Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Хилл 70 шайқасы

Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы шайқас

70-ші төбе шайқасы Бірінші дүниежүзілік соғыста Канада корпусы мен Германияның 6-шы армиясының бес дивизиясы арасында өтті. Шайқас 1917 жылдың 15 және 25 тамызы аралығында Франциядағы Нор-Па-де-Кале аймағындағы Ленс қаласының шетінде, Батыс майданында болды. Шабуылдың мақсаты – Германия әскерлеріне шығын келтіру, оларды 3-ші Ипр шайқасынан алшақтату және Ленс қаласындағы неміс бекінісін күйрету. Канада корпусы 70-ші төбені басып алу және содан кейін қорғаныс позицияларын құру операциясын жүргізді. Олардан кіші қару мен артиллерияның біріктірілген атысы, соның ішінде жаңа болжамды ату техникасы қолданылып, неміс қарсы шабуылдарын тойтаруға және мүмкіндігінше көп шығын келтіруге тырысты. Канада корпусының мақсаттары толыққанды орындалмады; немістер жергілікті дивизияларын Ипрге көшіруден тоқтатылды, бірақ басқа аймақтардан күштерді тартуға қол жеткізілмеді. Кейіннен Канада корпусы Ленс қаласына қарай өз позициясын кеңейтуге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Дегенмен, неміс және канадалық тараптардың бағалауынша, шайқас өзінің әлсірету мақсатына жеткен. Бұл шайқас екі жаққа да қымбатқа түсті және көптеген адам шығынына әкелді. Осыған себеп – улы газдардың, соның ішінде жаңа неміс сары крест снарядының, күйдіретін күкірт иісі (горчичный газ) кеңінен қолданылуы.

Батыс майдан

1917 жылдың мамырына қарай Нивель шабуылы, Аррас шайқасының сәтті басталуына қарамастан, француз армиясының бүліктерімен апатты аяқталды. 30 сәуірде француздар Эйндегі екінші шайқасты (16 сәуір – 9 мамыр 1917 ж.) жалғастыруға тартынғандықтан, Британдық экспедициялық күштердің қолбасшысы, фельдмаршал сэр Дуглас Хейг, Бірінші армияға (генерал Генри Хорн) Меркурттан Салауминес төбесіне, Ленске және 70-төбені басып алу үшін Ленске қарай ілгерілеуді бұйырды. Аррас шайқасынан кейін Бірінші армияның әскер саны жеткіліксіз болды, бірақ наурыз айындағы Альберих операциясынан кейін, немістердің Гинденбург шебіне шегінуі салдарынан, 6-шы армияны (генерал Отто фон Белоу) қаланың оңтүстігінде, батысында және солтүстігіндегі биік жерлерді басып алу арқылы Ленстен ығыстыруға мүмкіндік болады деген үміт пайда болды. 7 мамырда Хейг британдық армия қолбасшыларына француздардың Нивель шабуылын тоқтатқандығын және маневрлік соғыс стратегиясына қайта оралу туралы хабарлады. Неміс армияларының қарсы тұру қабілетін әлсірету мақсатындағы операциялар жүйелі, күтпеген шабуылдар арқылы қайта басталады, ал бұл аяқталғаннан кейін британдықтар Бельгия жағалауын басып алу және Нидерланды шекарасына жету үшін Ипрде шабуылға көшеді. Бірінші армияның мақсаттары өзгермеді, бірақ фронтты қысқарту үшін Ленс маңындағы жерді басып алудың орнына, Ленске және Лилльдің оңтүстігіндегі қорғанысқа немістердің бақылауын бұзып, 6-шы армияны ауыстырып, әлсірету міндеті қойылды. Бұл операциялар алдау емес, Бірінші армияның фронтын мүмкіндігінше ұзақ уақыт бойы белсенді ұстап тұру және немістерді Фландриядағы британдық ниеттер туралы жаңылыстыру құралы болды. 8 мамырда Хорн Бірінші армия корпусының қолбасшыларына 7 шілдеде Хейгтің Канада корпусына Ленсті басып алуды бұйырғанын жеткізді.

Линза

Вими қырқасынан жер Дуай жазығына қарай төмендейді; Сушез өзенінің аңғары шамамен кең және оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Ленс қаласының оңтүстігінен ағып өтеді. 1914 жылы өзенде бірнеше жол және теміржол көпірлері болған. 1917 жылы қаланың көп бөлігі жылдар бойы артиллериялық оққа түсуден қирап, жайрандаған еді, бұл қираған орындар табиғи бекіністерге айналды, олар крассерлермен (қоқыс үйінділерімен) және бірнеше төбелермен – 70-ші төбе, 65-ші төбе және Саломин төбесімен – қадағаланды, олар қаланың орналасқан жеріндегі ойыс, икемді жазықтықты құрайды. Оңтүстік-шығыста, теңіз деңгейінен биік жатқан жерде, Саломин төбесі көтеріледі. Ленстің батыс жағында Сушездің солтүстігінде 65-ші төбе (Резервуар төбесі) орналасқан, ол тік беткейлі және қалаға әдемі көрініс ашады. Солтүстік-батысында, Ленс-Бетюн жолының шығыс жағында, Cité St Pierre маңында шамамен биіктігі бар төбе орналасқан. 70-ші төбе қаланың солтүстігінде орналасқан және жалпақ беткейлі, қаланың және солтүстік және шығыстағы жердің әдемі көрінісін ұсынады. Төбе Ленс қаласына қарай бірте-бірте еңкейеді және оның мен Cité St Pierre арасында шағын ойыс бар. 70-ші төбенің Cité St Auguste қарайғы беткейі тік. Ленс, 70-ші төбе, оңтүстік-шығыстағы Саломин және Саломин төбесі, сондай-ақ олардың аймақ пен қалаға бағытталған көріністері 1914 жылдың қазан айында Теңізге шабуыл кезінде немістердің бақылауына өтті. 1915 жылдың қыркүйегінде британдықтар Лос шайқасы кезінде төбені басып алды, бірақ немістер оны қайтадан тартып алды.

Жергілікті операциялар

Хорн Скарптың үшінші шайқасында (3-4 мамыр) Ленсті басып алуды жоспарлай бастады. Хорн Канада корпусының Вими қырқасының шығысында операцияларын жалғастырып, Мерикорт пен Ла Кулотты басып алуын қалаған, бұл Ленстің оңтүстік-шығысындағы Салауминес төбесіндегі неміс қорғанысына қауіп төндіретін еді. Өйткені I корпус (генерал-лейтенант Артур Холланд) он екі танкымен Соучестің солтүстігінде 65-ші төбені (резервуар төбесі) және 70-ші төбені басып алды. Шабуылдар Ленсті үш жағынан қоршап, алдыңғы бақылау офицерлеріне (FOO) қаладағы неміс қорғанысын көруге мүмкіндік беретін еді, бұл 6-армияны фронталды шабуыл қажеттілігінсіз зейнетке шығуға мәжбүр ететін еді. Мамыр айында Холланд I корпустың майданын қарап шықты, 70-ші төбенің маңыздылығын және немістер оны қайтадан басып алу үшін үлкен күш-жігер жұмсайтынын атап өтті. Неміс қарсы шабуылдарына тек қана жеткілікті резервтер мен артиллериялық қолдаумен ғана қарсы тұруға болар еді. Ленс маңындағы биік жерлерді басып алуға бағытталған әдейі шабуылдар, оның шектеулі мүмкіндіктеріне қарамастан, Бірінші армияның мақсаттарына жетер еді. Мамыр мен маусым айының басында Бірінші армияның бөлімшелері он сегіз рейд пен ұсақ шайқастар жүргізіп, алдыңғы шепті Дуай жазығында баяу шығысқа қарай жылжытты. 6 маусымда Бірінші армия Ленс маңындағы барлық биік жерлерді басып алды, Ленстің өзінен басқа. I корпус қаланың батысында, Соучестің солтүстігінен 65-ші төбеге (резервуар төбесіне) дейін, Cité St Theodore арқылы және Cité St Pierre-дің солтүстігіндегі 70 метрлік төбе жотасы бойымен орналасты. 9 маусымда 1-ші Канада дивизиясының қолбасшысы Артур Кьюри Канада корпусының қолбасшысы болып тағайындалды. 10 маусымда Холланд Хорнга 70-ші төбені басып алудың ғана маңызды екенін айтты және шабуылдар, бомбалау және газ шабуылдары арқылы үлкен шығын келтіру арқылы жақын арада ірі шабуыл болатыны туралы әсер қалдыруды ұсынды. Қорғаушылар күмәнге толы болып, жойқын шығындарға қарамастан, төбеге көбірек әскер мен артиллерияны тартуға мәжбүр болар еді. Хорн армияның бұл міндетке жеткілікті күші мен артиллериясы барын күмәнданып, I корпустың оң жағындағы 46-шы (North Midland) дивизиясының 70-ші төбені және оның маңындағы аймақты басып алуға дайындық жасауын ұйымдастырды, бірақ GHQ-дан күшейту келген жағдайда ғана. Күту кезінде I корпус 65-ші төбені басып алады және Соучестің оңтүстігінде, ал Канада корпусының оң жақ фланкі мен XIII корпус оңтүстікте Гаврельден Оппи, Фресной, Ашевиль және Мерикортқа шабуылға дайындалады, Ленске қауіп төндіретіндей көріну үшін қазбаларды жасады. Нақты шабуыл Канад корпусының сол жақ фланкінен Салауминес төбесіне және Авионның шығыс жағына қарай жасалмақ еді. Сәттілік немістерді оңтүстікте Салауминес төбесі мен солтүстікте 70-ші төбе арасындағы Ленс қаласында тұтқындап қояр еді. Егер 6-армия зейнетке шықпаса, 70-ші төбедегі I корпустың дайындықтары келесі шабуыл қай жақтан болатынын болжауды мүмкін етпес еді.

Horne began to make plans for the capture of Lens during the Third Battle of the Scarpe (3–4 May). Horne wanted the Canadian Corps to continue its operations east of Vimy Ridge to capture Méricourt and La Coulotte, which would endanger the German defences of Sallaumines Hill, south east of Lens, as I Corps (Lieutenant General Arthur Holland) north of the Souchez, with twelve tanks, captured Hill 65 (Reservoir Hill) and Hill 70. The attacks would envelop Lens on three sides and give forward observation officers (FOO) sight of the German defences in the city, potentially to force the 6th Army to retire without the need for a frontal attack. In May, Holland had surveyed the I Corps front, noted the importance of Hill 70 and that the Germans would make great efforts to re capture it. German counter attacks could only be resisted if plenty of reserves and much artillery support were made available. Deliberate attacks to capture the high ground around Lens would meet the goals of the First Army despite its limited means. In May and early June, First Army units conducted eighteen raids and minor actions, moving the front line slowly eastwards over the Douai Plain. By 6 June, the First Army had captured all the high ground in the area, except that around Lens. I Corps was west of the city from the Souchez north to Hill 65 (Reservoir Hill), through Cité St Theodore and along the ridge of the 70 metre hill to the north of Cité St Pierre. On 9 June Arthur Currie, the 1st Canadian Division commander, was promoted to command the Canadian Corps. On 10 June, Holland told Horne that only the capture of Hill 70 was important and suggested inflicting mass casualties by raids, bombardments and gas attacks, to create the impression that a big attack was imminent. The defenders would be kept guessing and have to move more troops and artillery to the hill, despite the inevitable losses. Horne doubted that the army had sufficient men and artillery for the task and arranged for the 46th (North Midland) Division, on the right of I Corps, to make preparations to take Hill 70 and the vicinity but only if reinforcements from GHQ were forthcoming. While waiting, I Corps would capture Hill 65 and south of the Souchez, the right flank divisions of the Canadian Corps and XIII Corps to the south would prepare to attack from Gavrelle to Oppy, Fresnoy, Acheville and Mėricourt, digging jumping off trenches to simulate a threat to Lens from the south. The real attack was to come from the left flank of the Canadian Corps towards Sallaumines Hill and the east end of Avion. Success would trap the Germans in Lens between Sallaumines Hill to the south and Hill 70 to the north. If the 6th Army did not retire, the preparations by I Corps at Hill 70 would make it impossible to predict from which direction the next attack would come.

Соучес өзенінің оңтүстігіндегі істер

Ленске қауіп төндіру үшін Хорн оңтүстік жақтағы XIII корпустың Гаврель мен Оппи ауылдары арасындағы тиімді жағдайларға жету үшін майдан шебін жылжытуды жоспарлады. Канад корпусының сол жақ қанатында, Сушез өзенінің (Дюле өзенінің саласы) оңтүстігінде орналасқан 4-ші канад дивизиясы және I корпустың оң жағында, өзеннің солтүстігіндегі 46-шы (Солтүстік Мидленд) дивизиясы Авионнан Ленстің батыс жағына дейінгі неміс ілгегін жою және 65-ші төбені (резервуар төбесін) басып алу үшін шабуыл жасауға тиіс болды. I корпус 6-шы дивизиясы сол (солтүстік) қанатында болған 70-ші төбеге шабуыл жоспарлап дайындалды. Хорн операциялардың шілде айының басында өтеді деп күткен, бірақ ең жақсы ауыр артиллерия Фландрияға жіберілетінін білген соң, күнді 28 маусымға ықшамдады. Жоспарлар көлемі азайтылды: XIII корпустың жоспары сақталды, бірақ Сушездің екі жағындағы шабуыл Авион мен 65-ші төбеден батыстағы неміс майдан шебін басып алумен шектелді; 70-ші төбеге шабуыл жоспары кейінге жылдырылды. 28 маусымда ауа суық, ылғалды болды және түстен кейін оңтүстікте дауылды бұлттар пайда болды. Бірінші армияның артиллериясы, Фландрияға жолданған Үшінші армияның қаруларымен бірге, Гаврельден солтүстікке қарай Хуллухқа дейін армия майданында бомбалауды бастады. Найзағай, күн күркірі және жаңбыр Ленске қарсы үлкен шабуыл туралы ойды күшейте түсті, бұл жаңбыр сағат 19:10-да, жаяу әскердің ілгерілеуімен бірге басталды. 31-ші және 5-ші дивизиялардың көршілес бригадалары сағат 17:30-да ұрысқа дайындалған окоптарында бомбалауға ұшырады және шабуыл басталғанға дейін 200 адам қаза тапты. Аман қалғандар соншалықты жылдам қозғалды, үш минуттан кейін неміс контр-бомбалауы ешкімнің жеріне түскенде, британдықтар қауіпсіз жерге жетіп, зардап шекпеді. Шабуылдаушылар аз шығынға ұшырады, 200 тұтқын алды және 280 өлген неміс әскерін санады. Гаврель диірмені мен жаңа қорғаныс шебі жаңбырға қарамастан бекітілді, одан солтүстік-шығыстағы және шығыстағы Нёвирей және Фресне аудандарын, сондай-ақ оңтүстік-батыстағы Гренланд төбесін бақылауға болады.

To create a threat to Lens, Horne intended that XIII Corps on the southern flank would attack to reach better positions between the villages of Gavrelle and Oppy by advancing the front line for on a front. The 4th Canadian Division on the left flank of the Canadian Corps south of the Souchez River (a tributary of the Deûle) and the 46th (North Midland) Division on the right of I Corps, north of the river, were to attack on a front of to eliminate a German salient from Avion to the west end of Lens and to occupy Hill 65 (Reservoir Hill). I Corps was to plan for an attack on Hill 70 with the 6th Division on the left (northern) flank. Horne expected that the operations would take place in early July but found that many of the best heavy guns were to be sent to Flanders and brought forward the date to 28 June. The plans were made less ambitious; the XIII Corps scheme was retained but the attack either side of the Souchez was reduced to the capture the German front line west of Avion and Hill 65; the Hill 70 plan was postponed. 28 June was dull, humid and storm clouds appeared in the south during the afternoon. The First Army artillery, assisted by Third Army guns en route to Flanders, began a bombardment along the army front from Gavrelle northwards to Hulluch. The simulation of a much bigger attack on Lens was enhanced by lightning, thunder and a downpour, which began at 7:10 p. m. when the infantry advance began. The adjacent brigades of the 31st and 5th divisions had been bombarded in their jumping off trenches at 5:30 p. m. and suffered 200 casualties before the advance began. The survivors moved so fast that when a German counter barrage fell on no man's land three minutes later, the British were on the far side and suffered no harm. The attackers had few casualties, took 200 prisoners and counted 280 dead German soldiers. Gavrelle Mill and a new line was consolidated, despite the rainstorm, from which the areas to the north east and east around Neuvireuil and Fresnes could be observed, along with Greenland Hill to the south west.

Ұшақты ұстап алу

Бірінші армия штабынан бұйрықтар 12 маусымда Кьюриге жетті, ол 65-ші төбені басып алу Ленске бақылау жасау және немістерді британдық тылдан өзара бақылау мүмкіндігінен айыру үшін тактикалық жағынан қажет деп жауап берді. Авионды басып алуды, тұрақты оккупацияның жоғалтуларын болдырмау үшін рейдпен алмастыруға болады. Авионға қарсы шабуылға дайындық, неміс бақылаушылары үшін одан кейін болған шабуылдан гөрі маңыздырақ болар еді. Алайда, ұсынылған балама Бірінші армия штабының бастығы, генерал-майор (Уоррен) Гастингс Андерсонға ұнамады, себебі операцияның мақсаты Лилль қаласын қауіпке ұшырату болды, бұл Авионға шабуылдан кейін Ленсті басып алу арқылы ғана мүмкін болатын. Канадалық операция армия жоспарының бір бөлігі болды, одан кейін Салаумин төбесіне шабуыл немесе алдау амалы жасалу жоспарланған. Бірнеше күннен кейін Фландрияға қосымша артиллерия жіберілді және 70-ші төбеге шабуыл кейінге шегерілді. Солтүстік бағытта, 4-ші канадалық және 46-шы (Солтүстік Мидленд) дивизияларының қарсы жағында, неміс 56-шы дивизиясы 22 маусымда Фландрияға ауыстырылған дивизияны алмастыру үшін резервке көшті. Желіде тұрған дивизияға (Stellungsdivision) қысым болған жағдайда, Авион-Ленс теміржолына шегінуге бұйрық берілді. 65-ші төбенің батыс беткейлері 24 маусымда немістердің шегінуінен кейін британдықтар бақылауына өтті, ал патрульдер 28 маусымда Әуе траншеясына қарай жылды. 46-шы (Солтүстік Мидленд) және 4-ші канадалық дивизиялары армияның артиллериялық атысы сағат 19:10-да басталғанда, өздерінің шабуылын жалғастыруға дайын болды. Авионның көп бөлігі, Эле-ди-Леоветте және 65-ші төбенің шығыс беткейі басып алынды, ал 3-ші канадалық дивизия Арлекс-Авион тас жолы бойында қорғаныс қанатын құрып, 4-ші канадалық дивизиямен Авионда қосылды. Сушезден келген жаңбыр мен су тасқыны патрульдерге Авионның солтүстік-шығыс бөлігіндегі және одан шамамен 600 метр қашықтықтағы теміржол насибі бойындағы неміс қорғаныс шебін тексеруге мүмкіндік бермеді.

Бірінші армия

Канада корпусы шабуылға 1-ші, 2-ші және 4-ші канадалық дивизияларды, ал резервке 3-ші канадалық дивизияны иеленді. Артиллерия жоспарлауы майор Алан Брукке жүктелді, оның табельінде екі жүз қырық 18 фунттық далалық зеңбірек және канадалық корпустың далалық артиллериясының 78 4,5 дюймдік гаубицасы болды, 18 фунттық зеңбіректердің 31-і трубаның тозуына байланысты қолдануға жарамсыз еді. I корпус тағы 12 18 фунттық зеңбірек, ал XIII корпус 18 зеңбірек берді. Бруктың табельінде 38 ауыр қоршау гаубицасы батареясы болды, олардың ішінде жиырма 9,2 дюймдік, жиырма 8 дюймдік, сексен 6 дюймдік гаубица, қырық екі 60 фунттық зеңбірек және екі 6 дюймдік зеңбірек болды. Британдықтар 28 батареяны қосты, бірақ операцияға қатысты ауыр артиллерияның шамамен 25 пайызы трубаның тозуына байланысты тиімсіздігі күмәнді болды. Жиырма батарея үш Ауыр Артиллерия Тобына (ААТ) бұзу үшін, ал 18 батарея үш ААТ-ға қарсы батареялық отқа бөлінді, олардың төртеуі британдық, екеуі канадалық еді.

6-шы армия

6-армия Лилль мен Камбрей арасындағы аймақты қорғауға жауапты болды, ал Ленс олардың арасындағы шамамен ортасында орналасқан. Қала маңызды теміржол түйіні болды және 1917 жылдың басындағы Аррас шайқасынан кейін неміс қорғанысындағы маңызды бөлікке айналды. 70-ші төбе және оның айналасы IV корпустың штабы – Gruppe Loos құрамындағы 7-ші дивизияның бақылауында болды. (Германия армиясы Сомма шайқасы кезінде дивизиялардың тұрақты құрамынан гөрі корпус штабтарын аумақтық басқару бірліктері ретінде пайдалана бастады.) Ленс Gruppe Souchez (VI корпус) құрамындағы 11-ші резервтік дивизиясының гарнизонында орналасқан. Шабуыл күтіліп тұрғандықтан, Армия тобының мұрагер ханзадасы Руппрехт 4-ші гвардиялық дивизияны және 220-ші дивизияны 6-шы армия аймағына резервке жеткізді. Резервтегі дивизиялар екі алдыңғы дивизиямен күшейту және қарсы шабуылдарды жаттықтырды, ал Төмен 15 шілдеде канадалықтардан (Angriffstruppe) шабуыл күтілетіні туралы жазған.

Жоспар

7 шілдеде артиллерияның жетіспеушілігіне байланысты Кьюриге солтүстікке қарай желілердің көбісін басып алуға және 29 маусым мен 2 шілдеде 46-шы (Солтүстік Мидленд) дивизиясы басып алмаған Ленстен батысқа қарайғы нысаналарға шабуыл жасауға бұйрық берілді. Оңтүстікте Канада корпусы Авионнан асып, теміржол насибіне шабуыл жасап, Саломин төбесіне қарай жылжуға дайын тұру керек еді. Біраз уақыттан кейін GHQ көбірек артиллерия келетінін жариялады, ал Хорн 10 шілдеде корпус командирлерімен қайта кездесті. Кьюри Сушеден солтүстікке негізгі күш салуды қалап, Канада корпусы Авионнан 70-ші төбеге дейінгі фронтқа жауапкершілік алуын ұсынды. Хорн келісіп, 11 шілдеде Кьюри шабуылға алғашқы бұйрық берді. 30 шілдедегі канадалық жоспар маусымдағы сәтсіз шабуылға арналған I корпус жоспарын негізге алды. Авионның шығысындағы насипке жоспарланған шабуыл жалғастырылуы керек еді, бұл қорғаушыларды кейінірек Саломин төбесіне шабуыл жасауға дайындық туралы жаңылыстыру үшін жақсы бастапқы позицияны алуға мүмкіндік береді. 11-19 шілде аралығында Канада корпусы барлауы немістердің орналасуы өзгергенін анықтады. Қаланың солтүстік шетінде, Циннабар траншеясынан басталып, Нун аллеясы, Норман траншеясы, Хьюго траншеясы және Буа Хьюго арқылы жүретін жаңа үшінші қорғаныс желісі құрылған, бұл 10 шілдеде Кьюриге берілген мақсаттардан асып түсті. Бұл позицияда үш қалың тікенді сым қабаты, жабдықтау үшін жеңіл теміржол және 11 бекініс орналасқан, олардың ату алаңы соңғы канадалық мақсат – Қақтығыс траншеясына бағытталған. Жаңа позиция немістердің негізгі қорғаныс желісі болып саналды. 70-ші төбе Ленс пен Дуай жазығына көрініс беретін еді, және Кьюри немістердің канадалықтардың қолында қалдыруға батыл болмайтын позицияны қайта алу үшін жоғалтуға құрметті әскерлерін жіберетініне сенді. Таудағы артиллериялық бақылаушылар дәл артиллериялық оқпен неміс қарсы шабуылдарын жеңе алатын еді. Тауды жылдам басып алу және әр бригадаға бөлінген 48 «Викерс» пулеметтерінің айналасында қорғаныс позицияларын құру қажет болды. Шағын қару мен артиллерияның оттық күші неміс қарсы шабуылдарын жеңіп, мүмкіндігінше көп шығын келтіруге тиіс еді. 1-ші және 2-ші канадалық дивизиялар 70-ші төбенің шығыс (кері) беткейіндегі жаудың негізгі қорғаныс позицияларын басып алу үшін фронт бойынша шабуыл жасап, тереңге енуі керек еді. Бірінші кезеңде шабуылшылардың бірінші мақсаты неміс бірінші шебі болды, екінші мақсат (көк сызық) – төбе басындағы неміс екінші позициясы, ал үшінші мақсат (жасыл сызық) – алыс беткейдегі, бастапқы сызықтан шамамен неміс үшінші шебі болды. 1-ші канадалық дивизиясының 3-ші канадалық жаяу әскер бригадасы 70-ші төбенің солтүстігіне шабуыл жасады, ал 2-ші канадалық жаяу әскер бригадасы төбеге шабуыл жасады. 2-ші канадалық дивизиясының 4-ші және 5-ші канадалық жаяу әскер бригадалары Cité St Édouard, St Laurent және St Émile қираған қалашықтарына, төбеден оңтүстікке қарай шабуыл жасады. 16 шілдеде 1-ші канадалық дивизиясының жаяу әскерлері Ленстің оңтүстік-батысынан 70-ші төбенің солтүстік-батыс шетіне ауыстырылды. 22 шілдеде дивизияның артиллериясы келді және 25 шілдеде Лиевиннің оңтүстігінен Були-Гренайға дейін, шахталардың, шлак үйінділерінің және қираған ауылдардың арасында, көбі жеңіл теміржол желілерінің жанында орналасты, канадалықтар I корпустың алдын ала жұмысын мұра етті. Сымдарды кесу 11 шілдеден бастап жүргізілді, бірақ 11 шілдедегі артиллерия жоспарында белгіленген он бес күндік алдын ала бомбалауға уақыт болмады. 26 шілдеде соңғы бұйрықтар берілді және Бригад генерал-штабының (BGGS) Перси Рэдклиффтің «Канада корпусының операциялар схемасы» құжаты шабуыл күні ретінде 30 шілдені белгіледі, бұл Фландрия шабуылымен сәйкес келеді. Күшті жаңбырлар аймақты батпаққа айналдырды, бомбалаудың барысы туралы ақпарат берген RFC-ді жерге қалады, кейбір қарулар кешіктірілді, ал басқалары сымдарды кесуге жарамсыз болды. Шабуыл кейінге шегерілді, және көптеген қарулардың жағдайы нашар болғанына қарамастан, бомбалау тамыз айына дейін жалғасты, ал неміс қарсы бомбалауын тудыру және неміс қаруларының позициясын анықтау үшін бірнеше жайнаған бомбалаулар орындалды. 15-ші, 50-ші және 2-ші канадалық ауыр артиллерия тобы әуе суреттерінен, жарқыраған жерлерден және дыбыс өлшеуден анықталған неміс қаруларының позицияларын бомбалады, нейтрализация жоюдан гөрі тиімді болды.

On 7 July, due to a lack of artillery, Currie was ordered to take over more of the line to the north and to attack the objectives west of Lens not taken by the 46th (North Midland) Division from 29 June and 2 July. In the south the Canadian Corps was to attack beyond Avion to a railway embankment, ready to advance to Sallaumines Hill. Soon afterwards, GHQ announced that more artillery would be forthcoming and Horne met the corps commanders again on 10 July; Currie wanted to make the main effort north of the Souchez, the Canadian Corps taking responsibility for the front from Avion to Hill 70. Horne agreed and on 11 July, Currie issued the first orders for the attack. The Canadian plan for 30 July used the I Corps plan for the abortive June attack as a basis; the scheduled attack to the embankment east of Avion was to go ahead, to obtain a good jumping off point for a later advance on Sallaumines Hill to mislead the defenders about preparations for an attack. From 11 to 19 July, Canadian Corps intelligence discovered that German dispositions had changed. A new third defensive line had been completed along the northern outskirts of the city, from Cinnabar Trench along Nun's Alley, Norman Trench, Hugo Trench to Bois Hugo, beyond the objectives given to Currie on 10 July. The position had three thick belts of barbed wire, a light railway for supply and eleven strongpoints with fields of fire into Commotion Trench, the final Canadian objective. The new position was judged to have become the main German defence line. Hill 70 overlooked Lens and the Douai plain and Currie believed that the Germans would commit troops that they could ill afford to lose, to regain a position that they dared not leave in Canadian possession. Artillery observers on the hill could defeat German counter attacks with accurate artillery fire. The hill was to be occupied quickly and strongpoint defensive positions were to be established around the 48 Vickers machine guns allocated to each brigade. A combination of small arms and artillery firepower would defeat German counter attacks and inflict as many casualties as possible. The 1st and 2nd Canadian Divisions were to attack on a front of to a depth of and capture the main enemy defensive positions on the eastern (reverse) slope of Hill 70. In the first stage, the first objective of the attackers was the German front line, the second objective (blue line) was the German second position on the crest of the hill and the third objective (green line) was the German third line, on the far slope, about from the start line. The 3rd Canadian Infantry Brigade of the 1st Canadian Division would attack north of Hill 70 and its 2nd Canadian Infantry Brigade would attack the summit. The 4th and 5th Canadian Infantry Brigades of the 2nd Canadian Division would attack the ruins of suburbs Cité St Édouard, St Laurent and St Émile directly south of the hill. By 16 July, the 1st Canadian Division infantry had transferred from the south west of Lens to the north western fringe of Hill 70. On 22 July, the divisional artillery arrived and by 25 July was in position from the south of Liévin to Bully Grenay, among mine workings, slag heaps and ruined villages, many next to light rail lines, the Canadians having inherited the preliminary work done by I Corps. Wire cutting had been going on since 11 July but there was no time for the fifteen day preliminary bombardment laid down in the artillery plan of 11 July. On 26 July the last orders were issued and a document "Canadian Corps Scheme of Operations" by the Brigadier General, General Staff (BGGS), Percy Radcliffe set 30 July as the date of the attack, to coincide with the Flanders Offensive. Heavy rains reduced the area to a swamp, grounded the RFC, which provided information on the progress of the bombardment, some guns were late arriving and others had too many defects to use for wire cutting. The attack was postponed and despite the mediocre state of many of the guns, the bombardment continued into August and several creeping barrages were fired to provoke German counter barrages and reveal German gun positions. The 15th, 50th and 2nd Canadian Heavy Artillery Group bombarded German gun positions revealed by aerial photographs, flash spotting and sound ranging, neutralization being more effective than destruction.

Артиллерия

Шабуыл үшін 204 он сегіз фунттық және қырық сегіз 4,5 дюймдік гаубицалар жайнаған артиллериялық тізбекке атуға тиіс болды; 1-ші канадалық дивизияның алдыңғы шебінде 1-ші және 3-ші канадалық дивизиялық артиллериядан 72 он сегіз фунттық және британдықтардан 30 далалық зеңбірек, сондай-ақ Корольдік далалық артиллерияның (RFA) 14-ші армиялық бригадасынан 18, 53-ші батареядан алты және 112-ші батареядан алты зеңбірек болды. 2-ші канадалық дивизияда 36 дивизиялық он сегіз фунттық зеңбірек және тағы 76 британдық зеңбірек, 46-шы (North Midland) дивизиялық артиллериядан 36 он сегіз фунттық, 179-шы армиялық далалық бригададан он екі он сегіз фунттық және 120-шы, 165-ші және 317-ші батареялардан тағы 18 зеңбірек болды. Барлық 4,5 дюймдік гаубицалар 2-ші канадалық дивизияның артиллериясынан болды, осылайша алпыс канадалық және 76 британдық зеңбірек жиналды. Шабуылға 318 далалық зеңбірек пен гаубица, 164 қоршау зеңбірегі мен гаубица, 300 000 он сегіз фунттық снаряд, 150 000 4,5 дюймдік және 250 000-нан астам ауыр артиллериялық снарядтар дайындалды. Канада корпусының ауыр артиллерия штабында 63-ші және 64-ші ауыр артиллериялық топтары (HAG) сегіз қоршау батареясынан және бес батареясы бар канадалық ауыр артиллерия тобы сымдарды кесу және бекіністерді қирату үшін болды. Зеңбіректердің тозуы мен жалпы сенімсіздігі салдарынан, алдын ала бомбалау кезінде он сегіз фунттық зеңбіректердің шамамен жартысын қолдануға болмады. Бірінші қатарға 165 он сегіз фунттық зеңбірек атуға тиіс болды, ал жаяу әскер олардың артынан ілеседі. Неміс артиллериясының жаяу әскерді жайнаған артиллериялық тізбектің қозғалысын ұстанғанда бомбалауын қиындату үшін, қалған он сегіз фунттық зеңбіректер мен бірқатар 4,5 дюймдік гаубицалар екінші жайнаған артиллериялық тізбектен одан да алға атуға тиіс болды, ал 6 дюймдік және 9,2 дюймдік гаубицалар екінші жайнаған артиллериялық тізбектен одан да ары қарай атуға тиіс болды. 15-ші, 50-ші және 2-ші канадалық ауыр артиллерия тобында 60 фунттық зеңбіректерден 9,2 дюймдік гаубицаларға дейін және төрт аса ауыр 12 дюймдік зеңбірек пен бір 15 дюймдік гаубица бар 111 артиллериялық құрал болды. 12 дюймдік зеңбіректерде әр зеңбірек үшін күніне 80 снарядтан 15 күнге жететін оқ-дәрі болды. RFC барлау фотосуреттерімен, флеш-бақылаушылармен және дыбыс өлшегіштермен анықталған неміс зеңбірек позицияларына жоғары жарылғыш, газ және шрапнель снарядтары пулеметшілерді өлтіру және жылқыларды жою үшін атылуға тиіс болды. Бір есепте 6-шы армияның артиллериясы 70-80 зеңбіректен тұратын тоғыз топқа бөлінген, олардың жартысы далалық, жартысы ауыр зеңбіректер екені айтылды. Шабуылдың қарсаңында қарсы батареялар 102 неміс зеңбірегінің қырық екіуін жойылғанын мәлімдеді. Көптеген далалық зеңбіректер 70-ші төбенің қашықтығынан тыс болды, бірақ солтүстік (сол) қанаттағы I корпус және оңтүстік (оң) қанаттағы XIII корпус неміс зеңбіректерін мазақтау оқтарына жауап беруге итермелеуі керек болды. Контр-батареялар неміс қарсы шабуылдарын жою үшін де пайдаланылатын, ал нөлдік сағаттан кейін бомбалаудан шыққан HAG зеңбіректері неміс жаяу әскерінің қарсы шабуылдарына қарсы контр-батарея HAG зеңбіректерімен қосылуға тиіс болды. Алдыңғы бақылау бақылаушылары канадалық жаяу әскерімен бірге жүріп, телефон, сымсыз және визуалды сигнал беру құралдарымен байланысты бақылау бекеттерін орнатуға тиіс болды.

For the attack, 204 eighteen pounders and forty eight 4.5 inch howitzers were to fire a creeping barrage; the 1st Canadian Division front had 72 eighteen pounders from the 1st and 3rd Canadian divisional artilleries and thirty field guns from the British, 18 from the 14th Army Brigade, Royal Field Artillery (RFA), six from the 53rd Battery and six from the 112th Battery. The 2nd Canadian Division had its 36 divisional eighteen pounders and another 76 British guns, 36 eighteen pounders of the 46th (North Midland) divisional artillery, twelve 18 pounders of the 179th Army Field Brigade and another 18 from the 120th, 165th and 317th batteries. All of the 4.5 inch howitzers were from the 2nd Canadian divisional artillery, making sixty Canadian and 76 British guns. The attack had 318 field guns and howitzers, with 164 siege guns and howitzers, with 300,000 18 pounder shells, 150,000 4.5 inch and more than 250,000 heavy artillery rounds. The Canadian Corps Heavy Artillery HQ had the 63rd, 64th Heavy Artillery Groups HAG) with eight siege batteries each and the Canadian Heavy Artillery Group with five, for wire cutting and trench destruction. Barrel wear and general unreliability meant that about half of the 18 pounders could not be used in the preliminary bombardment. About 165 eighteen pounders were to fire the first layer of the creeping barrage, with the infantry advancing about behind. To make it harder for the German artillery to bombard the infantry by following the creeping barrage, the rest of the 18 pounders and some 4.5 inch howitzers were to fire a barrage further forward; 6 inch and 9.2 inch howitzers were to fire beyond the second barrage line. The 15th, 50th and 2nd Canadian Heavy Artillery Group had 111 artillery pieces, from 60 pounder guns to 9.2 inch howitzers and four super heavy 12 inch gun and one 15 inch howitzer. The 12 inch guns had the ammunition for eighty rounds per day per gun for fifteen days. High explosive, gas and shrapnel shells were to be fired at German gun positions revealed by RFC reconnaissance photographs and the flash spotters and sound rangers, to kill gunners and supply horses. One report had the 6th Army artillery in nine groups of 70–80 guns, half of them field guns and half of them heavy. On the eve of the attack, the counter batteries claimed that forty of 102 German guns had been knocked out. Many of the field guns were beyond the range of Hill 70 but I Corps on the northern (left) flank and XIII Corps on the southern (right) flank were to induce German guns to reply to harassing fire. The counter batteries were also to be used to destroy German counter attacks and soon after zero hour, guns from the bombardment HAGs were to join in with the counter battery HAGs against German infantry counter attacks. Forward Observation Observers were to accompany the Canadian infantry and establish observation posts connected to the rear with telephones, wireless and visual signalling equipment to direct the artillery.

Газ

1917 жылға қарай газ снарядтар арқылы жеткізілді, заттар өлімге әкелетін, мазалаушы және тұрақты болып жіктелінетін; өлімге әкелетін түрлері хлор, фосген және дифосген еді, фосген түрлерінің түсі немесе иісі шамалы болды. Мазалаушы газдар өлімге әкелмейтін және қарсыластарды газ маскаларын тағуға мәжбүрлеу үшін көз жасын шығаратын газды қамтыды. Газ маскасын кимеген әскерлерді өлімге әкелетін концентрациядағы газбен ұстау қиын болды, бірақ фосгенмен бомбалау салдарынан жарақаттар тууы мүмкін, тапсырмаларды орындау баяулап, құрбандар шаршап қалуы мүмкін. Канадалықтар операция үшін 15 000 4,5 дюймдік және 60 фунттық газ снарядын жинады. Шабуыл алдында Корольдік инженерлер Ливенс проекторларынан атылған 3 500 барабан газбен неміс қорғанысын бомбалады. 156-шы жаяу әскер полкінен алынған екі тұтқын, олардың 80 және 56 адамнан тұратын роталары газдан 20 мен 29 адамға дейін зардап шеккенін айтты. 22-ші жаяу әскер полкінен алынған тұтқын екі рота 90 адамнан газдан зардап шеккенін мәлімдеді.

Пулеметтер

Канадтық пулемет корпусының 128 Vickers пулеметі бар 16 компаниясы және 32 пулеметі бар Канадтық моторлы пулемет бригадасының (CMMGB) бронеавтомобильдері, дивизиялардың басшылығымен, канадалық жаяу әскерінің үстінен артиллерияға қосымша оқ жауын шашу арқылы көмектесуге тиіс болды. Пулеметтердің үздіксіз атысы неміс әскерлерінің және жабдықтарының қозғалысын қиындастыруға бағытталды, мақсаттар кемінде төрт пулеметпен нысанаға алынды. Vickers пулеметтері күніне 20 000 оқтан қамтамасыз етілді, күні-түні атыс жүргізу үшін, бұл неміс әскерлеріне өз қорғанысын жөндеуді және тікенді сымдарды көбірек орнатуды қиындатты. CMMGB машиналары канадалық шептің артында алға-артқа қозғалып, шілде айының ортасынан тамыздың басына дейін 2 694 700 оқ атты; стационарлық пулеметтерді қоса алғанда, канадалық шабуылға дейін шамамен он миллион оқ атты. Төбе жаулап алынғаннан кейін 48 Vickers пулеметі қазылып, әр фронт учаскесіне біреуден қойылды және бірнеше жаяу әскер бөлімдерімен күзетілді.

Корольдік ұшақ корпусы

Канада корпусының 16 эскадрильясы (BE2cs), 40 эскадрильясы (Nieuport 17s) және 43 эскадрильясы (Sopwith 1½ Strutters) RFC қолдауында болды, ал Royal Naval Air Service әуе күштерінің 8 эскадрильясының Sopwith Camels ұшақтары ұрыс алаңының үстінен жоғары патрульдеуге жұмылдырылды. 43 эскадрильясының Strutters ұшақтарына қарсы шабуылдарды жүзеге асыру үшін Петит-Сенс қаласындағы алдыңғы қатардағы қону алаңы дайындыққа келтірілді. Үш Strutters ұшағынан құралған топтар қарсы шабуыл жасауға ниеттенген неміс әскерлерінің өтуіне тиіс кең және терең аумақты бақылауға міндеттелді. Strutters экипаждары өздерінің байқағандарын сымсыз байланыс арқылы Канада корпусы мен ауыр артиллерия тобының штабына хабарлауға, содан кейін неміс артиллериясының немесе әскерлердің шоғырланған орналасқан жерлерін автоматтарымен атқылауға тиіс болды. 16 эскадрильясының B. E.2c экипаждары Канадалық жаяу әскерінің ілгерілеуін бақылау үшін байланыс патрульдерін жүзеге асыруға міндеттелді. 9 тамызда 40 эскадрильясының алты Nieuport 17 ұшағы Hill 70–Lens фронтындағы алты неміс бақылау шарларына төмен қабатты шабуыл жасап, оларды атып түсірді. Неміс артиллериясының бақылауы бұзылды, бірақ бұл шабуыл Канаданың аймаққа деген қызығушылығын анық көрсетті. Шабуылға дейін екі күн және түн бойы 10 эскадрилья, 25 эскадрилья (DH.4) және 27 эскадрилья (Martinsyde Elephant) теміржол түйіндерін, әуежайларды және казармаларды бомбалады. Бұрынғы шайқастарда британдық истребительдер биіктікте патрульдеу кезінде төмен ұшатын, камуфляждалған неміс ұшақтарын көре алмады, олар артиллериялық бақылау және жерге шабуыл жасау миссияларын кедергісіз орындады. 40 эскадрильясының алты Nieuport 17 ұшағы Мазингарб қаласындағы алдыңғы қатардағы қону алаңына көшті, бұл фронттың артында орналасқан еді, ал Лостың батысындағы биіктікте жердегі станция құрылды. Байқаушылар неміс ұшағын төмен биіктікте байқағанда, Мазингарбқа сымсыз хабарлама жіберіліп, Nieuport 17 ұшағын неміс ұшағын ұшыру үшін жіберілді. Неміс ұшақтарының орналасқан жерін көрсететін әріптік кодтар жазылған ақ матадан жасалған парақтарды ұшқыштар оқу үшін жерге жаюға болатын еді.

The Canadian Corps had 16 Squadron (BE2cs), 40 Squadron (Nieuport 17s) and 43 Squadron (Sopwith 1½ Strutters) RFC in support and the Sopwith Camels of 8 (Naval) Squadron, Royal Naval Air Service for high patrols over the battlefield. An advanced landing ground at Petit Sains was made ready for 43 Squadron Strutters to mount continuous, counter attack reconnaissance patrols. Formations of three Strutters were to observe an area wide and deep, that counter attacking German troops would have to traverse. The Strutter crews were to report their observations by wireless to the Canadian Corps and Heavy Artillery Group headquarters, then attack with their machine guns any German artillery or concentrations of troops seen at bottlenecks. Contact patrols to mark the progress of the Canadian infantry were to be flown by the B. E.2c crews of 16 Squadron. On 9 August, six 40 Squadron Nieuport 17s made a low level attack on the six German observation balloons along the Hill 70–Lens front and shot them down. German artillery observation was obstructed but the attack made the Canadian interest in the area obvious. For the two days and nights before the attack, 10 Squadron, 25 Squadron (DH.4) and 27 Squadron (Martinsyde Elephant) bombed railway junctions, airfields and billets. In earlier battles, British fighters patrolling at height to engage German fighters had not been able to see low flying, camouflaged German aircraft, which flew artillery observation and ground attack sorties without interference. Six Nieuport 17s of 40 Squadron moved to an advanced landing ground at Mazingarbe, about behind the front and a ground station was established on the heights west of Loos. When observers spotted a German aircraft at low altitude, a wireless message was sent to Mazingarbe for a Nieuport 17 to be sent up to engage the German aircraft. A letter code on white canvas sheets containing the location of German aircraft could be laid on the ground for an airborne fighter pilot to read.

Алдау операциялары

16 шілдеде Канада корпусы 70-ші төбеге шабуыл үшін қайта орналастырылды; 1-ші Канада дивизиясы I корпустан төбенің солтүстік-батысына қарай ауысты, ал Канада корпусы Сушез өзенінен бастап солтүстікке қарай, 70-ші төбенің арғы жағына дейін созылған шепті басып алды. Немістерді шабуылдың орны мен масштабы туралы жаңылыстыру және Канаданың дайындықтарын жасыру мақсатында XIII, Канада, I және XI корпус шілде айының ортасынан бастап, майдан бойында газ таратумен қатар, батальондық деңгейде кең ауқымды шабуылдар жасады. Айдың соңына қарай, армия майданындағы шабуылдар мен артиллериялық оқ жауын күшейді, XI корпус солтүстікте түнде шабуылдар жасады, I корпус түнде қирату және сым кесу мақсатында бомбалау жүргізді, ал күндіз неміс шебіне пулеметтер мен минометтермен оқ жаудырды; XIII корпус оң (оңтүстік) армиялық фланга ұқсас операциялар жүргізді. Шілде айының соңында 9-шы Канада бригадасы Мерикур ордасында Германияның 36-шы резервтік дивизиясының бөлімшелерімен қақтығысқа түсіп, Ленс қаласына тікелей шабуыл жасағандай көрінді. Құлайлы ауа райы салдарынан 70-ші төбеге шабуыл шілде айының соңынан тамыздың ортасына дейін шегерілді. Осы уақыт аралығында Корольдік инженерлердің арнайы бөлімшелері 15 тамызға дейін Ливенс проекторларынан 3500 газ барабаны мен 900 газ снарядын Ленс қаласына оқтап, артиллериялық оқ жауын күшейтті. Артиллерия нөлдік сағатқа дейін аймақтағы шамамен 102 неміс батареясының 40-ын бейтараптандырды, бұл үшін алғаш рет координаттық нүктелер мен калибрленген зеңбіректерді пайдаланып, болжамды оқ жауын техникасын қолданды, бұл артиллерияның дәлдігін едәуір арттырды. Әскерлер резервтік аймақта ауысып, шабуылға дайындық үшін жаттығулар мен репетициялар өтті. Солтүстік (сол) флангда 46-шы (North Midland) дивизиясы төбенің солтүстігінде шабуыл жасады, улы газ таратып, артиллериялық оқ жауын жүргізіп, сондай-ақ шабуылға дейін екі түн бойы макеттік танктер мен әскерлерді көрсетті.

15 тамыз

14-15 тамыздағы түні Канадалық жаяу әскерлері өздерінің атқылау позицияларына жиналды; неміс артиллериясының мазалау оқтары жалғасты, бірақ айқын қарқынды емес. Неміс әскерлері шабуылды күтуде алдыңғы түнде резервтерді жақынға жылжытты, ал канадалық әскерлердің негізгі жиналысы таңғы сағат 3:00-ге дейін анықталды. 4:25-те канадалықтардың жақыннан нысанаға оқ атуы басталды және жаяу әскерлер алға жылжи бастады, шабуыл басталған кезде күтілетін неміс қарсы оқтарынан қашу үшін кейбір әскерлер өз окоптарынан ертерек шықты. 4:26-да RE арнайы бөлімшелері Livens проекторларынан 400 барабан майды атып, олар Cité St Élisabeth-тегі неміс қорғанысына түсіп, түтін пердесін жасады және 4 дюймдік Stokes минометтерінен бір сағат бойы түтінмен бомбалауды бастады. Артиллерияның алдыңғы бақылау офицерлері жаяу әскермен бірге алға жылжи бастады, ал артиллерияны бақылайтын ұшақтар жоғарыдан ұшып, сол күні артиллериялық оққа шақырудың 240 хабарын сымсыз жіберді. 1-ші Канада дивизиясының аймағында 4-ші RE арнайы бөлімшесі алдау мақсатымен және шабуыл майданын солтүстіктегі жоғары жердегі бақылаушылардан қорғау үшін шабуылдың сол жақ қанатында минометтер мен Livens проекторларын атып жіберді. 4-ші Канада дивизиясының оң (оңтүстік) қанатында арнайы бөлімше Livens проекторларын қолданып, 200 газ баллонын Авион маңындағы неміс позицияларына атып жіберді. Төрт минуттан кейін жақыннан нысанаға оқ ату, өтетін жердің шамамен 25 пайызын бомбалау астында ұстап, бірте-бірте жылдамдады. Vickers пулеметшілері максималды қашықтықта пулеметпен оқ атып, содан кейін неміс позицияларына қарай біртіндеп қысқартты. Канадалық жаяу әскер 20 минут ішінде көк сызыққа жетіп, бекіну үшін тоқталды. Алға жылжу қайта басталды және таңғы сағат 6:00-де соңғы мақсатқа (қызыл сызыққа) жетті. Неміс қарсылығы қаһарлы болды және канадалықтар Льюис пулеметтерін пайдаланып, неміс жаяу әскерін ұстап тұрды, ал шабуыл бөлімдері қанаттан шабуыл жасады. Оңтүстік (оң) қанатында 4-ші Канада дивизиясының алдауы сәтті аяқталды және қолдау үшін азырақ қару-жарақ болғандықтан, неміс артиллериясының жауабы солтүстікке қарағанда тиімді болды. 12-ші Канадалық жаяу әскер бригадасы неміс артиллериясының бомбалауын күтіп, Ленстің шетіндегі терең бекіністерге тығылды, бригада бірінші күні 24 адамнан кем зардап шекті. Канаданың төрт шабуыл жасаған бригадасы мақсаттарына жеткеннен кейін бірден бекінуге кірісті және әр бригада көк сызықтың өз бөлігінде 48 Vickers пулеметін орналастырды. Артиллериямен байланыс далалық телефон, сымсыз және сигнал шамдары бар бақылаушылар арқылы орнатылды, ал артиллерия бомбалаудан және жақыннан нысанаға оқ атудан неміс қарсы шабуылдарына қарсы SOS оқ атуға дайындыққа көшті. Таңғы сағат 8:15-те 4-ші гвардия дивизиясы Cité St Auguste-де жиналған кезде алғашқы неміс шабуылын бастады. Немістер ашық жердің үстінен шамамен қозғалуға мәжбүр болды және канадалық пулемет, пулемет және мылтық оқтары жерді өліктер мен жаралылармен жауып тастады. 12:45-тегі шабуыл да сол тағдырға ұшырады, канадалықтарға жеткен немістер бомбаға ұшырады. Неміс қарсы шабуылдары жалғасты және әлі де оқ атып тұрған неміс артиллериясы шабуылдарды қолдауға және канадалық қорғанысын бомбалауға тырысты. Сағат 1:15-тегі қарсы шабуылды неміс ауыр артиллериясы дайындады, ол канадалық артиллерияға арналған көптеген телефон байланыстарын үзіп тастады, бірақ кейбіреулері жұмыс істеп тұрды және бірнеше хабаршылар хабарламалармен өтті. 2-ші Канада дивизиясының артиллериясына "Артиллерияны қосыңыз" деген хабарлама келді және олар осыны істеді, шабуылды тойтарды; канадалық пулеметшілер тағы бір неміс әрекетіне сағат 6:00-де де осылай істеді. Канадалық пулеметшілер күні бойы атып, 3-ші Канадалық пулемет ротасының жеті пулеметі бірнеше минут ішінде 5000 оқ атып шықты.

During the night of 14/15 August the Canadian infantry assembled in their jumping off points; harassing fire from German artillery continued but with no particular intensity. The Germans had moved up reserves on the previous night in anticipation of an attack and the main assembly of Canadian troops was detected by 3:00 a. m. At 4:25 a. m. the Canadian creeping barrage began and the infantry advanced, some troops having left their trenches early to avoid the German counter barrage expected as soon as the attack began. At 4:26 a. m. Special Companies RE fired 400 drums of oil from Livens projectors, which dropped into the German defences in Cité St Élisabeth, creating a smoke screen and began an hour long smoke bombardment from 4 inch Stokes mortars. Artillery Forward Observation Officers moved forward with the infantry and artillery observation aircraft flew overhead sending 240 calls for artillery fire by wireless that day. In the 1st Canadian Division area, 4 Special Company RE fired mortars and Livens projectors against the left flank of the attack, as a deception and to shield the attack front from observers on higher ground several miles to the north. On the right (southern) flank in the 4th Canadian Division area, a Special Company used Livens projectors to fire 200 gas cylinders into German positions around Avion. After four minutes, the creeping barrage began to move in increments, keeping about 25 per cent of the ground to be crossed under bombardment. Vickers gunners fired a machine gun barrage at maximum range then gradually fired shorter towards the German positions. The Canadian infantry reached the blue line, forward in twenty minutes and paused to dig in. The advance began again and reached the final objective (red line) at 6:00 a. m. German resistance was determined and the Canadians used Lewis guns to pin down the German infantry as rifle and bombing sections attacked from a flank. On the southern (right) flank, the 4th Canadian Division diversion succeeded and with fewer guns in support, the German artillery reply was more effective than further north. The 12th Canadian Infantry Brigade anticipated the German artillery bombardment and the Canadians took cover in deep shelters in the edge of Lens, the brigade suffering fewer than 24 casualties during the first day. The four attacking Canadian brigades began to consolidate as soon as they reached their objectives and each brigade emplaced 48 Vickers guns in its section of the blue line. Connexions to the artillery were established by observers with field telephones, wireless and signal lamps and the artillery changed from bombardment and creeping barrage fire to be ready to fire SOS barrages against German counter attacks. At about 8:15 a. m. the 4th Guard Division began the first German attack, having been seen assembling in Cité St Auguste. The Germans had to move over about of open ground and the Canadian gun , machine gun and rifle fire covered the ground with corpses and wounded. An attack at 12:45 p. m. met the same fate, the few Germans reaching the Canadians being bombed out. German counter attacks continued and the German artillery still in action tried to support the attacks and shell the Canadian defences. A counter attack at 1:15 p. m. was prepared by German heavy artillery, which cut many of the field telephone links to the Canadian artillery but some remained operational and several runners got through with messages. The 2nd Canadian Division artillery received the message "Please turn Artillery on." and did, repulsing the attack; the Canadian gunners did the same to another German attempt at 6:00 p. m. Canadian machine gunners fired all day, seven guns of the 3rd Canadian Machine Gun Company firing 5,000 rounds in a few minutes.

Әуе операциялары

43-ші эскадрильяның Сопвиттер 1 1/2 Strutters жерден атылған оқтарға көп нұқсан келді, бірақ тек екеуі ғана атып түсірілді, үш экипаж жараланды; бір неміс ұшағы атып түсірілді, ал қалғандары кері қайтарылды, бірақ тағы төрт Сопвиттер 1 1/2 Strutters 16 тамызда қызметке жарамсыз болып қалды. Сопвиттердің бірі Дрокур оршасынан әскерлерге шабуыл жасады, тағы бір ұшақ Фукиер маңындағы, содан кейін Аннай және Бои де Кваторзедегі әскерлерге шабуыл жасады. Ленстің солтүстігіндегі Бойс-де-Дикшуиттің артындағы шамамен 1600 неміс жаяу әскеріне оқ атылды, содан кейін ақпарат Мазингербеден Канада корпусының ауыр артиллериясына жеткізілді, ол неміс әскерлерін таратып жіберді. Түстен кейін артиллериялық бақылау ұшулары кезінде 16-шы эскадрилья экипажы қарсы шабуыл үшін ашық жерде жылжып келе жатқан неміс жаяу әскерінің төрт толқынын көрді. Экипаждар Канаданың ауыр артиллериясын шақырып, содан кейін өздерінің пулеметтерімен шабуыл жасады, бұл неміс күштерін "толығымен жойды". 15-17 тамыз аралығында RFC неміс артиллериясының 240 іс-қимылы туралы хабарлама жіберді, және барлық хабарламаларға қарсы батареялық топтар жауап берді.

Қарсы шабуылдар

Неміс қарсы шабуылдарына дайындалу үшін 1-ші және 2-ші Канада дивизиялары көк сызықты басып алғаннан кейін дереу басып алынған окоптарды қалпына келтіруді және бекіністер салуды бастады. Шабуыл басталғаннан кейін екі сағат ішінде немістер жергілікті қарсы шабуылдар (Гегенстоусе) үшін жедел резервтерін қолдана бастады. 15 тамызда таңғы сағат 7:00 мен 9:00 аралығында немістер канадалық позицияларға қарсы төрт жергілікті шабуыл жасады. Әр шабуылдың сәттілігіне үлкен үлес алдыңғы артиллерия бақылаушыларының жұмысы болды, олар енді неміс позицияларының бір бөлігін бақылай алды. Бір рет неміс қарсы шабуылы тек қолға-қол соғыс арқылы ғана тойтарылды. Немістер 4-ші гвардиялық дивизиясы мен 185-ші дивизиясынан жеті қосымша батальонды жылдам жеткізіп, желідегі сегіз батальонды күшейтті. Келесі үш күнде немістер канадалық позицияларға қарсы 21 рет шабуыл жасады. 15 тамызда түстен кейін 2-ші канадалық жаяу әскер бригадасына қарсы жасалған маймаң шабуыл сәтсіз аяқталды. Неміс шабуылы 4-ші канадалық жаяу әскер бригадасына қарсы Чикори окопын қайта басып алды, бірақ неміс жаяу әскері сол күнінен кейін шығарылды.

16-17 тамыз

16 тамыздағы таңертең салыстырмалы түрде тыныш болды, тек шағын неміс топтары ғана Канада шебіне жақындауға тырысты. Алдыңғы күні барлық мақсаттарына жете алмағаннан кейін және бірнеше рет кейінге жылжытылғаннан соң, 2-ші Канадалық жаяу әскер бригадасы екі шабуылдаушы батальонды 5-ші және 10-шы Канадалық батальондарымен алмастырды. Олар қысқа шабуылдармен, жалаңаш беткейден төмен қарай жылжып, соңғы мақсаттың қалған бөлігін басып алды. Шабуылдың құны жоғары болды, себебі қарсы тұрған немістер өздерінің қарсы шабуылдарын дайындап жатқан болатын. Крейда карьерінде қолға-қол соғыс болды, нәтижесінде немістер 100 адамды жоғалтты, 100 адам жараланды және 30 адам тұтқынға алынды. Немістер кешкі сағат 7:15-те қарсы шабуылға көшті, бірақ жақсы бақылау шабуылдарды жаппай артиллерия, пулемет және мылтық отымен тойтаруға мүмкіндік берді. Оңтүстік жақта 5-ші Канадалық батальон көптеген жарақат алғаннан және оқ-дәрісі таусылғаннан кейін соңғы мақсаттан шегінді. Бригада 249 адамды қаза тапқан, 1177 адамды жараланған және 225 адамды жоғалған деп тіркеді. 17 тамызда 4-ші және 11-ші Канадалық жаяу әскер бригадаларының Cité St Élisabeth және Lens арасындағы неміс ілгегін жоюға жасаған тырысы сәтсіз аяқталды және болжағандай, немістер қаһарлы қарсы шабуылдарды жалғастырды. Неміс командирлері қарсы шабуылға шығу үшін Канада және Ұлыбритания артиллериясын бейтараптандыру қажеттігін түсінді. Немістер Сент-Огюст қаласының сыртындағы Канада бақылауындағы крейда карьеріне қарсы шабуылдар жасады және жалған сигналдар жіберіп немесе жаяу әскерді қажетсіз артиллерия отын сұрауға итермелеу арқылы Канада артиллериясын жаңылыстыруға тырысты. Немістер толқынды шабуылдарды тоқтатып, шашыраңқы топтармен қарсы шабуыл жасады, қорғанысқа жақын жылжыды; кейбіреулері Канада қорғанысына жетіп, қолға-қол соғысқа түсті. Немістер улы газдарды кеңінен қолдана бастады, көк крест (дифосген) снарядтарымен қатар, көк күкірттің күйдіретін әсерін қамтитын жаңа сары крест снарядтарының 15 000-20 000 данасы атылды. 1-ші және 2-ші Канадалық артиллерия далалық бригадаларының және Канада алдыңғы шебінің позициялары газдалды. 1-ші Канада дивизиясының артиллериясы 183 адамды жоғалтты және үш батарея тікелей соққыға ұшырады. Көптеген артиллеристер газ тұманға айналып, тыныс алу аппаратының көзілдірігін бүркегеннен кейін, оны алып тастауға мәжбүр болды, себебі олар фитильдерді орнату, нысананы дұрыстау және дәл ату үшін осылай істеуге мәжбүр болды.

The morning of 16 August was relatively quiet, with only a few attempts made by small German parties to approach the Canadian lines. After having failed to capture all their objectives the previous day and after several postponements, the 2nd Canadian Infantry Brigade relieved the two attacking battalions with the 5th and 10th Canadian battalions, which attacked by short dashes for down the bare slope and captured the remainder of the final objective. The attack was costly as the Germans opposite were preparing their own counter attack and hand to hand fighting took place at the chalk quarry, which cost the Germans 100 fatal casualties, 100 wounded and thirty prisoners. The Germans began to counter attack at 7:15 p. m. after a delay but good observation enabled the attacks to be repulsed by massed artillery , machine gun and rifle fire. To the south, the 5th Canadian Battalion retired from the final objective for about to shell holes, after suffering many casualties and running short of ammunition. The brigade suffered casualties of 249 men killed, 1,177 men wounded and 225 men missing. Attempts by the 4th and 11th Canadian Infantry Brigades to eliminate a German salient between Cité St Élisabeth and Lens on 17 August failed and as had been foreseen, the Germans continued to mount determined counter attacks. The German commanders realized that the Canadian and British artillery would need to be neutralized before a counter attack could succeed. The Germans began a series of counter attacks against a chalk quarry under Canadian control outside Cité St. Auguste and tried to mislead the Canadian artillery by sending up false flare signals or provoking the infantry to call for unnecessary artillery fire. The Germans stopped wave attacks and counter attacked with dispersed groups of troops trickling forward using cover; some managed to reach the Canadian defences and fight hand to hand. The Germans began to use poison gas in earnest and from 15,000 to 20,000 of the new Yellow Cross shells, containing the blistering agent sulphur mustard, were fired in addition to Green Cross (diphosgene) shells. The positions of the 1st and 2nd Canadian Artillery Field Brigades and the Canadian front line were gassed. The 1st Canadian Division artillery suffered 183 casualties and three batteries suffered direct hits. Many gunners became casualties after gas fogged the goggles of their respirators and they were forced to remove them to set fuses, lay their sights and maintain accurate fire.

17-18 тамыз

17-18 тамыз түнінде неміс әскерлері газ қолданып, қыш тас карьерін және Чикорий траншеясын қайта басып алуға бірнеше рет әрекет жасады. Қыш тас карьеріне жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды, ал 11-ші резервтік дивизияға уақытша берілген 55-ші сақтық жаяу әскер полкінің бір ротасы ғана Чикорий траншеясындағы канадалық қорғанысты бұзып, кейін кері шегінді. 18 тамыз таңында неміс әскерлері жалын шашушыларды пайдаланып, карьердің солтүстігіндегі канадалық шепке еніп, бірақ одан сүйреліп шықты.

19-20 тамыз

Алдыңғы жақ қыш тас карьеріне қарсы соңғы қарсы шабуылдан кейін едәуір тынышталды. Канада корпусы үшін келесі екі күн көбінесе бекініс нығайтудан тұрды. Алдыңғы шеп бастапқы аралық және соңғы мақсаттардың арасында қайта орналастырылды. 4-Канада дивизиясы Ленс қаласының шетіндегі алдыңғы посттарын сәл ілгері жылжытты және өз фронтын солтүстікке қарай кеңейтіп, Ленс-Бетюн тас жолын қамтыды. Керри 70-ші төбенің маңындағы жағдайды одан әрі жақсартуды қалап, 2-ші және 4-ші Канада дивизияларының қарсаңындағы неміс бекіністеріне шабуыл жасауға бұйрық берді.

21-22 тамыз (Ленске шабуыл)

Операция 21 тамыздың таңына жоспарланған, міндеттер 6-шы канадалық жаяу әскер бригадасының сол жағына және 10-шы канадалық жаяу әскер бригадасының оң жағына бөлінді. Шабуыл сағат 4:35-те басталуға тиіс болған, бірақ немістер канадалық позицияларын сағат 4:00-де артиллериялық оққа тостыруды бастады. Канадалық шабуылға дейін, 6-шы канадалық жаяу әскер бригадасының сол фланкіна 4-ші гвардиялық дивизияның бөлімшелері мен 220-ші дивизияның батальоны шабуыл жасады. Күштер өз мақсаттары арасында кездесіп, қолға-қол және штыкпен шайқасты; қақтығыста 6-шы канадалық жаяу әскер бригадасының ілгерілеуі тоқтатылып, әскерлер бастапқы шепке кері шегінді. Шабуылдың басында алдыңғы бөлімдер мен бригада штабы арасындағы байланыс үзіліп, неміс оқ жаудыруынан қалпына келтірілмеді, бұл жаяу әскер мен артиллерияны үйлестіруді өте қиын етті. Оң фланқта 10-шы канадалық жаяу әскер бригадасының батальоны шабуылға дайындалып тұрғанда неміс артиллериясынан ауыр шығынға ұшырады және мақсатына жақын жерде артиллерия мен пулеметтен қарсы атысқа тап болды. Тек үш кішкентай топ, ең ірісі жиырма адамнан аспайтын, өз мақсатына жетті. Қалған екі шабуыл тобы кешкі уақытта өз мақсаттарын басып алды, бұл 4-ші канадалық дивизия шебінде шығыңқылық жасады. 21 тамыз кешкісін үш топ неміс позицияларын фланкттан бомбалауға шықты, бірақ олардың сәттілігі орташа болды, ал 22 тамыздағы шабуыл батальондық деңгейдегі түсініспеушіліктерге байланысты орындалмады. Бригада резервіне жағдайды түзету үшін Грин-Крассиер шлагы мен Фос-Сент-Луистағы кеніш кешеніне шабуыл жасау бұйрық берілді. Шабуыл сәтсіз аяқталды, шабуылдағандардың көп бөлігі қаза тапты, жараланды немесе тұтқынға алынды. Неміс әскері бұл аймақты 1918 жылғы соңғы шегінудің басталуына дейін бақылауда ұстады.

Талдау

15 тамызда Хейг күнделігіне шабуылдың "өте жақсы" өтті деген жазба жасады; Хорн оны "толыққанды табыс" деп атады, 6-армияның шегінуіне қарамастан және қыркүйек айының басында Салаумин төбесіне шабуыл жоспарлай бастады. 1942 жылы Der Weltkrieg, неміс тіліндегі ресми тарихының (XIII том) авторлары шілде айының ортасынан бастап Ленс және солтүстікке қарайғы неміс қорғаныстары бомбалауға түскенін, тамыз айында күшейгенін жазды, себебі Хейг Фландриядағы шабуылдан назарды аударғысы келді. 15 тамызда Канада корпусы Ленстен солтүстікке қарай неміс позицияларына шабуыл жасады, бақылау үшін маңызды биіктікті [70 төбесін] басып алды және Бірінші позициядан (I Stellung) өтті. Қарсы шабуылдар жердің шағын бөліктерін қайта басып алды, бірақ канадалықтарды I Stellung-тан ығыстыра алмады. 24 тамызға дейін ұрыс үзіліспен жалғасты, бірақ маңызды өзгерістерге әкелмеді. Канадалықтар 1100 тұтқын алды, ал қарсы шабуыл кезінде немістер 1002 тұтқын алды. 1981 жылы Корольдік Канада Әуе күштерінің ресми тарихын жазған Сидни Уайз, 70 төбесіндегі шабуылды "жақсы ұйымдастырылған шабуыл қалай жүргізілуі керек екенінің мысалы" деп атады. Немістер Ленстегі жоғалтқан жерді қайтаруға тырыспады, Фландриядағы Үшінші Ипр шайқасынан күш-жігерді ауыстырмау қажеттілігіне байланысты, бұл екі тараптың да Батыс майдандағы негізгі стратегиялық мақсаты болды. 2009 жылы Тим Кук канадалық шабуыл 18 тамызға дейін қорғаушыларды жеңгенін, 21 неміс қарсы шабуылының жолы кесілгенін жазды. Канадалық жоспар сәтті аяқталды, бірақ бұл канадалық жаяу әскерлерінің, қарсыластарымен тең деңгейдегі шешімділігіне байланысты болды, олар шамамен 20 000 қаза тапты, ал канадалықтардан 5600 адам қаза тапты. Шабуыл 25 тамызда аяқталды және немістер Ленсті басып алуын сақтап қалғанмен, маңызды жеңіс болды. Фландрияға жоспарланған екі неміс дивизиясы 70 төбесіне ауыстырылды және Ипрдегі шайқасқа күш түсіру жоспары бұзылды. Кук бұл шайқасты маусымдағы Мессен шайқасынан басқа, немістердің ең бір жақты жеңілісі деп атады. Ленске жасалған шабуылдар "кәуеңгерлікпен, асығыс жасалған" және 21-25 тамыз аралығында канадалықтардың 4000-ға жуық қаза болды. 21 және 23 тамыздағы фронталдық шабуылдар асығыс болды және Кьюридің тәжірибесінің жетіспеуін көрсетті; Кук Уотсон мен Хиллиамды кінәлады, соңғысы жұмыстан босатылуы керек еді. 2016 жылы Роберт Фоли Армия тобының ханзадасы Руппрехт және 6-армия штабы канадалықтардың 16 тамызға дейін тоқтатылғанын ойлағанын жазды. Ол күнделігінде "ең жақсы әскер" саналатын канадалықтардың оннан астам шабуылының жолы кесілгенін жазды. Канадалық шабуыл тоқтатылды, себебі "ағылшындарда" жеңіске жету үшін икемділік болмады, бұл сын 1916 жылғы Сомма шайқасында туындаған еді. Канадалық шабуыл неміс дивизияларын Фландриядан бұрып жіберу мақсатымен жасалған көрінеді және армия тобы 6-армияға өз күштерімен, соның ішінде армия резервіндегі жеті дивизиямен күресуге бұйрық берді. 4-гвардия және 220-дивизия 15 тамызда Энгрейф дивизиясы ретінде әрекет етті және қолданыстағы дивизиялармен бірге неміс қорғанысының көп бөлігін жүргізді. 15 тамыздағы неміс қарсы шабуылдары сәтсіз аяқталғаннан кейін, 70 төбесін қайта басып алу әрекеті тоқтатылды және қарсы шабуылдар канадалық шабуылдарды тоқтату және неміс қорғанысын тактикалық жақсарту үшін жергілікті күш-жігермен шектелді. Екі дивизия 4-ші гвардия мен 220-ші дивизиялардың орнына резервтен көшірілді, 6-шы армияға резервте қалған тағы үш дивизия қалдырылды. Фландриядан немесе басқа жерден Ленске ешқандай күш жіберілмеді және 15-25 тамыз аралығында Фландрияға ешқандай дивизия жіберілмеді. Фоли 1-ші гвардиялық резервтік дивизия кейбір есептерде көрсетілгенін, бірақ Белоу немесе басқа неміс дереккөздері оны атап өтпегенін жазды; Фоли сондай-ақ канадалық дереккөздер тергеуде 185-ші дивизияны атап өткенін жазды. 2017 жылы Эндрю Роусон канадалық шабуыл немістердің Ленс ауданындағы бес дивизияны Фландрияға ауыстыруына кедергі келтірді деп жазды.

On 15 August, Haig made a diary note that the attack had gone "very well"; Horne called it "an unqualified success", despite the failure of the 6th Army to retreat and began to plan an attack on Sallaumines Hill for early September. In 1942, the writers of Der Weltkrieg, the German official history (volume XIII), wrote that since mid July, the German defences at Lens and for about to the north had been under bombardment, which became more intense in August because Haig wanted a diversion from the offensive in Flanders. On 15 August, the Canadian Corps attacked the German positions from Lens to about north, took an important height [Hill 70] for observation and pushed beyond the First Position (I Stellung). Counter attacks recaptured pockets of ground but the Canadians could not be expelled from I Stellung. Fighting continued intermittently until 24 August but did not lead to more significant changes. The Canadians took over 1,100 prisoners and in their counter attacks the Germans over 1,002 prisoners. In 1981, Sydney Wise, author of the Royal Canadian Air Force official history, called the attack at Hill 70 "a demonstration of how a set piece attack should be carried out". The Germans refrained from attempts to recapture the lost ground at Lens, due to the need to avoid diverting resources from the Third Battle of Ypres in Flanders, the main strategic effort on the Western Front by both sides. In 2009, Tim Cook wrote that the Canadian attack had crushed the defenders by 18 August, 21 German counter attacks being repulsed. The Canadian plan had succeeded but had depended on the determination of the Canadian infantry against equally determined opponents, who suffered approximately 20,000 casualties, against 5,600 Canadian. The attack ended on 25 August and was a considerable victory despite the Germans retaining their hold on occupation of Lens. Two German divisions intended for Flanders had been diverted to Hill 70 and the reinforcement plan for the fighting at Ypres had been dislocated. Cook called the battle the most one sided German defeat apart from the Battle of Messines in June. The attacks into Lens had been "clumsy, hurried affairs" and that the Canadians suffered nearly 4,000 casualties from 21 to 25 August. The frontal attacks on 21 and 23 August were rash and demonstrated that Currie lacked experience; Cook placed blame on Watson and Hilliam, the latter of whom should have been sacked. In 2016, Robert Foley wrote that Army Group Crown Prince Rupprecht and the 6th Army headquarters thought that the Canadian advance had been stopped by 16 August. Below wrote in his diary that more than ten attacks by the Canadians, "the best troops", had been repulsed. The Canadian attack had been stopped because the "English" lacked the flexibility to exploit success, a criticism that had emerged during the Battle of the Somme in 1916. The Canadian attack was seen as a feint to divert German divisions from Flanders and the army group ordered the 6th Army to fight with its own resources, including the seven divisions in army reserve. The 4th Guard and the 220th divisions acted as [[Eingreif division on 15 August and with the existing divisions, conducted most of the German defence. Once the German counter attack in 15 August had failed, the attempt to recapture Hill 70 was abandoned and counter attacks were restricted local efforts to repulse Canadian attacks and for tactical improvements to the German defences. Two divisions were moved from reserve to replace the 4th Guard and the 220th divisions, three more divisions in reserve remaining available to the 6th Army. No forces were transferred to Lens from Flanders or anywhere else and no divisions were sent to Flanders from 15 to 25 August. Foley wrote that the 1st Guard Reserve Division had been included in some accounts but that neither Below or other German sources from the time refer to it; Foley also wrote that Canadian sources mention the 185th Division in interrogation reports. In 2017, Andrew Rawson wrote that the Canadian attack prevented the Germans from transferring five divisions in the Lens area to Flanders.

Шығындар

22 тамызда Бірінші армияның барлау бөлімі немістердің 12 000 – 15 000 адамға дейін шығынға ұшырағанын бағалады. Ұлы соғыстың тарихында (1948), британдық ресми тарихшы Джеймс Эдмондс 15–23 тамыз аралығында 1-ші канадтық дивизияның 3 035 адам шығынға ұшырағанын, оның ішінде 881 адам қаза тапқанын жазды. Екінші канадтық дивизия 2 724 адамнан, 763 адам қаза тауып, ал 4-ші канадтық дивизия 1 432 адамнан, оның ішінде 381 адам қаза тапты. Корпустың әскерлері және 1-ші канадтық дивизияға қосылған басқа да әскерлер 105 адамнан, барлығы 8 418 адамнан шығынға ұшырады, 1 389 неміс әскері тұтқынға алынды. Канадтың ресми тарихында (1962) Г. В. Л. Николсон канадтықтар мен қосылған әскерлердің 9 198 адамнан шығынға ұшырағанын жазды. Билл Роулингтің «Ауыздық соғыстан аман қалу» (1992) кітабында 70-ші төбеге жасалған шабуыл Канада корпусына 3 527 адам шығынға, 1 056 адам қаза тапқанына, 2 432 адам жараланғанына және 39 адам тұтқынға алынғанына әкелді деп жазылған. Ленс қаласына жасалған келесі шабуылдарда Канада корпусы тағы 5 671 адамнан шығынға ұшырады, нәтижесінде он бір күн ішіндегі шығын 9 198 адамға жетті. 2009 жылы Тим Кук канадтықтардың тамыздың алғашқы екі аптасында шабуылға дайындық кезінде 2 000 адамнан, 15–25 тамыз аралығында 9 198 адамнан, 70-ші төбеде 8 677 адамнан және Батыс майданында тағы 521 адамнан шығынға ұшырағанын жазды. Канадтықтар 21–25 тамыз аралығында шамамен 4 000 адамнан шығынға ұшырады. «Capturing Hill 70» (2016, ред. Дуглас Делани және Серж Дюрфлингер) кітабында Делани Тим Кук Канадтың ресми тарихындағы қателікті түзеп, 15–25 тамыз аралығындағы кезеңнің орнына тамыз айына арналған Канада корпусының шығындарын көрсеткенін жазды. 2016 жылы Роберт Фоули неміс әскерлерінің шығындарын өлшеу қиын екенін жазды, неміс ресми тарихы (Der Weltkrieg) томы толық деректердің жоқ екенін атап өтті. 7-ші дивизия 17 тамызда қайтарылғанға дейін шамамен 2 000 адамнан, 4-ші гвардиялық дивизия 15–21 тамыз аралығында шамамен 1 200 адамнан шығынға ұшырады, ал 220-ші дивизия да көптеген шығынға ұшырады, 99-шы резервтік жаяу әскер полкі төрт күн ішінде 474 адамды жоғалтты. Фоули немістердің шамамен 10 000 адамнан шығынға ұшырағанын болжады; Делани мен Дюрфлингер немістердің шығынына қатысты төменгі бағалаулар шабуылдаушылардың шығынынан жоғары екенін жазды, бұл соғыста сирек кездесетін жағдай.

Around 22 August, the First Army intelligence department estimated that the Germans had suffered 12,000 to 15,000 casualties. In the History of the Great War (1948), the British official historian, James Edmonds wrote that from 15 to 23 August, the 1st Canadian Division suffered 3,035 casualties, 881 being fatal. The Second Canadian Division suffered 2,724 casualties, 763 men being killed and the 4th Canadian Division had 1,432 casualties, including 381 killed. Corps troops and other troops attached to the 1st Canadian Division suffered 105 casualties, a total of 8,418 casualties, 1,389 German troops were taken prisoner. In the Canadian Official History (1962), G. W. L. Nicholson wrote that the Canadians and attached troops suffered 9,198 casualties. In Surviving Trench Warfare (1992) Bill Rawling wrote that the attack on Hill 70 cost the Canadian Corps 3,527 casualties, 1,056 killed, 2,432 wounded and 39 taken prisoner. In the subsequent attacks into Lens, the Canadian Corps suffered another 5,671 casualties increasing the number to 9,198 men in eleven days. In 2009, Tim Cook wrote that the Canadians suffered 2,000 casualties during the preparations for the attack in the first two weeks of August and 9,198 casualties from 15 to 25 August, 8,677 at Hill 70 and another 521 elsewhere on the Western Front. The Canadians had suffered nearly 4,000 of their casualties from 21 to 25 August. In Capturing Hill 70 (2016, eds. Douglas Delaney and Serge Durflinger) Delaney wrote that Tim Cook had remedied a mistake in the Canadian official history which gave Canadian Corps casualties for August rather than for the period 15 to 25 August. In 2016, Robert Foley wrote that German casualties were difficult to measure, the German official history (Der Weltkrieg) volume noting that complete records did not exist. The 7th Division suffered about 2,000 casualties before being withdrawn on 17 August, the 4th Guard Division about 1,200 from 15 to 21 August and that the 220th Division also suffered many casualties, Reserve Infantry Regiment 99 losing 474 men in four days. Foley estimated that the Germans suffered c. 10,000 casualties; Delaney and Durflinger wrote that the lower estimates of German casualties were higher than those of the attackers, an unusual occurrence in the war.

Кейінгі операциялар

Тамыз айының қалған бөлігінен қазан айының басына дейін майдан салыстырмалы түрде тыныш болды, канадалық күштердің басым бөлігі келесі шабуылға дайындыққа жұмсалды, бірақ Бірінші армияда осы міндетті орындауға жеткілікті ресурстар болмағандықтан, ешқандай шабуыл болған жоқ. Канада корпусы екінші Пасшендейл шайқасына дайындық үшін қазан айының басында Ипр секторына ауыстырылды. Шайқас аяқталғаннан кейін Белоу Италия майданына жіберілді, онда ол жаңа австро-германдық 14-ші армияға қолбасшылық етті. Осы лауазымында ол 1917 жылғы қазан айында Капоретто шайқасында өте табысты шабуылға шықты. Генерал-лейтенант Фердинанд фон Куаст соғыстың соңына дейін 6-армияға басшылық етті.