Кіріспе

Жылжымайтын мүлік ипотекалық инвестициялық арнасы (REMIC) – АҚШ Федералдық салық заңнамасы бойынша "инвесторларға ипотекалардың белгілі бір жиынтығын ұстап, өзіндегі мүдделердің бірнеше кластарын шығаратын" және "федералдық табыс салығы мақсатында серіктестік ретінде қарастырылатын, кірісі мүдделерінің иелеріне жіберілетін" ұйым. REMIC-тер ипотекалық несиелерді біріктіру және ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздар шығару үшін пайдаланылады және соңғы бірнеше онжылдықтарда ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздар нарығының сәттілігіне маңызды үлес қосты. REMIC-тердің федералдық табыс салығын төлеуі негізінен Ішкі кіріс кодексінің (Internal Revenue Code) 1-тарауының А-тарауының М-тараушасының IV бөлігіне (26 U.S.C.) сәйкес реттеледі. REMIC мәртебесіне ие болу үшін ұйым Ішкі кірістер қызметіне 1066 нысанын тапсыру арқылы және басқа да белгілі бір талаптарды орындау арқылы "сайлау" жасайды. Олар 1986 жылғы Салық реформасы заңымен бекітілді және 1987 жылы АҚШ-та тұрғын үй ипотекасын секьюритизациялаудың стандартты құралы ретінде енгізілді.

REMIC қолдануы

REMIC-тер – коммерциялық және тұрғын үй ипотекаларын сенімгерлікпен сақтап, осы ипотекаларға үлестік мүдде білдіретін бағалы қағаздар шығаратын инвестициялық құралдар. REMIC ипотекалық несиелерді жинақтап, өтімділік сертификаттарын, кепілмен қамтамасыз етілген ипотекалық міндеттемелерге (CMO) ұқсас көп класты облигацияларды немесе екінші деңгейлі ипотекалық нарықтағы инвесторларға басқа бағалы қағаздарды ұсынады. REMIC арқылы шығарылған ипотекамен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар эмитенттің қарызды қаржыландыруы немесе активтерді сату болып табылуы мүмкін. REMIC үшін құқықтық форма маңызды емес: трасттар, корпорациялар және серіктестіктер REMIC мәртебесін таңдауы мүмкін, тіпті заңды тұлға емес активтердің жиынтығы да REMIC ретінде танылуы мүмкін. Салық реформасы туралы заң эмитенттің корпоративтік деңгейдегі табысына және бағалы қағаздар иелеріне төленген дивидендтерге екі рет салық салуды жойды, соның арқасында REMIC ипотекамен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар ұсынысын активтерді сату ретінде құруға мүмкіндік алды, бұл бастапқы несие берушінің балансынан қарыздарды алып тастады, емес, қарыздарды баланстық активтер ретінде сақтайтын қарызды қаржыландыру (қамтамасыз етілген облигациялар сияқты). REMIC өзі федералды салықтардан босатылады, бірақ инвесторлардың табысы толық салық салынады. REMIC әдетте ұйым деңгейінде салықтан босатылғандықтан, ол тек білікті ипотекаларға және рұқсат етілген инвестицияларға, соның ішінде жеке тұрғын үйлерге немесе көппәтерлі үйлерге, коммерциялық ипотекаларға, екінші ипотекаларға, ипотекалық қатысуларға және федералдық агенттіктердің өтімділік сертификаттарына ғана инвестиция жасай алады. Кредиттік карталар бойынша дебиторлық қарыз, лизинг және автонесиелер сияқты ипотека емес активтерге инвестиция жасауға болмайды. Салық реформасы туралы заң үнемдеу институттары мен жылжымайтын мүлік инвестициялық трасттарына ипотекалық бағалы қағаздарды портфельдік инвестиция ретінде ұстауды жеңілдетті. Мысалы, үнемдеу институты REMIC шығарған ипотекамен қамтамасыз етілген бағалы қағаздарды салық салу мақсатында үнемдеу-несие институты ретінде қарау үшін федералдық талаптарды орындау үшін білікті активтер ретінде қоса алады. REMIC мәртебесіне ие болу үшін, ұйым немесе активтер жиынтығы REMIC таңдауын жасауы керек, активтердің құрамына қатысты белгілі бір ережелерді (білікті ипотекалар мен рұқсат етілген инвестицияларды ұстау арқылы) сақтауы керек, жарамсыз ұйымдардың оның қалдық үлесіне ие болуына жол бермеу үшін тиімді шаралар қолдануы керек және инвесторлардың мүдделерін кез келген санындағы реттелген мүдделер кластары және тек бір ғана қалдық мүдделер класы ретінде құрылымдауы керек. Internal Revenue Code REMIC-тің реттелген мүдделер класына ие болуын міндеттейтін сияқты көрінбейді.

Комбинеттік қызмет көрсету келісім-шарты (PSA)

Әр REMIC-ке жинақтау және қызмет көрсету туралы келісім (PSA) әдетте енгізіледі. PSA – бұл бағалы қағаздарға айналдырылған ипотекалық несиелер жиынтығы бойынша қызмет көрсетушінің, сенімді сақтаушының және басқа да тараптардың құқықтары мен міндеттерін анықтайтын құқықтық құжат. Типик PSA-ның бір бөлігі былай ресімделеді: "Осы Келісім бойынша ипотекалық несиені беруден кейін, мүмкіндігінше жылдам, бірақ кез келген жағдайда беруден кейін отыз күн ішінде, Сенімді сақтаушы (i) ипотекалық несиенің әрбір тапсырысына өзінің атын, оның тапсыру алған тұлға ретінде қояды және (ii) ипотекалық несиелерді Сенімді сақтаушыға беруді тиісті жылжымайтын мүлік тіркеу кеңсесінде тіркеуге жіберуге міндетті."

Талапқа сай ипотекалар

Квалификацияланған ипотекалар бірнеше түрдегі міндеттемелер мен пайыздарды қамтиды. Квалификациялық ипотекалар мынадай деп анықталады: «1) негізінен жылжымайтын мүлікке құқықтармен қамтамасыз етілген және REMIC-ке басталу күнінде тұрақты немесе қалдық үлестерге айырбастау үшін берілген немесе басталу күнінен кейін үш ай ішінде басталу күнінде қолданыста болған белгілі бір баға шарты бойынша сатып алынған кез келген міндеттеме (оның ішінде кез келген қатысу немесе пайдалы иелік сертификаты), 2) REMIC-ке тұрақты үлестерді REMIC-тегі тұрақты немесе қалдық үлестерге айырбастау үшін басталу күнінде берілген басқа REMIC-тегі кез келген тұрақты үлестер, 3) кез келген білікті ауыстыру ипотекасы немесе 4) белгілі бір FASIT тұрақты үлестері». 1) тармақта «міндеттеме» түсінігі белеңдес; кең мағынада шарт талаптарын қамтуы мүмкін, ал тар мағынада Кодексте «қарыздық міндеттемелер» деп аталатын нәрселерді ғана қамтуы мүмкін. IRC «негізінен кепілмен қамтамасыз етілген» дегенді мынадай деп анықтайды: «міндеттеменің түгелдей дерлік кірісі жылжымайтын мүлікке қатысу үлесін сатып алуға, жақсартуға немесе қорғауға жұмсалды, және ол басталу күнінде міндеттеме үшін жалғыз кепілдік болып табылады» немесе міндеттемені қамтамасыз ететін мүліктің нақты нарықтық құны түзетілген шығарылым бағасының кем дегенде 80% құрауы керек (әдетте ипотека алушыға берілген сома) немесе REMIC-ке салым салған кезде кем дегенде сол соманы құрауы керек.

РЕМИК-ке тыйым салынған тапсырмалар

Траст құжаттары ипотекалық несиелерді трастқа беру тәсілін және мерзімін нақты көрсетеді, сондай-ақ трастқа қатысатын ешбір тарап трасттың REMIC статусына қауіп тудыратын қадамдар жасамайтынын талап етеді. Егер бастапқы аударымдар траст құжаттарында талап етілген тәсіл мен уақытты сақтамаса, онда трастқа кейіннен жасалған аударымдар жарамсыз болады. Егер сенімгерлік құру құжатында сенімгердің мүлігі көрсетілген болса, онда осы баппен және заңның басқа ережелерімен рұқсат етілмеген жағдайларда, сенімгердің сенімгерлікке қайшы келетін кез келген сатуы, беруі немесе басқа да әрекеті жарамсыз болып есептеледі.

Рұқсат етілген инвестициялар

Рұқсат етілген инвестициялар ақша ағыны инвестицияларын, білікті резервтік активтерді және сот арқылы алынған мүлікті қамтиды. Ақша ағыны инвестициялары – бұл REMIC төлемдерді алғаннан бастап, сол ақшаны иелеріне бөліп беруге дейінгі аралықта білікті ипотека бойынша төлемдердің пайызын (мысалы, дивидендтер есебінен емес) түсетін пассивті активтерге жасалған уақытша инвестициялар. Қолданылатын төлемдерге ипотека төлемдерінің негізгі сомасы немесе пайызы, кредиттік жақсарту шарттары бойынша төлемдер, ипотеканы сатудан түскен пайда, сот арқылы алынған мүліктен түскен қаражат, ипотека бойынша кепілдік талаптарын бұзу үшін төлемдер және мерзімінен бұрын төлеу айыптары жатады. Білікті резервтік активтер – бұл REMIC-тегі қалдық үлестерден басқа, білікті резервтік қордың құрамында инвестиция ретінде ұсталатын материалдық емес мүліктің түрлері, ол "REMIC-тің төлемдерді немесе пайыздар бойынша төлемдерді толыққанды жүзеге асыру үшін қажетті барлық резерв" болып табылады. REMIC әдетте қауіпсіз, қысқа мерзімді және төмен кірісті инвестицияларды таңдайды, сондықтан резервтік қорды "REMIC мүдделері үшін қажетті несиелік сапаны" сақтай отырып, мүмкіндігінше азайту қажет. Сот арқылы алынған мүлік – бұл REMIC төлемдерден бас тартқан жағдайда алатын жылжымайтын мүлік. Сот арқылы алынған мүлікті алғаннан кейін, REMIC оны үшінші жылдың соңына дейін сатуға құқылы, бірақ IRS кейде мерзімін ұзартады. Егер мүлікті жалға беруден белгілі бір түбіртек табыс түсірілсе, REMIC мүлікті сатып алғанға дейін басталмаған құрылыс жұмыстары жүргізілсе немесе REMIC тәуелсіз мердігерді пайдаланбастан және сатып алғаннан кейін 90 күннен астам уақыт өткен соң мүлікті кәсіптік қызметке немесе бизнесте пайдаланса, мүлік өз мәртебесін жоғалтады.

Тұрақты мүдделер

REMIC тұрақты пайыздардың кез келген класын қамтуы мүмкін; олар көбінесе "А" класы, "B" класы сияқты әріптермен белгіленеді және оларға купондық ставка мен төлем шарттары бекітіледі. Тұрақты пайыздарды қарызға ұқсас деп ойлау пайдалы; олар әдетте төмен тәуекелмен және сәйкесінше төмен кіріспен байланысты. Тұрақты пайыздар қарыз ретінде салық салынады. Тұрақты пайыз осылай деп белгіленуі, бастапқы күні шығарылуы, нақты мерзімдері болуы, пайыз төлемдерінің және оларды төлеу тәртібінің қарастырылуы, сондай-ақ пайыз иесіне негізгі соманың белгілі бір сомасын алуға шартты түрде құқық беруі керек. Иелеріне пайдадан салық салынады.

Қалған үлестер

REMIC-те бір ғана қалдық мүдде тобы болуы мүмкін. Қалдық мүдделер меншікке байланысты және борыштан гөрі меншік капиталына жақын. Дегенмен, қалдық мүдделер борыш та, меншік капиталы да болмауы мүмкін. "Мысалы, егер REMIC заңды тұлғаның ішіндегі активтердің бөлек жиынтығы болса, онда қалдық мүдде (1) тұрақты мүдде иелерінің талаптарына бағынысты REMIC активтерінің меншік құқығынан немесе (2) егер тұрақты мүдделер кепіл шарты бойынша қамтамасыз етілген борыш нысанында болса, кепіл шартынан босатылған үлесті алуға шарттық құқықтан тұруы мүмкін". Қауіп жоғары, себебі қалдық мүдде иелері соңғы болып төленеді, бірақ әлеуетті пайда да жоғары. Қалдық мүдделер осылай деп белгіленуі керек, бастапқы күні шығарылуы керек және тұрақты мүдде болмауы керек (осыны тұрақты мүдде ретінде белгілемеу арқылы оңай болдыруға болады). Егер REMIC қалдық мүдде иелеріне үлестірсе, ол пропорционалды болуы керек; пропорционалды талап мәселені жеңілдетеді, өйткені ол әдетте қалдық топты бірнеше топ ретінде қарастырудан сақтайды, бұл REMIC-тің жарамсыз деп танылуына әкелуі мүмкін.

Re-REMIC

2007–2010 жылдардағы қаржы дағдарысында көптеген REMIC-тердің рейтингтері құлдырады. Реттеушілік тәуекелдік капиталды есептеу мақсатында жоғары рейтингтер алу үшін бірнеше REMIC қайта секьюритилендірілген жылжымайтын мүлік ипотекалық инвестициялық құбылыстарына (re REMIC) айналдырылды. Қарапайым re REMIC-те инвестор ипотекалық кепілдікпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздардың меншік құқығын жаңа арнайы мақсаттағы ұйымға береді; жаңа құрылымға жеткілікті көлемде активтерді беру арқылы, жаңа құрылымның транштары жоғары рейтингке ие болуы мүмкін (мысалы, "AAA" рейтингі). Дегенмен, кейбір re REMIC-тердің жаңа AAA рейтингісі кейіннен CCC дейін төмендетілді.

Нысандар

REMIC ипотекалық бағалы қағаздарды түрлі форматтарда шығара алады: Үкіметтік Ұлттық Ипотекалық Ассоциациясы (Ginnie Mae) кепілдік берген өтеу сертификаттарымен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар, толық несиелер, бір класс қатысу сертификаттары және көп класс ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздар; көп класс өтеу бағалы қағаздары және көп класс ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздар; жылдам төлеу немесе баяу төлеу мүмкіндігі бар көп класс өтеу бағалы қағаздары; эмитентке жақсы кредиттік рейтинг алуға мүмкіндік беретін, несиелік тәуекелдің басым бөлігін қабылдайтын бағынышты қарыз траншы бар бағалы қағаздар; және облигациялық сыйақыны ай сайын төлеуге мүмкіндік беретін Кепілдікпен қамтамасыз етілген Ипотекалық Міндеттемелер, ерте өтеуден қорғау арқылы инвесторлардың қайта инвестициялау тәуекелін жояды.

REMIC-тің артықшылықтары

REMIC-тер кепілдік берілген ипотекалық міндеттемелердің (CMO) көптеген тиімсіздіктерін жояды және эмитенттерге көбірек таңдау мүмкіндіктері мен жақсырақ икемділік ұсынады. REMIC-терде ең төменгі меншік капитал талабы болмайды, сондықтан REMIC-тер кепілдік талаптарын орындау үшін бір бөлігін сақтап қалудың орнына барлық активтерін сата алады. Тұрақты үлестер автоматты түрде қарыз ретінде танылатындықтан, REMIC-тер CMO эмитенттерінің қарызды көрсету үшін қайта инвестициялаумен байланысты ыңғайсыз тәуекелдерін де болдырмайды. REMIC-тер инвесторларға ай сайын төлемдер жасаса, CMO-лар тоқсан сайын төлейді. REMIC-тің қалдық үлестері меншік үлесі мен жеке жауапкершілікті шектеуші иеленуші трасттарына қарағанда жоғары өтімділікке ие. REMIC-тер CMO-ға қарағанда икемдірек, себебі эмитенттер кез келген заңды тұлға мен бағалы қағаздар түрін таңдай алады. REMIC-тің көп кластық мүмкіндіктері эмитенттерге әртүрлі қызмет көрсету басымдықтарымен қатар әртүрлі мерзімдерді ұсынуға мүмкіндік береді, бұл дефолт тәуекелдерін төмендетіп, кредиттік жақсарту қажеттілігін азайтады. REMIC-тер де қолдануға оңай, өйткені REMIC-ті таңдау қиын емес, ал Кодекстегі және ережелердегі кең ауқымды нұсқаулар "басқа МБС түрлері үшін қол жетімді болмауы мүмкін салықтық тәртіпке қатысты жоғары деңгейдегі сенімділікті" ұсынады.

REMIC-тің шектеулері

REMIC-тер ұйым деңгейіндегі салық салудан босатылса да, олардың рұқсат етілген қызметі «белгілі бір ипотекалық несиелерді тұрақты түрде ұстау және инвесторларға ағымдағы төлемдерді таратқанмен» шектеледі. REMIC білікті ипотекаларды алмастыру, банкроттық жариялау, сотқа дейінгі және соттан кейінгі іс-әрекеттерді жүзеге асыру, қолданыстан шыққан ипотекаларды сату және алмастыру, тұрақты сыйақы төлемдерін болдырмау, тұрақты сыйақы төлемдерін сақтау құны осы сыйақы төлемдеріне жұмсалатын шығыстардан асып кеткен жағдайда алдын ала төлеу, сондай-ақ білікті таратудан өтуге құқылы. Білікті таратуда REMIC-тің активтерін сатуға және оның иелеріне ақшалай қаражатты бөлуге 90 күні бар. Басқа барлық операциялар тыйым салынған қызметтер болып есептеледі және оларға 100% айыппұл салынады, сондай-ақ барлық білікті емес салымдарға да. 100% салым салығынан қашу үшін REMIC-ке салымдар бастау күні жасалуы керек. Дегенмен, ақшалай салымдар бастау күнінен кейін үш ай ішінде жасалса, тазалау немесе білікті тарату жүзеге асырылса, кепілдік ретінде берілсе немесе қалдық үлесінің иесі білікті резервтік қорға салым жасаса, бұл салықтан босатылады. Сонымен қатар, штаттар мемлекеттік салық заңдарына сәйкес REMIC-ке салық салуға құқылы. «Көптеген штаттар федералды заң бойынша REMIC ретінде танылатын ұйымдарға толық немесе ішінара салық жеңілдіктерін бекітті». REMIC-тер ең жоғары корпоративтік салық мөлшерлемесі бойынша федералды табыс салығын төлейді және 1066 нысаны арқылы декларация тапсыруы тиіс. Салық салынатын сотқа дейінгі кіріс жылжымайтын мүлік инвестициялық трастың (REIT) кірісімен бірдей және пайда табуға байланысты жалға алу төлемдерін, байланысты тарап төлеген жалға алу төлемдерін, REMIC атипикалық қызметтер ұсынатын мүліктен алынған жалға алу төлемдерін және REMIC делдал ретінде әрекет ететін кезде сотқа дейінгі мүліктен алынған кірісті қамтуы мүмкін. REMIC ережелері кейбір жағдайларда қалдық үлесінің иелері үшін фантомдық табыс мәселесін күшейтеді, бұл салық салынатын табыс экономикалық табыспен сәйкес келмейтін жағдайда туындайды және салықты төлеуге жеткілікті қаражат болмайды. Фантомдық табыс салық ережелерінің жасалу тәсіліне байланысты туындайды. Табысты салық төлеуші емес тұлғаларға аудару үшін айыппұлдар салынғандықтан, REMIC үлесінің иелері әлі қол жеткізбеген табысқа салық төлеуге міндетті.

REMIC-тің негізгі эмитенттері

REMIC-тің негізгі эмитенттері Федералдық үй-жай несиелік ипотекалық корпорациясы (Freddie Mac) және Федералдық ұлттық ипотекалық қауымдастығы (Fannie Mae) болып табылады, бұл екі мекеме дәстүрлі ипотекалық несиелердің екінші деңгейлі нарықтағы ең ірі сатып алушылары. Сонымен қатар, ипотекалық банктерге, ипотекалық сақтандыру компанияларына және жинақ банкіне тиесілі жеке ипотекалық каналдар да бар.

Тарих

REMIC-тер алғаш рет 1986 жылғы Салық реформасы заңымен (Рейганның салықты қысқартуының екінші раунды) бекітілді. Олар 1987 жылы АҚШ-та тұрғын үй ипотекаларын секьюритизациялаудың қалыпты құралы ретінде пайда болды.