abilities, collapsed, before they could be reinforced with Xiongnu forces under the command of Sima Ying's associate Liu Yuan. Sima Ying was forced to flee to Luoyang with Emperor Hui, now without troops to support him. (Upon hearing Sima Ying's collapse, Liu Yuan, instead of coming to Sima Ying's aid, declared independence from Jin and styled himself the Prince of Han, claiming descent (through a princess) from Han Dynasty, thus creating Han Zhao.) Once Sima Ying arrived in Luoyang, he found the troops of his ally Sima Yong there, commanded by Zhang Fang. Instead of continuing to support Sima Ying, however, Sima Yong turned his back on Sima Ying and had him removed from his crown prince position, instead creating another brother of Emperor Hui, Sima Chi the Prince of Yuzhang, crown prince. Sima Ying was demoted back to being the Prince of Chengdu. Soon, Zhang forced Emperor Hui, Crown Prince Chi, and Sima Ying to move from Luoyang to Chang'an, safely under Sima Yong's control.

Тақ мұрагері лауазымынан босатылғаннан кейін

Сима Ингті ханзадалықтан шеттетуге дейін, Йеченг халқы Лудың басшылығымен оның қабілетті губернатор болған күндерін сағынды. 305 жылы оның бұрынғы қол астындағы генералдар Гунши Фан (公師藩) және Цзи Санг оны қайта орнату мақсатымен көтеріліс жариялады. Сима Юн Сима Ингті көтерілісті басуға немесе тыныштандыруға жіберді, бірақ ол Йеченгке жол тартқанда, Сима Юэ император Хуэйді Луоянға қайтаруды мақсат тұтып көтеріліс ұйымдастырды, сондықтан Сима Инг Йеченгке бара алмады және Чанъанға қайтып келді. 306 жылы Сима Юэ Сима Юнды жеңіп, император Хуэйді Луоянға қайта қабылдағаннан кейін, Сима Ингті тұтқындауға бұйрық берді. Сима Инг ұлдары, Луцзян ханзадасы Сима Пу (司馬普) және Чжунду ханзадасы Сима Куо (司馬廓) Гонгшиге қашуға тырысты, бірақ Дуньцю округінің (頓丘, қазіргі Пуян, Хэнань) губернаторы Фэн Сон (馮嵩) оларды ұстап, Йеченгке жеткізді. Сол қаланың қорғаушысы, Фаньян ханзадасы Сима Сяо (司馬虓) Сима Ингті түрмеге қамады, бірақ оны өлтіргісі келмеді. Алайда, Сима Сяо сол жылы қайтыс болғаннан кейін, оның хатшысы Лю Ю (劉輿), қалада Сима Ингтің көптеген жақтастары бар деген алаңдаушылықпен, Сима Ингтің өз-өзіне қол жұмсауына бұйрық жазылған жарлықты жасады. Оның екі ұлы да осымен бірге қаза тапты. 307 жылы Цзи Йеченгті басып алғаннан кейін, Сима Ингтің табынын өзінің әскерлік колоннасындағы көлікке орналастырып, барлық маңызды шешімдерді Сима Ингтің табынына есеп берді. 308 жылдың 11 қаңтарында Цзи жеңілгеннен кейін Сима Ингтің табыты құдыққа тасталды, бірақ оның жақын серіктері оны құдықтан шығарып, жерледі.