Кіріспе

Вацлавтың тәжі (, Wenzelskrone) – 1346 жылы жасалған, Богемия тәжіндегі бағалы қазыналардың бір бөлігі. Богемия королі және Киелі Рим императоры Карл IV оны өзінің тәж кию рәсімі үшін жасатып, елдің тұңғыш қасиетті қамқоршысы – әулие Вацлавқа арнап, Богемия корольдерінің (келешектегі) тәж кию рәсімдерінде қолданылатын мемлекеттік тәж ретінде қалдырды. Карл IV-нің бұйрығымен жаңа патшалық тәж Санкт-Витус соборында сақталды, бірақ кейін Карлштейн сарайына көшірілді. Ол 1836 жылы Фердинанд V-нің тәж кию рәсімінде соңғы рет қолданылды.

Сипаттама

Вацлав тәжі 21-22 каратты (88-92%) алтыннан жасалған және 91 асыл тас пен 20 інжумен әшекейленген. Оның ішінде 19 сапфир, 44 шпинель, 30 изумруд және 1 қызыл эльбаит (рубелит түрі), оны көбінесе рубин деп жаңылыстырады. Тәждің екі доғасы және қиылысқан жерінде тік тұрған айқыш бар. Мюндесі жоқ; айқыш тікелей тәждің үстінде тұрады. Оның салмағы екі жарым килограмм. Сапфирден жасалған айқышта Исаның айқышқа қадалу көрінісі бейнеленген.

Орналасқан жері

Еуропаның көптеген патшалық қазыналарынан өзгеше, Святой Вацлав тәжі әдетте көпшілікке қойылмайды, тек оның көшірмесі көрсетіледі. Басқа богемиялық тәж зергерлік бұйымдарымен бірге ол Святой Витус соборындағы бір бөлмеде сақталады, кіреберісі Святой Вацлав капелласында. Бөлменің нақты орналасқан жері көпшілікке белгілі емес. Зергерлік бұйымдарға кіру жеті құлыппен бекітілген, ал кілттерін Чехия Республикасының Президенті, Депутаттар палатасының спикері, Сенат Төрағасы, Премьер-министр, Прага қаласының әкімі, Прага архиепископы және Прагадағы Святой Витус соборының митрополиттік тарауының деканы сақтайды. Зергерлік бұйымдар тек қана бөлмеден алынып, маңызды жағдайларда, шамамен бес жылда бір рет бірнеше күн бойы көрсетіледі. Тәж 2016 жылдың мамыр айында Карл IV-нің дүниеге келгеніне 700 жыл толуына орай, ал 2013 жылдың мамыр айында жаңа чех президентінің қызметке кіргеніне байланысты көрмеге қойылды.

Аңыз

Ежелгі чех аңызына сәйкес, тажын басына қойған кез келген узурпатор бір жыл ішінде зорлықпен өлімге ұшырайды, себебі Таж – қасиетті Вацлавтың жеке мүлігі және оны Богемияның заңды патшасы ғана таққа отырғанда кие алады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Богемия және Моравияның қорғаушысының орынбасары Рейнхард Гейдрих, Санкт-Витус соборын тексеріп тұрғанда, құпия түрде өзін тәждірегендігі айтылады және бір жылдан кейін чех қарсыластары оны өлтірді. Гейдрих мұндай іс жасады дегеніне дәлел болмаса да, бұл аңыз кеңінен тараған. 1945 жылдың қараша айында таж Гейдрихтің ұрлап, Германияда сатқандығы туралы қауесет тарады, ал Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Прагада табылған нұсқа – жалған екендігі айтылды.