Кіріспе

Эфраим Маркович Склянский (12 тамыз 1892 [О. С. 31 шілде 1892] – 27 тамыз 1925) – совет революционері және мемлекет қайраткері. Ол Қызыл Армияның негізін қалаушылардың бірі, Леон Троцкийдің жақтасы және Ресей азамат соғысындағы коммунистер жеңісіне маңызды үлес қосушы. АҚШ-қа сапары барысында суға батып қайтыс болғаны оның қастандық салдарынан өлген болуы мүмкін деген күмәндіктер тудырды.

Өмір және мансап

Ефрем Склянский Киев губернаторлығының (қазіргі Украина) Фастив қалашығында қарапайым еврей отбасында дүниеге келген. 1899 жылы оның отбасы Житомирге көшті. 1911 жылы 16 жасында Киев университетінде медицинаны оқыды және студент кезінде большевиктерге қосылды. Бітірген соң әскерге шақырылып, алдымен жаяу әскерде, кейін әскери дәрігер болып қызмет етті, сондай-ақ большевиктердің жасырын әскери ұйымдарында көзге түсті. Қазан революциясы кезінде Склянский Петроград Кеңесінің Әскери-революциялық комитетінің мүшесі болды. 1918 жылдың басында Троцкий оны соғыс халық комиссары болып тағайындағанда оның қабілетін байқады. Троцкий өз естеліктерінде былай деп жазды:

Склянский 1924 жылдың сәуір айында қызметтен алынып, оның орнына Михаил Фрунзе тағайындалды және Моссукно мемлекеттік тоқыма тресінің төрағасы болды. Сталин жылдарындағы азамат соғысы тарихынан ол жаппай шығарылды, бірақ "Склянскийдің әскери істерді жүргізудегі шешуші рөліне ешқандай күмән жоқ".

Суға батып қаза табу

1925 жылдың мамыр айында Склянский техникалық ақпарат алу үшін Германия, Франция және АҚШ-қа сапарға шықты. Ол АҚШ-қа тамыз айында келді, ал төрт күннен кейін, 27 тамызда, Нью-Йорк штатының Гамильтон округіндегі Адриондак тауларындағы Лонг-Лейк көлінде Исай Хургинмен бірге қайықпен саяхат жасады. Хургин – «Амторг» сауда корпорациясының алғашқы басшысы еді. Екеуі де суға батып қайтыс болды. Жоғары дәрежелі советтік дезертир Борис Бажанов Склянскийдің Сталиннің бұйрығымен суға батырылғанына және оқиғаны Георгий Каннер мен Генрих Ягода ұйымдастырғанына сенді. 31 тамызда Бродвейде өткен Склянский мен Хургиннің жерлеу рәсіміне 500-ге жуық адам жиналды. Бұл Нью-Йорк қаласының «алғашқы советтік жерлеу рәсімі» деп есептелді. Троцкий жіберген үлкен гүл шоғыры айқын орынға қойылды. Сөз сөйлегендердің қатарында Нью-Йоркте Хургинмен бірге тұрған және оның өлімінен күйзелген ақын Владимир Маяковский де болды. Маяковскийдің өмірбаяуын жазған автор: «Ол Хургиннің өлімі туралы бірде-бір жол жазбады. Ол шындықты айта алмады, ал өтірік айтқысы келмеді» деді.