Кіріспе

2 ғасырдағы Батыс сатрап билеушісі Нахапана (Ежелгі грек тілі: , Харошти: ).

Кезең

Нахапананың дәл қай кезеңде өмір сүргені белгісіз. Оның бірнеше жазулары белгілі бір дәуірдің 41-46 жылдарымен даталанған. Егер бұл дәуір Шака дәуірі (біздің заманымыздың 78 жылынан басталады) деп есептесек, кейбір ғалымдар оның билеу мерзімін 119-124 жылдарға жатқызады. Ал басқалары 41-46 жылдарды оның таққа отырған жылдары деп санайды және оның билеуін басқа кезеңге жатқызады. Мысалы, Кришна Чандра Сагар оның билеу мерзімін 24-70 жылдарға, ал Р. С. С. Файнс шамамен 66-71 жылдарға, ал Шайлендра Бхандаре 78 жылды оның билеуінің соңғы жылы деп қарастырады.

Гаутамиптра Сатакарниден жеңілді

Нашақ ауданындағы Жоғалтамбиден Сатавахананың қуатты патшасы Гаутамипутра Сатакарнидің Нахапана монеталарына жасаған өзгерістері табылды. Бұл Гаутамипутраның Нахапананы жеңгенін көрсетеді. Насик үңгірі №3-тегі №2 жазуда Нахапананың «Хахарата руы» түбінен жойылғаны айтылады, яғни оның барлық мүмкін мұрагерлері өлтірілген болуы мүмкін. Джеймс Берджесс сияқты бұрынғы ғалымдар Гаутамипутра Сатакарни мен Нахапананың міндетті түрде бір замандас болмағанын көрсеткен, себебі Сатакарни өзі бағындырған аймақтарды Нахапана емес, Ушавадата билегенін айтады. Берджесске сәйкес, осы екі патшаның биліктері арасында шамамен бір ғасырлық үзіліс болуы мүмкін. Алайда, қазіргі тарихшылардың көпшілігі Гаутамипутра мен Нахапананың бір замандас болғанына және Гаутамипутраның Нахапананы жеңгеніне келіседі. М. К. Дхаваликар бұл оқиғаны шамамен 124 жылға жатқызады, оның пікірінше, бұл Гаутамипутраның билік еткенінің 18-ші жылы. Р. С. С. Файнс оқиғаны 71 жылдан кейін болған бір кезге, ал Ш. Бхандаре Гаутамипутраның жеңісін және Нахапана билігінің аяқталуын Сака дәуірінің басына, яғни 78 жылға, Шаштананың таққа отыру жылына жатқызады және Гаутамипутраның бүкіл билігін шамамен 60-85 жылдар аралығында қарастырады. Нахапана Солтүстік-батыс Үндістандағы екі ірі сака сатрап әулетінің бірі – Кшахараталар («сатраптар») әулетінің негізін қалаушы болды, ал екінші әулетке Шаштананың негізін салған әулет кірді.

Будда үңгірлерінің құрылысы және бағышталуы

[[Файл:Карла чаития ступасы. JPG|thumb|Карла үңгірлеріндегі Чайтия кешені 120 жылы Нахапана салып, ашқан.

Насиктегі Нахапана вихарасы

Насик үңгірлерінің бір бөлігі, сондай-ақ Манмоди үңгірлері де Нахапана тұсында қашалған. Насик үңгірлеріндегі №10 "Нахапана вихара" үңгірінде: "Сәттілік! Диниканың ұлы Ушавадата, патша Нахапананың күйеу баласы, Кшахараты Кшатрапа, (шындық) дінмен шабыттандырылып, Говардханадағы Трирасми төбелерінде осы үңгірдің салынуына және осы су жинағыштардың жасалуына мұрындық болды." Нахапананың №10 жазуының бір бөлігі, №10 үңгір, Насик.

Жуннардағы Нахапана үңгірі

Жуннардағы Манмоди үңгірлеріндегі Бхимасанкар тобының буддалық үңгірінде үш жолдан тұратын жазу бар, алайда оның басындағы әріптер өшіп кеткен; дегенмен, оны "Аяма, Махакшатрапа Свами Нахапананың министрі" [салдырған] деп оқуға болады. Бұл жазуда Сака дәуірінің 46-шы жылы көрсетілген, ол біздің заманымыздың 124 жылына сәйкес келеді. Жазу Манмоди төбесінің шығыс жағындағы төртінші қазбада, 7-үңгірде орналасқан. Онда былай делінген: