Кіріспе

Мексикалық суретші Роберто Монтенегро Нерво (1885 жылдың 19 ақпанында Гвадалахарада дүниеге келген, 1968 жылдың 13 қазанында Мехико қаласында қайтыс болған) – суретші, монументалист және иллюстратор. Ол Мексика революциясынан кейін мексикалық монументализм қозғалысына енген алғашқы суретшілердің бірі. Оның ең маңызды монументалды жұмыстары бұрынғы Сан-Педро және Сан-Пабло монастырында жасалған. Алайда, оның туындыларында Диего Ривера сияқты басқа монументалисттердің жұмыстарындағыдай драмалық шиеленіс болмағандықтан, ол бұл саласындағы ықпалын жоғалтты. Оның мансабының көп бөлігі иллюстрация мен баспа ісіне, портреттер салуға, сондай-ақ мексикалық қолөнер мен халық өнерін насихаттауға арналған.

Өмір

Роберто Монтенегро Нерво 1885 жылдың 19 ақпанында Гвадалахара қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы полковник Игнасио Л. Монтенегро және Мария Нерво, ақын Амадо Нервоның әпкесі болған. Монтенегроның төрт қарындасы болды: Розаура, Ана, Ева және Мария Евгения, сондай-ақ Артуро есімді бір інісі де бар еді. Отбасы Порфирио Диас режимінен үлкен пайда көрді, бірақ 1910 жылы Мексика революциясы басталғанда АҚШ-қа көшіп кетті. Олар 1920 жылдардың ортасында елге оралды. Монтенегроның балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ. Оның жасөспірім кезінде Хорхе Энсисо мен Луис Кастильо Ледонмен саябақта түскен жалғыз суреті сақталған. Сұхбаттарында ол сол кездегі қарапайым нәрселер туралы ғана айтқан, мысалы, кондитерлікке нан алуға бару және айналасындағы қарапайым заттардың түстері мен формаларын таңдану. 1903 жылы әкесінің жіберуімен ол архитектураны оқу үшін Мехико қаласына келді. Туысы Амадо Нерво арқылы ол Хосе Хуан Таблада, Мануэль де ла Парра және Жюсто Сьерра сияқты Мексиканың әлеуметтік элитасымен танысты. 1904 жылдан 1906 жылға дейін Сан-Карлос академиясында сурет салу және тарих пәндерін оқыды. Оның ұстаздары Леандро Изагирре, Герман Гедовиус және Альберто Фустер болды, ал сыныптастары Диего Ривера, Анхель Заррага, Франсиско Гоития және Сатурнино Эрран еді. Ол жапон өнерімен танысты, оның ықпалы «Revista Moderna» журналы үшін салған кейбір иллюстрацияларында көрінеді. 1906 жылы ол Диего Риверамен бірге Еуропаға бару мүмкіндігі үшін финалға шықты. Шешім монета лақтыру арқылы қабылданды, нәтижесінде Монтенегро жеңіске жетті. Бірақ Ривера кейін бірнеше айдан соң барды. 1907 жылдан 1910 жылға дейін ол Парижде болды, онда алғаш рет кубизммен танысып, Пикассо, Жорж Брак және Хуан Гриспен кездесті. Монтенегро 1921 жылы Мексикаға қайта оралды және одан әрі тұрды. Оның достық байланыстары кең болды, оларға жазушылар, журналистер, суретшілер және саясаткерлер кірді. Ол алғаш рет Хесус Э. Валенсуэла басқарған «Revista Moderna de México» баспасында жұмыс істеді. 1917 жылы оның суреттері Барселонада жарық көрген «Аладдин» ертегісінің балалар нұсқасында пайда болды. 1933 жылы ол Халиско суретшілеріне арналған «Pintura mexicana (1800–1860)» еңбегін жариялады. 1950 жылы ол «Retablos de México» деп аталатын алтарлық кескіндер туралы зерттеу жариялады. 1952 жылы Альфонсо Рейестің алғы сөзімен жиырма суреттен тұратын альбом шығарды. Монтенегро басқа жобаларға көшті, бірақ мансабының соңында қабырғаға сурет салу және ғимараттарды безендіру жұмыстарына қайта оралды. 1958 жылы ол Гвадалахарадағы Театро Деголладо үшін «Apolo y las musas» (Аполлон және музалар) деп аталатын фриз сурет салған; алайда, нашар орнатылғандықтан, ол 1963 жылы құлады. Басқа маңызды кенептік туындыларына «Oaxaqueña y alfareros», «La curandera», «La mujer con el pescado», «Celista», «Vida y muerte» және «La familia» кіреді. 1934 жылы ол Паласио де Белас Артесте орналасқан халықтық өнер мұражайын ұйымдастырды және оның бірінші директоры болды, сондай-ақ көптеген натюрморт суреттерін мұражайға сыйлады. Оның насихаттау жұмысына 19 ғасырдың халық суретшісі Хосе Мария Эстраданы табу және оны насихаттау, сондай-ақ Мексика мен шетелде көрмелер ұйымдастыру кірді. 1940 жылы ол Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында өткен «Twenty Centuries of Mexican Art» атты үлкен көрменің халықтық өнер кураторы болды.

Басқа жұмыстар

Сонымен қатар, Черногория бірнеше мемлекеттік қызметтерде болды. 1921 жылы ол Пластикалық өнер департаментінің басшысы, 1934 жылы Көркем өнер департаментінің директоры, ал 1936 жылы Ұлттық білім министрлігінің (Secretaría de Educación Pública) Көркем білім департаментінің директоры болды. 1946 жылы Толука аймақтық мұражайын ұйымдастырды. 1947 жылы Ұлттық Көркем өнер институтының (Instituto Nacional de Bellas Artes) халықтық өнер департаментінің басшысы болды. Алайда, INBA директоры Карлос Чавеспен келіспеушілік туғаннан кейін мемлекеттік қызметтен кетіп қалды. Басқа жұмыстарына мемлекеттік декорациялар мен дизайн кірді. Ол "Улисес" театры үшін декорация жасады және орыс режиссері Сергей Эйзенштейннің "Qué viva México!" фильмінің түсіріліміне қатысты. 1948 жылы ол "Гостиница дель Прадо" қонақүйінің коктейль залын безендірді.

Өнер

Монтенегро суретші, графикашы, иллюстратор болған, сондай-ақ театр және декоративтік өнер саласында да жұмыс істеген. Еуропада өткен уақытында Символизм, Модерн және Кубизм сияқты түрлі бағыттардың, әсіресе Обри Бердсли, Уильям Блейк және Рубен Дарионың ықпалына іш болды. Дегенмен, оның эстетикасының көп бөлігі Мексиканың қолөнері мен халық өнерінен, мысалы, Мексиканың оңтүстігінен шыққан дәстүрлі киімдер мен діни заттардан нәр алды. Мансабында ол классикалық және заманауи сурет өнері арасында тартысқа түсіп, екеуінің арасында тебіренді, бұл оның туындыларына сын тудырды. Монтенегро өзін сюрреалист емес, "субреалист" деп атады, ал оның картиналары көбінесе фольклор мен фантазия сияқты екі негізгі элементті үйлестірді. Кейінгі жұмыстарында Монтенегро абстракті стильге көшті, бірақ ол ешқашан халықтық, Испанияға дейінгі және отарлық өнерге деген қызығушылығын жоғалтпады.

Тану

1967 жылы ол Premio Nacional de las Artes сыйлығын алды. 2000 жылдары TV UNAM телеарнасы оның туындылары туралы «Роберто Монтенегроның жоғалған қабырғалық суреттері» (Los murales perdidos de Roberto Montenegro) деген деректі фильм түсірді.